Przejdź do treści
Sklep

Magazyn

Sąd zasądził 30 tys. zł za sklonowany głos lektora. Stawka za jedną reklamę bywa wyższa

Polski sąd uznał, że barwa głosu lektora to dobro osobiste, i zasądził 30 tysięcy złotych za wykorzystanie jego klonu w reklamie oczyszczalni ścieków. Zestawiłem tę kwotę z cennikami lektorskimi za kampanię ogólnopolską - w wielu przypadkach legalna licencja kosztowałaby tyle samo albo więcej niż zasądzone zadośćuczynienie.

Tekst: 6 min czytania
Sąd zasądził 30 tys. zł za sklonowany głos lektora. Stawka za jedną reklamę bywa wyższa
Spis treści 5
  1. Barwa głosu jako dobro osobiste - artykuł 23 bez słowa o AI
  2. Ile kosztuje legalne nagranie tego samego spotu
  3. Dlaczego polskie sądy nie zasądzają więcej
  4. Co się zmienia od lutego 2026 za sprawą AI Actu
  5. Dowodowa część sprawy, czyli skąd wiadomo, że to klon

👁 130 przeczytań

Reklama oczyszczalni ścieków z głosem, który Polacy znają z dziesiątek spotów i zapowiedzi telewizyjnych, nie była nagrana przez lektora. Firma wzięła jego próbki, przepuściła przez model do klonowania mowy i wypuściła spot bez pytania o zgodę. Sąd uznał, że to naruszenie dobra osobistego, i zasądził 30 tysięcy złotych - o sprawie pisał Bezprawnik 16 listopada 2026 roku.

Barwa głosu jako dobro osobiste - artykuł 23 bez słowa o AI

Kodeks cywilny z 1964 roku nie zna pojęcia deepfake’u ani syntezatora mowy. Artykuł 23 wylicza dobra osobiste przykładowo: zdrowie, wolność, cześć, swobodę sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnicę korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukową, artystyczną, wynalazczą i racjonalizatorską. Lista jest otwarta - słowo „w szczególności” robi tu całą robotę. Orzecznictwo od lat dopisuje do niej kolejne pozycje: kult pamięci osoby zmarłej, więź rodzinną, prawo do prywatności. Głos jako rozpoznawalna cecha człowieka wchodzi tą samą furtką.

Sąd zasądził 30 tys. zł za sklonowany głos lektora. Stawka za jedną reklamę bywa wyższa

Praktyczna konsekwencja jest taka, że powód nie musiał udowadniać, iż nagranie narusza jego prawa autorskie. Klon nie odtwarza żadnego utworu - generuje nowy tekst reklamowy, którego lektor nigdy nie przeczytał. Gdyby trzymać się wyłącznie prawa autorskiego, pozew byłby trudny: nie ma zwielokrotnienia cudzego nagrania, nie ma opracowania. Jest natomiast cecha osobista wykorzystana w celu zarobkowym bez zgody, a to grunt artykułu 24 i 448 kodeksu cywilnego - usunięcie skutków naruszenia i zadośćuczynienie pieniężne.

Ile kosztuje legalne nagranie tego samego spotu

Żeby sprawdzić, czy 30 tysięcy złotych to kwota odstraszająca, zestawiłem ją ze stawkami, jakie polski rynek płaci za pracę lektora w reklamie. Nie liczę tu nic skomplikowanego - porównuję zasądzone zadośćuczynienie z cenami, które firma musiałaby zapłacić, gdyby zrobiła to zgodnie z prawem.

Honorarium lektorskie w reklamie składa się z dwóch części. Pierwsza to nagranie w studiu - przy krótkim spocie kilkaset do dwóch tysięcy złotych, zależnie od rozpoznawalności głosu. Druga, znacznie większa, to licencja za pola eksploatacji: internet, radio lokalne, radio ogólnopolskie, telewizja, czas trwania kampanii, terytorium, wyłączność w branży. Przy rozpoznawalnym głosie i kampanii ogólnopolskiej na rok licencja telewizyjno-radiowa potrafi sięgać kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Wyłączność branżowa - zobowiązanie, że lektor nie nagra przez ten czas spotu konkurencji - dokładana jest osobno i bywa droższa niż samo nagranie.

Z tego zestawienia wychodzi rzecz niewygodna dla idei odstraszania. Firma, która sklonowała głos, zapłaci 30 tysięcy złotych po przegranym procesie. Firma, która zadzwoniłaby do agencji i wykupiła licencję na ten sam głos przy kampanii ogólnopolskiej, też mogłaby zapłacić 30 tysięcy - a w droższym wariancie, z wyłącznością i dłuższym okresem emisji, więcej. Zasądzona kwota nie zawiera składnika karnego, który czyniłby nielegalną drogę wyraźnie nieopłacalną. Pokrywa mniej więcej to, co naruszyciel i tak powinien był zapłacić.

Firma sklonowała głos znanego lektora do reklamy oczyszczalni ścieków. Zapłaci 30 tys. zł

- Bezprawnik, 16 listopada 2026

Dlaczego polskie sądy nie zasądzają więcej

Trzydzieści tysięcy złotych nie jest w polskiej praktyce kwotą niską. Zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych - w sprawach o zniesławienie w prasie, o bezprawne wykorzystanie zdjęcia w reklamie, o nieuprawnioną publikację danych - mieszczą się zwykle w przedziale od kilku do kilkudziesięciu tysięcy. Rekordy idące w setki tysięcy zdarzają się przy naruszeniach dotykających zdrowia albo przy bardzo długotrwałych, masowych kampaniach zniesławiających. Reklama oczyszczalni ścieków z klonem głosu, nawet jeśli wywołała u lektora realny uszczerbek wizerunkowy, nie jest sprawą tego kalibru.

