Historia Rockstar Games: od DMA Design do GTA 6

Studio, które za tydzień wyda prawdopodobnie najdroższą grę w historii, zaczynało w mieszkaniu w Dundee, mieście znanym w Szkocji z marmolady, juty i fabryki Timeksa. W 1988 roku David Jones założył tam DMA Design i zaczął robić gry na Amigę.^{1 2}

Prześledziłem drogę od tamtej firmy do Rockstar Games, która dziś zatrudnia według Bloomberga 4711 osób.¹⁸ Ta historia ma kilku bohaterów, kilka przejęć za śmieszne pieniądze i kilka afer, które kosztowały dziesiątki milionów dolarów. Wszystkie kwoty pochodzą z raportów spółek, dokumentów FTC i ugód sądowych, a przy każdej podaję źródło.

Krótką ściągę o studiu, kto nim rządzi i gdzie są jego biura, mam w tekście Rockstar Games: historia, studia i ludzie. Tutaj idę głębiej: kto podejmował decyzje i ile one kosztowały.

Dundee, Lemmingsy i kradzione auta

Szkocja, 1988-1997

DMA Design przez pierwsze lata było typowym brytyjskim studiem z ery Amigi: kilka osób, gry na zlecenie wydawców, ciągła walka o płynność. Przełomem były Lemmingsy z 1991 roku, wydane przez Psygnosis. Jones mówił potem, że po nich mógł robić, co chciał, ale firma i tak miała kłopoty z pieniędzmi.²

Na tym tle powstał projekt Race'n'Chase: gra o pościgach samochodowych widzianych z lotu ptaka. W trakcie prac zespół zauważył, że ciekawsze od ścigania się jest kradzenie aut i uciekanie przed policją. Tak powstało Grand Theft Auto. W 1997 roku Jones sprzedał zadłużone DMA firmie Gremlin Interactive, a samą grę wydało BMG Interactive, growa odnoga koncernu muzycznego.¹

Trzy lemmingi z brązu wspinają się na kamienny słup w parku w Dundee — Pomnik Lemmingów przy Perth Road w Dundee.

Pięciu mężczyzn stoi obok siebie przed budynkiem: pierwszy zespół DMA Design sfotografowany w 2011 roku — Pierwszy zespół DMA Design na spotkaniu w 20. rocznicę Lemmingsów, luty 2011.

David Jones, założyciel DMA Design, 2003

Pierwsze GTA wyszło w listopadzie 1997 roku na PC i było prostą grą z kamerą zawieszoną nad miastem. Sławę zbudowała mu kampania prasowa. Publicysta Max Clifford podsuwał brytyjskim tabloidom historie o oburzeniu polityków, a każdy taki tekst był darmową reklamą.³ To był pierwszy raz, kiedy skandal okazał się dla tej serii najlepszym narzędziem marketingu. Nie ostatni.

Bracia z BMG

Londyn i Nowy Jork, 1998-1999

W BMG Interactive pracowali dwaj bracia z Londynu, Sam i Dan Houserowie. Sam zaczynał w muzycznej części koncernu od teledysków, Dan dołączył później. W 1998 roku Take-Two Interactive, wtedy mały wydawca z Nowego Jorku, kupił BMG Interactive. Nie zapłacił gotówką: dał 1,85 mln własnych akcji, wartych około 14,2 mln USD.⁴

W grudniu 1998 roku w Nowym Jorku powstał Rockstar Games. Założycieli było pięciu: Sam Houser, Dan Houser, Terry Donovan, Jamie King i Gary Foreman. Od początku miał to być wydawca z charakterem wytwórni płytowej: mało wywiadów, dużo stylu i gry, o których się mówi.

1 funt i 11,9 mln dolarów długu. Tyle Take-Two zapłaciło za studio, które zrobiło GTA.Raport Take-Two dla SEC o przejęciu z 29.09.1999

Studio z Dundee wciąż należało do kogoś innego. W 1999 roku francuskie Infogrames kupiło Gremlina razem z DMA, a kilka miesięcy później, 29 września 1999 roku, Take-Two odkupiło DMA Design Holdings. W raporcie dla amerykańskiego nadzoru giełdowego cena wygląda absurdalnie: 1 funt za wszystkie udziały i przejęcie około 11,9 mln USD długów.^{5 6} Prasa pisała wtedy po prostu o 11 mln USD.

