Pozwy przeciwko xAI w trzech stanach, a w Polsce ten sam czyn to nawet 12 lat więzienia

👁 115 przeczytań

Zdjęcie z zakończenia szkoły podstawowej, zrobione gdy miała czternaście lat. Grupa uczniów, szkolna uroczystość, nic, czego ktokolwiek musiałby się wstydzić. O istnieniu tej fotografii dowiedziała się na nowo dopiero od funkcjonariusza organów ścigania, który pokazał jej, co z niej powstało: wygenerowany przy pomocy Groka materiał przedstawiający ją w sposób seksualny, rozpowszechniony w sieci. Dziś ma osiemnaście lat i jest jedną ze stron pozwu przeciwko xAI. Historię opisał Spider’s Web za Bloombergiem 13 listopada 2026 roku.

Trzy stany, jedna firma, osiem miesięcy

Ciąg spraw zaczyna się w marcu 2026 roku, gdy nieletni z Tennessee pozwali xAI, zarzucając, że Grok posłużył do seksualizowania ich zwyczajnych fotografii. Pozew został później rozszerzony o kolejnych powodów. Podobne roszczenia skierowali rodzice i nieletni z Arkansas. W sierpniu doszedł do tego ogólnokrajowy pozew zbiorowy złożony w Kalifornii - tam skarżąca twierdzi, że materiały przedstawiające przemoc seksualną wobec niej z okresu dzieciństwa trafiły do danych wykorzystanych przy budowie systemu, a model następnie generował kolejne treści z jej podobizną. Prawnicy reprezentujący powodów szacują, że poszkodowanych mogą być tysiące.

Trzeba to powiedzieć wprost, bo opisujący sprawę Spider’s Web robi to sam: wszystko powyżej to twierdzenia stron pozywających, nie ustalenia sądu. Żaden z tych procesów nie zakończył się wyrokiem. xAI na tym etapie jest pozwanym, nie skazanym.

Mechanika tych spraw jest przy tym inna niż w klasycznych sprawach o nieautoryzowane rozpowszechnienie intymnych nagrań. Tam warunkiem wstępnym było zdobycie materiału - zhakowanie telefonu, wyłudzenie, kradzież od byłego partnera. Tutaj materiałem wejściowym było zdjęcie, które każdy mógł zobaczyć, bo po to zostało opublikowane. Druga różnica dotyczy skutku: w pozwie zwrócono uwagę, że nie da się ustalić, ile osób weszło w posiadanie wygenerowanego materiału ani jak szeroko go dalej przekazano. Nie ma pliku źródłowego do usunięcia, nie ma jednego konta do zablokowania.

Gdzie w polskim kodeksie trafia taki czyn

Zestawiłem opisany przez Bloomberga stan faktyczny z przepisami, które obowiązują w Polsce, bo to najszybszy sposób, żeby sprawdzić, czy polski nastolatek w tej samej sytuacji ma się do czego odwołać. Kwalifikacja zależy tu od tego, kto jest na zdjęciu i co z materiałem zrobiono dalej.

Jeśli przerobione zdjęcie przedstawia osobę poniżej osiemnastego roku życia, wchodzi art. 202 kodeksu karnego. Produkcja treści pornograficznych z udziałem małoletniego w celu rozpowszechnienia, a także samo rozpowszechnianie, zagrożone są karą od 2 do 12 lat pozbawienia wolności, a przechowywanie - od 3 miesięcy do 5 lat. Istotne jest to, że polski przepis obejmuje też treści wytworzone - mówi o wizerunku małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej, również gdy to wizerunek wygenerowany. Odpowiada za to człowiek, który wpisał polecenie, nie twórca narzędzia.

Jeśli osoba na zdjęciu jest już dorosła, grunt przesuwa się na art. 191a, który penalizuje utrwalanie i rozpowszechnianie wizerunku nagiej osoby bez jej zgody - od 3 miesięcy do 5 lat, ściganie na wniosek pokrzywdzonego. Do tego dochodzi art. 190a paragraf 2 o podszywaniu się pod inną osobę i wykorzystaniu jej wizerunku, od 6 miesięcy do 8 lat po nowelizacji. Osobno stoi art. 23 kodeksu cywilnego i art. 81 prawa autorskiego: wizerunek jest dobrem osobistym, rozpowszechnianie go wymaga zgody, a jej brak otwiera drogę do zadośćuczynienia.

Druga ścieżka to RODO. Zdjęcie twarzy to dane osobowe, a materiał dotyczący życia seksualnego to kategoria szczególna z art. 9. Prezes UODO może nałożyć administracyjną karę pieniężną do 20 milionów euro lub 4 procent światowego obrotu - przy czym w tej konstrukcji pieniądze trafiają do budżetu państwa, nie do ofiary. Ofiara dostaje art. 82 RODO, czyli własne roszczenie odszkodowawcze przeciwko administratorowi, które musi sama wywalczyć przed sądem.

