Wniosek do NCN z AI: co wolno według stanowiska NCN i jak pracować

👁 116 przeczytań

Tak, przy wniosku do NCN wolno używać AI: Stanowisko Narodowego Centrum Nauki w sprawie GenSI z 8 maja 2025 dopuszcza ją jako narzędzie pomocnicze przy streszczeniach, schematycznych ilustracjach, tłumaczeniach i korekcie językowej. Warunek: każdą wygenerowaną treść dokładnie sprawdzasz i bierzesz za nią pełną odpowiedzialność, a eksperci oceniający wnioski AI używać nie mogą.

To tekst z serii AI w edukacji dla doktorantów i młodych naukowców, którzy piszą pierwszy wniosek, np. do PRELUDIUM. Stan na 12 października 2026. To omówienie, nie porada prawna - o szczegółach konkursu zawsze decyduje jego aktualna dokumentacja.

Co dokładnie mówi NCN

Stanowisko to jednostronicowy dokument opublikowany 8 maja 2025 razem z komunikatem na stronie NCN. Najważniejsze zapisy:

• korzystanie z GenSI nie zwalnia naukowców z odpowiedzialności za treść, szczególnie w kontekście praw autorskich i etyki naukowej;
• NCN dopuszcza GenSI jako pomocnicze narzędzie przy elementach wniosku, takich jak streszczenia, schematyczne ilustracje, tłumaczenia lub korekty językowe;
• wnioskodawca powinien uważnie weryfikować każdą treść wygenerowaną przez AI;
• użycie GenSI w ocenie merytorycznej przez ekspertów nie jest dozwolone;
• NCN śledzi rozwój GenSI i regulacji prawnych i zapowiada aktualizację polityki.

W komunikacie NCN dodaje, że recenzenci podpisują oświadczenia o poufności, więc nie mogą przekazywać treści wniosków do zewnętrznych narzędzi AI. Zapowiedział też wdrożenie własnych narzędzi AI do rutynowych analiz usprawniających proces oceny.

Czego w stanowisku nie ma

Uczciwie trzeba powiedzieć, czego dokument nie reguluje:

• nie ma obowiązku deklarowania użycia AI we wniosku ani wzoru takiej deklaracji;
• nie ma limitu procentowego tekstu z AI;
• nie ma listy dozwolonych lub zakazanych narzędzi;
• nie mówi wprost o generowaniu koncepcji projektu czy przeglądu literatury - przykłady dotyczą streszczeń, ilustracji, tłumaczeń i korekty.

W komunikatach NCN odczytanych 12.10.2026 nie ma informacji o wprowadzeniu obowiązkowej deklaracji. Przed złożeniem sprawdź jednak ogłoszenie konkretnego konkursu i zakładkę z oświadczeniami w systemie OSF - zasady mogą się zmienić.

Co myślą wnioskodawcy - sondaż NCN

W kwietniu 2026 NCN opublikował wyniki sondażu wśród wnioskodawców, przeprowadzonego w październiku 2025:

Respondenci postulowali m.in. obowiązkowe deklaracje użycia GenAI, bezpieczne narzędzia bez przechowywania danych i szkolenia dla wnioskodawców i recenzentów. NCN uznał, że wyniki są zgodne z jego stanowiskiem z maja 2025.

Jak pracować nad wnioskiem z AI - krok po kroku

1. Zacznij od własnego materiału. Problem badawczy, hipotezy, uzasadnienie z przeczytanej literatury, plan prac, zasoby, ryzyka. AI redaguje to, co już masz - nie wymyśla projektu.
2. Zapytaj o spójność, zanim poprosisz o tekst. Czy metoda pozwala odpowiedzieć na pytanie? Jeśli wniosek obiecuje mechanizm, a badanie pokaże tylko związek, ładna redakcja tego nie naprawi.
3. Streszczenie rób z zatwierdzonego opisu. Podaj limit z formularza i każ wskazać, z którego miejsca opisu pochodzi każde twierdzenie. Streszczenie ma być krótsze, nie bardziej ambitne.
4. Tłumacz ze słownikiem pojęć. Model lubi zamieniać ostrożne sformułowania na stanowcze. Każ zaznaczać terminy wymagające Twojej decyzji.
5. Harmonogram i budżet tylko na potwierdzonych danych. AI może znaleźć wydatek bez zadania albo zadanie bez zasobów, ale nie pytaj jej o „typowe stawki” i nie wpisuj ich do kosztorysu.
6. Sprawdź każdą pozycję bibliografii. W badaniu Waltersa i Wildera (2023) GPT-3.5 zmyślił 55% przypisów, a GPT-4 18%. Lista zmyślonych źródeł z testu 7 modeli jest w tekście o AI do pracy licencjackiej.
7. Nie pozwól dopisać dorobku ani wyników wstępnych. Każda publikacja i kompetencja zespołu musi pochodzić z dokumentów, a wykres poglądowy nie może udawać danych.
8. Zapisz, do czego użyłeś AI. Nawet bez obowiązku deklaracji taka notatka pozwoli odpowiedzieć zgodnie z prawdą, jeśli formularz albo uczelnia zapyta.
9. Ostatnią kontrolę zrób na eksporcie z OSF, nie na pliku w edytorze.