Jones nie został w nowej układance. W 2002 roku założył w Dundee Realtime Worlds, które zrobiło Crackdown dla Microsoftu. Firma upadła w 2010 roku, krótko po premierze sieciowej strzelanki APB.²

To nie było coś, do czego byłem przekonany. Najlepszym wyjściem było dla mnie zacząć coś od nowa.David Jones o przejęciu Gremlina przez Infogrames w 1999 roku, Game Developer²

Czyje było studio z Dundee

Kolejni właściciele od 1988 do 2026 roku. Krótkie okresy są poszerzone, żeby dało się je przeczytać.

Opracowanie promptowy.com na podstawie danych z Wikipedii i raportu Take-Two dla SEC.^{1 5}

Edynburg, Benzies i trzeci wymiar

Rockstar North, 2001-2013

Szkockie studio przeniosło się do Edynburga, a jego twarzą został Leslie Benzies, producent GTA III. Ta gra wyszła 22 października 2001 roku na PS2 i zmieniła wszystko: miasto w 3D, kamera za plecami bohatera, misje z przerywnikami filmowymi i aktorami. Premiera była planowana na początek miesiąca, ale Rockstar przesunął ją o trzy tygodnie po zamachach z 11 września i zmienił część zawartości osadzonej w nowojorskim Liberty City.¹

Nowoczesny biurowiec ze szkła i kamienia: siedziba Rockstar North w Edynburgu — Siedziba Rockstar North w Edynburgu, październik 2023.

W 2002 roku DMA Design oficjalnie zostało Rockstar North. Od tej chwili model był prosty: Houserowie w Nowym Jorku odpowiadali za markę, scenariusz i marketing, Benzies w Edynburgu za produkcję. Kolejne studia Rockstara, od San Diego po Toronto i Leeds, pracowały przy grach coraz bardziej jak jedna firma. Przy GTA 6 pracują wszystkie naraz.¹⁹

Hot Coffee

San Andreas, 2005

W czerwcu 2005 roku moderzy odkryli w kodzie GTA: San Andreas niedokończoną minigrę z seksem. Na PC wystarczał mod, na konsolach urządzenie do modyfikacji zapisu. Rockstar najpierw twierdził, że to dzieło moderów, ale treść była w grze na płycie.⁷

20 lipca 2005 roku amerykańska komisja ESRB zmieniła kategorię gry z M na AO, czyli tylko dla dorosłych. Duże sieci zdjęły San Andreas z półek, a Take-Two musiało drukować nowe naklejki, przyjmować zwroty i przygotować łatkę. Według firmy same zwroty kosztowały 24,5 mln USD.^{7 8}

Na tym się nie skończyło. W czerwcu 2006 roku FTC zawarło z Take-Two i Rockstarem ugodę: bez kary, ale z zakazem wprowadzania w błąd co do treści i kategorii gier, pod groźbą 11 tys. USD za każde naruszenie.⁸ W 2009 roku Take-Two zapłaciło 20,115 mln USD w ugodzie z inwestorami, którzy zarzucali spółce ukrywanie problemu. 15,2 mln z tej sumy pokrył ubezpieczyciel.⁹

Rachunek za afery

Miliony dolarów. Kwota przy Benziesie to jego żądanie z pozwu, nie wypłata: ugoda jest poufna. Z ugody z inwestorami 15,2 mln zapłacił ubezpieczyciel.

Włamanie 2022koszt podany w sądzie

5 mln USD

Hot Coffee: inwestorzyugoda z 2009 roku

20,1 mln USD

Hot Coffee: zwrotykoszty zwrotów San Andreas

24,5 mln USD

Pozew Benziesażądanie, ugoda poufna

150 mln USD

Źródła: FTC, Take-Two, The Register, PC Gamer, TechRadar.^{8 9 10 16}

Tantiemy i 150 milionów

Pieniądze, 2013-2019

GTA V wyszło we wrześniu 2013 roku i według ostatniego raportu rocznego Take-Two sprzedało się w ponad 225 mln egzemplarzy. Cała seria GTA przekroczyła 465 mln, a Red Dead Redemption 2 80 mln.¹⁷ Przy takich liczbach najważniejszym dokumentem w firmie przestał być scenariusz, a stał się plan tantiem, czyli udziału twórców w zyskach z gier.

