Matura ustna z AI: jak ćwiczyć polski i angielski z symulatorem

👁 115 przeczytań

Matura ustna z AI to ćwiczenie, nie ściąga: chatbot gra egzaminatora, losuje pytanie, pilnuje czasu i ocenia wypowiedź według kryteriów CKE, a tryb głosowy pozwala mówić, nie pisać. Poniżej zasady egzaminu z języka polskiego i angielskiego według dokumentów CKE na rok 2027, gotowe prompty do symulatora w ChatGPT, Gemini i Claude, plan na cztery tygodnie i lista pułapek: AI wymyśla cytaty i fabuły lektur.

Czego wymaga matura ustna

Język polski trwa ok. 30 minut: do 15 minut przygotowania po wylosowaniu zestawu, ok. 10 minut na dwie wypowiedzi monologowe i ok. 5 minut rozmowy z zespołem. Zestaw ma dwa zadania. Pierwsze pochodzi z listy jawnej: 76 zadań na lata 2026-2028 z 27 lektur obowiązkowych, opublikowanej komunikatem dyrektora CKE z 30 sierpnia 2024 i potwierdzonej dla 2027 roku. Drugie jest niejawne, z fragmentem tekstu lub materiałem ikonograficznym. Punktacja: 30 punktów (16 za aspekt merytoryczny wypowiedzi, 4 za kompozycję, 6 za rozmowę, 4 za język), zaliczenie od 9 punktów.

Język angielski trwa ok. 15 minut na jednym poziomie: rozmowa wstępna ok. 2 minut, rozmowa z odgrywaniem roli (4 minuty, 4 elementy do omówienia), opis ilustracji i trzy pytania (3 minuty), wypowiedź na podstawie materiału stymulującego z wyborem jednej z ilustracji i dwoma pytaniami (5 minut). Punktacja: 18 za sprawność komunikacyjną, 4 za zakres i 4 za poprawność środków językowych, 2 za wymowę, 2 za płynność; zaliczenie od 9 punktów. Terminy części ustnej na 2027 rok wyznacza komunikat CKE o harmonogramie z 20 sierpnia 2026, a konkretny dzień ustala szkoła. Co grozi za AI na sali, opisujemy w tekście ChatGPT a matura.

Symulator egzaminu: gotowy prompt

Polski: „Jesteś egzaminatorem na maturze ustnej z języka polskiego w formule 2023. Wylosuj jedno zadanie z listy jawnej CKE na rok 2027, którą wkleję poniżej, i dodaj drugie zadanie z krótkim fragmentem tekstu kultury. Daj mi 15 minut na przygotowanie (poinformuj, gdy minie), potem wysłuchaj dwóch wypowiedzi po maksymalnie 5 minut. Zadaj 3 pytania do wypowiedzi. Oceń według kryteriów CKE: aspekt merytoryczny (0-16), kompozycja (0-4), rozmowa (0-6), język (0-4). Wskaż, czego zabrakło: tezy, kontekstu, odwołania do całej lektury. Nie podpowiadaj w trakcie.” Listę zadań jawnych wklej z pliku CKE, nie proś modelu, żeby ją odtworzył z pamięci.

Angielski: „Act as a matura oral examiner (Poland, formuła 2023). Run the full exam: a 2-minute warm-up, a role-play with four points to cover, a picture description with three questions, and a task with three pictures where I pick one and answer two questions. Keep to the time limits. After the exam, grade me with the CKE criteria: communication (0-18), range (0-4), accuracy (0-4), pronunciation (0-2), fluency (0-2). List my grammar mistakes with corrections and five phrases I could have used.” Więcej o rozmowach po angielsku z AI w tekście o AI do nauki angielskiego.

Ćwiczenie mówienia głosem

Wypowiedź maturalna jest ustna, więc pisanie odpowiedzi na klawiaturze ćwiczy inną umiejętność. W Gemini Live rozmawiasz głosem po polsku i angielsku bez opłat; jak to włączyć, pokazuje tekst o Gemini Live po polsku. ChatGPT ma tryb głosowy także w planie darmowym, z limitem czasu. Po rozmowie poproś o transkrypcję i korektę: „wypisz błędy gramatyczne, powtórzenia i wypełniacze, podaj poprawne wersje”.

Ceny w dolarach bez VAT, kurs NBP 3,857 zł; Google AI Pro w cenie z polskiego cennika.

Pułapki: AI wymyśla cytaty i fabuły

• Cytaty - model potrafi zmyślić wers „z Dziadów”, którego nie ma. Każdy cytat, który chcesz przywołać na egzaminie, sprawdź w tekście lektury (Wolne Lektury mają pełne teksty).
• Fabuły i bohaterowie - AI myli wątki, dopisuje postaci i zmienia zakończenia, zwłaszcza w mniej znanych utworach; streszczenie z AI to punkt wyjścia, nie źródło.
• Nieaktualne wymagania - model może pamiętać listę pytań z 2023 roku albo stary format. Listę jawną, informator i harmonogram bierz z cke.gov.pl.
• Kontekst - kryteria CKE wymagają odwołania do kontekstu; poproś model, żeby za każdym razem sprawdzał, czy go podałeś.

Czego nie oddawać AI: własnej tezy i argumentów, bo egzaminator zadaje pytania do wypowiedzi i wyuczony tekst rozsypie się w rozmowie. Jak szkoła traktuje AI w nauce, wyjaśnia tekst AI w szkole.

Plan na 4 tygodnie

• Tydzień 1 - podziel 76 zadań jawnych według lektur; codziennie dwa zadania: sam piszesz plan wypowiedzi (teza, dwa argumenty z lektury, kontekst, wniosek), AI sprawdza plan według kryteriów.
• Tydzień 2 - codziennie jedna pełna symulacja z czasem: 15 minut przygotowania i wypowiedź głosem; po niej korekta języka. Angielski: co drugi dzień jedno zadanie z trzech.
• Tydzień 3 - zadania niejawne: proś AI o fragment tekstu lub opis obrazu i pytanie w stylu CKE; ćwicz łączenie fragmentu z inną lekturą. Angielski: pełny egzamin 15-minutowy dwa razy.
• Tydzień 4 - powtórka słabych lektur wskazanych przez oceny z poprzednich tygodni; jedna symulacja dziennie z własnymi notatkami. Jak ułożyć taki plan, pokazujemy w tekście Jak zrobić plan nauki z AI.

Najczęstsze pytania

Czy AI oceni wypowiedź jak egzaminator?

W przybliżeniu. Z wklejonymi kryteriami CKE model konsekwentnie sprawdza tezę, argumenty, kontekst i język, ale nie oceni kontaktu z komisją; traktuj punkty z AI jako orientacyjne.

Czy można używać AI na maturze ustnej?

Nie. Zgodnie z art. 44zzv ustawy o systemie oświaty wniesienie lub użycie urządzenia telekomunikacyjnego na sali skutkuje przerwaniem i unieważnieniem egzaminu z danego przedmiotu w części ustnej. Dozwolone są tylko notatki zrobione na sali w czasie przygotowania.

Jakie AI do matury ustnej za darmo?

Gemini (z Gemini Live do rozmów głosem), ChatGPT w planie darmowym i Claude. Wszystkie przyjmą wklejoną listę zadań jawnych i kryteria CKE.

Czy AI zna pytania jawne CKE?

Nie polegaj na tym. Modele mieszają listy z różnych lat. Pobierz komunikat CKE dla 2027 roku i wklej listę do rozmowy; wtedy losowanie i ocena odnoszą się do właściwych zadań.