„W pozwie zwrócono uwagę, że nie sposób ustalić, ile osób mogło wejść w posiadanie materiału ani jak szeroko został on dalej rozpowszechniony” - Spider’s Web, 13 listopada 2026

Dwie kolumny: Stany i Polska przy tym samym zdjęciu

Porównanie dwóch porządków ma sens tylko wtedy, gdy patrzy się na to, kto odpowiada i co ofiara faktycznie dostaje do ręki. Dlatego zestawiłem to w dwóch wymiarach, a nie jako listę paragrafów.

Z tego zestawienia wychodzi asymetria, która nie jest oczywista na pierwszy rzut oka. Polskie prawo karne jest wobec takiego czynu surowsze niż amerykańskie prawo cywilne - 12 lat to górna granica, której żaden pozew zbiorowy nie zastąpi. Ale polska ścieżka prowadzi do osoby, która zwykle nie ma majątku, a amerykańska do firmy wycenianej w dziesiątkach miliardów dolarów. Ofiara w Tennessee ma szansę na pieniądze i zero szans na to, że ktoś pójdzie siedzieć za samo zbudowanie narzędzia. Ofiara w Polsce ma odwrotnie.

Czy UODO może cokolwiek zrobić xAI

Formalnie tak. X Internet Unlimited Company z siedzibą w Irlandii obsługuje europejskich użytkowników X i Groka, co oznacza, że głównym organem nadzorczym w rozumieniu RODO jest irlandzka Data Protection Commission, a nie UODO. Polski urząd może przyjąć skargę od polskiego mieszkańca i przekazać ją w ramach mechanizmu współpracy, ale decyzję podejmuje Dublin. Ta sama konstrukcja sprawiła, że irlandzki regulator prowadził wobec X postępowanie dotyczące wykorzystania postów europejskich użytkowników do trenowania Groka - sprawa skończyła się zobowiązaniem firmy do zaprzestania przetwarzania części danych, a nie karą.

Sąd to osobna historia. Art. 79 RODO pozwala pozwać administratora przed sądem państwa, w którym osoba ma miejsce zwykłego pobytu, więc polski użytkownik może złożyć pozew w Polsce. Realnie oznacza to proces z irlandzką spółką, konieczność doręczenia pozwu za granicę i spór o to, czy wygenerowanie obrazu z publicznie dostępnego zdjęcia w ogóle jest przetwarzaniem przez administratora, czy przez użytkownika korzystającego z narzędzia. Żaden polski sąd takiej sprawy jeszcze nie rozstrzygnął.

Szybciej działa inny tryb. Akt o usługach cyfrowych nakazuje bardzo dużym platformom usunięcie nielegalnej treści po zgłoszeniu, a polskim koordynatorem usług cyfrowych jest Urząd Komunikacji Elektronicznej. Zgłoszenie materiału przedstawiającego małoletniego trafia też do Dyżurnetu prowadzonego przez NASK, który ma kontakt operacyjny z platformami. To nie daje odszkodowania, ale zdejmuje plik z serwera w dniach, nie latach.

Czytasz Promptowego częściej? Dodaj go do preferowanych źródeł w Google, a nowe teksty będą wyżej w Twoich wynikach.

Co dzieje się dalej z kalifornijskim pozwem

Najważniejszym punktem w kalendarzu jest sierpniowy pozew zbiorowy w Kalifornii, bo to w nim pada zarzut najdalej idący: że materiały przedstawiające wykorzystywanie dziecka znalazły się w zbiorze treningowym. Jeśli sąd dopuści tę sprawę do etapu dowodowego, xAI będzie musiało ujawnić, skąd pochodziły dane - a tego żadna firma z tej branży dobrowolnie nie zrobiła. Decyzja o certyfikacji grupy jest tym, od czego zależy, czy tysiące osób, o których mówią prawnicy powodów, stanie się stroną jednego postępowania, czy pozostanie szacunkiem w akapicie prasowym.

Źródła:

• Spider’s Web - Musk ma poważny problem. Grok przerabiał zdjęcia, posypały się pozwy, 13 listopada 2026
• ISAP - Kodeks karny (art. 190a, 191a, 202), stan na 13 listopada 2026
• EUR-Lex - rozporządzenie 2016/679 (RODO, art. 9, 79, 82, 83), sprawdzono 13 listopada 2026
• UODO - zakres kompetencji organu nadzorczego, sprawdzono 13 listopada 2026
• Przeliczenia po kursie 3,78 zł za dolara i 4,30 zł za euro, stan na 13 listopada 2026