Leslie Benzies odszedł z Rockstara w 2016 roku, po urlopie, z którego według niego nie pozwolono mu wrócić. W kwietniu pozwał Take-Two i Houserów o 150 mln USD zaległych tantiem. Twierdził, że został wypchnięty tuż przed wypłatą udziału za GTA V. Take-Two odpowiedziało pozwem wzajemnym.¹⁰ Sąd w Nowym Jorku odrzucił część zarzutów, ale uznał, że Benziesowi należą się pewne tantiemy. 7 lutego 2019 roku strony zawarły poufną ugodę.¹¹

Benzies założył potem w Edynburgu własne studio Build A Rocket Boy. Jego gra MindsEye wyszła w czerwcu 2025 roku i była jedną z największych klap roku. Historia Jonesa się powtórzyła: ludzie, którzy zbudowali GTA, poza Rockstarem nie odtworzyli sukcesu.

Leslie Benzies, były szef Rockstar North, portret z 2016 roku — Leslie Benzies, 2016.

Sto godzin tygodniowo

Red Dead Redemption 2, 2018

14 października 2018 roku, dwa tygodnie przed premierą Red Dead Redemption 2, Vulture opublikował wywiad z Danem Houserem. Padło w nim zdanie, że w 2018 roku kilka razy pracowali po 100 godzin w tygodniu.¹² Rockstar szybko sprostował, że chodziło o czteroosobowy zespół scenarzystów przez trzy tygodnie, a nadgodziny nie są obowiązkowe.

Dan Houser, współzałożyciel Rockstar Games

Dziewięć dni później Jason Schreier opisał w Kotaku rozmowy z 77 obecnymi i byłymi pracownikami. Obraz był bardziej złożony niż nagłówki: część ludzi mówiła o latach nadgodzin i presji, część o tym, że w ostatnich latach było lepiej niż przy GTA IV i GTA V.¹³ W 2026 roku ten sam Schreier, już w Bloombergu, ocenił nadgodziny przy GTA 6 jako mniejsze niż przy Red Dead Redemption 2, ale nie zerowe. Opisał też, że w 2024 roku Rockstar kazał wszystkim wrócić do biur na pięć dni w tygodniu.¹⁸

Rockstar urósł dwa razy

Liczba pracowników Rockstar Games według Bloomberga.

2018przy Red Dead Redemption 2

2 441 osób

2026przy GTA 6

4 711 osób

Źródło: Bloomberg Businessweek, Jason Schreier, 14.10.2026. Całe Take-Two według raportu rocznego zatrudnia 12 909 osób.^{18 17}

Odejścia i wyciek

Droga do GTA 6, 2020-2026

11 marca 2020 roku z Rockstara odszedł Dan Houser, współautor scenariuszy GTA III, Vice City, San Andreas, GTA IV, GTA V i obu Red Dead Redemption. Założył potem firmę Absurd Ventures.¹⁴ Sam Houser został prezesem studia, ale publicznie się nie wypowiada. Według Bloomberga po odejściu brata produkcją GTA 6 kierują trzej szefowie zamiast jednego reżysera: Rob Nelson, Phil Hooker i Aaron Garbut.¹⁸

18 września 2022 roku osiemnastoletni Arion Kurtaj z Oxfordu, członek grupy Lapsus$, opublikował około 90 nagrań z wczesnej wersji GTA 6. Włamał się, będąc na zwolnieniu za kaucją, przez telewizor w hotelu, przystawkę Fire TV i telefon. W grudniu 2023 roku sąd skierował go bezterminowo do zamkniętego szpitala psychiatrycznego. Rockstar wycenił koszt włamania na 5 mln USD i tysiące godzin pracy.^{15 16}

Pod koniec października 2025 roku Rockstar zwolnił grupę pracowników w Wielkiej Brytanii i Kanadzie. Związek IWGB nazwał to rozbijaniem związków zawodowych, studio mówiło o wynoszeniu poufnych informacji.¹⁹ Tydzień później, 6 listopada, Rockstar przesunął GTA 6 drugi raz, na 19 listopada 2026 roku.