Zanim wkleisz opis projektu do czatu, pamiętaj, że nowatorski pomysł to też cenna informacja. Przy wrażliwych projektach wybierz narzędzie z licencji uczelnianej albo z wyłączonym trenowaniem na danych. Do przeglądu literatury przydadzą się wyspecjalizowane narzędzia opisane w tekście AI do przeglądu literatury.

Pomoc pomocnicza a pisanie za autora - gdzie granica

Gotowy prompt do skopiowania

Przeczytaj mój opis projektu do wniosku [nazwa konkursu NCN] jako materiał do kontroli spójności.
Nie oceniaj szans na finansowanie i nie udawaj eksperta NCN.
1. Sprawdź, czy planowane metody pozwalają odpowiedzieć na pytania badawcze.
2. Wskaż zadania bez jasnego rezultatu i rezultaty bez zadania.
3. Wypisz pytania, na które muszę odpowiedzieć przed redakcją tekstu.
Zasady:
- nie dodawaj publikacji, wyników ani kompetencji zespołu;
- nie zmieniaj kwot, stawek ani terminów;
- jeśli czegoś brakuje, napisz [BRAK DANYCH].
Opis projektu: [tekst]
Plan prac: [tekst]

Najczęstsze pytania

Czy NCN zakazuje AI we wnioskach?

Nie. Stanowisko z 8 maja 2025 dopuszcza AI jako narzędzie pomocnicze, np. przy streszczeniach, tłumaczeniach i korekcie, pod warunkiem weryfikacji i pełnej odpowiedzialności wnioskodawcy.

Czy trzeba zadeklarować użycie AI we wniosku do NCN?

Stanowisko NCN nie wprowadza takiego obowiązku. Sprawdź jednak aktualne ogłoszenie konkursu i oświadczenia w OSF, a także zasady swojej uczelni.

Czy ekspert NCN może ocenić wniosek z pomocą AI?

Nie. Użycie GenSI w ocenie merytorycznej jest niedozwolone, a recenzenci podpisują oświadczenia o poufności.

Czy AI może napisać cały wniosek?

Stanowisko wymienia pomoc przy elementach wniosku, nie pisanie projektu za autora. Za każde zdanie odpowiadasz Ty, także za zmyślone przez model źródło.

Czy NCN wykrywa tekst pisany przez AI?

Stanowisko nie mówi o detektorach AI. Więcej o skuteczności detektorów w tekście o detektorach AI.

Czy mogę przetłumaczyć wniosek na angielski z pomocą AI?

Tak, tłumaczenia są w stanowisku NCN wśród przykładów pomocniczego użycia. Sprawdź terminologię i to, czy model nie wzmocnił ostrożnych twierdzeń - odpowiedzialność za wersję angielską jest Twoja.

Czytasz Promptowego częściej? Dodaj go do preferowanych źródeł w Google, a nowe teksty będą wyżej w Twoich wynikach.

Źródła

• Stanowisko NCN w sprawie wykorzystania narzędzi GenSI w przygotowaniu wniosków grantowych oraz ich ocenie (NCN, 08.05.2025, odczyt 12.10.2026)
• Stanowisko NCN w sprawie generatywnej AI - komunikat (NCN, 08.05.2025)
• Sondaż NCN: naukowcy chcą korzystać z GenAI przy pisaniu wniosków (NCN, 22.04.2026)
• Walters, Wilder - Fabrication and errors in the bibliographic citations generated by ChatGPT (Scientific Reports, 07.09.2023)

Zobacz też: AI do przeglądu literatury i test zmyślonych źródeł.