Kadr ze zwiastuna GTA IV: Niko Bellic na tle mostu w Liberty City

Oś czasu

1988-2026

1988
DMA Design w Dundee
David Jones zakłada w rodzinnym Dundee małą firmę robiącą gry na Amigę.
1991
Lemmings
Gra wydana przez Psygnosis robi z DMA jedno z najbardziej znanych studiów w Wielkiej Brytanii.
1997
GTA i Gremlin
Jones sprzedaje DMA firmie Gremlin Interactive. Pod koniec listopada wychodzi pierwsze GTA, wydane przez BMG Interactive.
1998
Take-Two kupuje BMG Interactive
Za 1,85 mln własnych akcji, wtedy ok. 14,2 mln USD. W grudniu w Nowym Jorku powstaje Rockstar Games.
1999
DMA wraca do GTA
Infogrames kupuje Gremlina, a 29 września Take-Two odkupuje od niego DMA Design za 1 funta i przejęcie ok. 11,9 mln USD długu.
2001
GTA III
Pierwsze GTA w 3D. Premiera przesunięta o trzy tygodnie po zamachach z 11 września.
2002
Rockstar North
DMA Design, już w Edynburgu, dostaje nową nazwę. Na czele: Leslie Benzies.
2005
Hot Coffee
Ukryta scena w San Andreas, zmiana kategorii wiekowej na AO i zwroty z półek.
2013
GTA V
Miliard dolarów w trzy dni, najszybciej ze wszystkich produktów rozrywkowych według Guinnessa.
2016
Benzies odchodzi
Pozew o 150 mln USD tantiem. Ugoda, poufna, w lutym 2019 roku.
2018
Red Dead Redemption 2 i nadgodziny
Zdanie o 100-godzinnych tygodniach i 77 rozmów Kotaku z pracownikami.
2020
Dan Houser odchodzi
11 marca. GTA 6 jest pierwszym GTA bez jego scenariusza.
2022
Włamanie
18 września do sieci trafia ok. 90 nagrań z wczesnej wersji GTA 6.
2026
GTA 6
Premiera 19 listopada, po 13 latach od GTA V.

Co z tego wynika

Rockstar przez 38 lat przeszedł drogę od zadłużonego studia sprzedawanego za funta do firmy, której jedna gra sprzedała 225 mln kopii. Dwa razy stracił ludzi, którzy byli jego twarzą: Jonesa w 1999 roku i Benziesa w 2016 roku. Dwa razy afera kosztowała go więcej, niż kosztowało całe studio z Dundee. GTA 6 będzie pierwszą częścią serii bez Dana Housera i Benziesa, za to z dwa razy większym zespołem niż przy Red Dead Redemption 2.

Skąd liczby

Kwoty przejęć: raport Take-Two dla SEC i Tech Monitor (1999), Wikipedia (BMG Interactive). Hot Coffee: dokumenty FTC i raporty Take-Two. Ugoda Benziesa jest poufna, więc 150 mln USD to tylko żądanie z pozwu. Liczba pracowników Rockstara pochodzi z tekstu Bloomberga, nie z raportu spółki. Sprzedaż gier: raport roczny Take-Two do 31.03.2026.

Źródła

Zdjęcia i grafiki

Kadry, grafiki i klipy z GTA VI: Rockstar Games, oficjalne materiały prasowe z rockstargames.com/VI. Znaki i grafiki należą do Take-Two Interactive. Klipy zwolnione i zapętlone.
Kadr ze zwiastuna GTA IV: Rockstar Games, oficjalny zwiastun z 29.03.2007.
Panorama Dundee: Colin Smith, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.
Zespół DMA Design: Steve Hammond, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.
Pomnik Lemmingów: Platygyra, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
David Jones: jon jordan, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
Siedziba Rockstar North: Discott, Wikimedia Commons, CC0.
Leslie Benzies: Austin Hargrave, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.
Dan Houser: Anthony Parello, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
Zdjęcia z Wikimedia Commons przycięte, portrety w barwach strony.
Wykresy, mapy i osie czasu: opracowanie własne.

Seria na premierę GTA 6

Wszystko o premierze, godzinach i cenach jest w hubie GTA 6.

Od Dundee do Nowego Jorku. Kto zbudował Rockstara

Dundee, Lemmingsy i kradzione auta

Bracia z BMG

Edynburg, Benzies i trzeci wymiar

Hot Coffee

Tantiemy i 150 milionów

Sto godzin tygodniowo

Odejścia i wyciek

Oś czasu

DMA Design w Dundee

Lemmings

GTA i Gremlin

Take-Two kupuje BMG Interactive

DMA wraca do GTA

GTA III

Rockstar North

Hot Coffee

GTA V

Benzies odchodzi

Red Dead Redemption 2 i nadgodziny

Dan Houser odchodzi

Włamanie

GTA 6

Co z tego wynika

Skąd liczby

Źródła

Zdjęcia i grafiki