Polskie zadośćuczynienie z artykułu 448 ma charakter kompensacyjny - naprawia krzywdę, nie karze naruszyciela. To różnica wobec systemu amerykańskiego, gdzie punitive damages mogą wielokrotnie przewyższyć rzeczywistą szkodę i tam właśnie siedzi funkcja odstraszająca. Przy klonowaniu głosu dochodzi dodatkowa trudność: jak wycenić krzywdę kogoś, kogo głos jest narzędziem pracy, a kto nie stracił ani jednego zlecenia, tylko musiał tłumaczyć klientom, że nie nagrywał spotu, którego nie nagrywał.

Osobną ścieżką pozostaje roszczenie o zwrot bezpodstawnie uzyskanych korzyści albo o zapłatę wynagrodzenia, które byłoby należne za udzielenie zgody. Przy klonie głosu to droga trudna dowodowo - trzeba wykazać, ile naruszyciel zarobił dzięki temu spotowi, a nie innemu. Większość spraw idzie więc prostszym torem zadośćuczynienia i kończy się kwotami rzędu kilkudziesięciu tysięcy.

Co się zmienia od lutego 2026 za sprawą AI Actu

Unijne rozporządzenie o sztucznej inteligencji nakłada obowiązek oznaczania treści wygenerowanych lub zmodyfikowanych przez AI - artykuł 50 dotyczy właśnie deepfake’ów, w tym syntetycznego głosu. Przepisy o przejrzystości stosuje się od 2 sierpnia 2026 roku, a państwa członkowskie dopiero budują systemy nadzoru i kar. W Polsce ustawa wdrażająca przewiduje kompetencje organu nadzorczego i kary administracyjne liczone jako procent obrotu - to inny tryb niż cywilny pozew lektora i może działać równolegle.

W praktyce oznacza to dwa osobne rachunki dla firmy, która powtórzyłaby ten manewr w 2027 roku. Pierwszy to zadośćuczynienie zasądzone w procesie cywilnym, czyli skala, jaką widać w tej sprawie. Drugi to kara administracyjna za brak oznaczenia materiału jako wygenerowanego przez AI, liczona od obrotu spółki, a nie od krzywdy jednej osoby. Dopiero suma obu może przekroczyć koszt legalnej licencji na tyle, żeby rachunek przestał się opłacać.

ŚcieżkaPodstawaRząd wielkości
Legalna licencja na głos w kampanii ogólnopolskiejUmowa z lektorem lub agencjąOd kilku do kilkudziesięciu tys. zł, zależnie od pól eksploatacji i wyłączności
Zadośćuczynienie za klon głosuArt. 23, 24 i 448 kodeksu cywilnego30 tys. zł w omawianej sprawie
Kara za brak oznaczenia treści AIArt. 50 AI Actu i przepisy wdrażająceProcent obrotu rocznego, naliczany przez organ nadzoru

Czytasz Promptowego częściej? Dodaj go do preferowanych źródeł w Google, a nowe teksty będą wyżej w Twoich wynikach.

Dowodowa część sprawy, czyli skąd wiadomo, że to klon

Najtrudniejszy element takiego procesu nie dotyczy prawa, tylko ustalenia faktu. Pozwany może twierdzić, że zatrudnił innego lektora o podobnej barwie - a podobieństwo głosu samo w sobie nie jest bezprawne. Nikt nie ma monopolu na niski tembr i określoną manierę frazowania. Granica biegnie tam, gdzie odbiorca rozpoznaje w nagraniu nie „kogoś podobnego”, tylko tę jedną osobę.

Biegli porównują w takich sprawach parametry akustyczne: częstotliwość podstawową, formanty, charakterystyczne mikroprzerwy w oddechu, sposób realizacji konkretnych głosek. Klon oparty na próbkach jednego mówcy odwzorowuje te cechy znacznie wierniej niż naturalnie podobny człowiek - i to właśnie go zdradza. Pomagają też metadane: ślady po narzędziu syntezy w pliku, historia zamówień w agencji reklamowej, korespondencja z wykonawcą spotu.

Wyrok w sprawie oczyszczalni jest nieprawomocny w zakresie, w jakim strony mają jeszcze prawo do apelacji, a termin na jej wniesienie biegnie od doręczenia uzasadnienia. Jeżeli sprawa trafi do sądu drugiej instancji, pierwszym pytaniem nie będzie już to, czy głos jest dobrem osobistym - tę część uznać można za rozstrzygniętą - tylko czy 30 tysięcy złotych odpowiada rozmiarowi krzywdy przy kampanii o takim zasięgu.

Źródła:

Piotr Olszewski

Autor

Twórca i autor Promptowego, polskiego serwisu o sztucznej inteligencji. Codziennie śledzi premiery modeli, narzędzia i regulacje AI, i tłumaczy je prostym, konkretnym językiem.

O mnie →Wszystkie teksty →

Czytaj dalej

Narzędzia do tego tematu

darmowe, bez kontaWszystkie 29 →
z sieci - nowe teksty w moich serwisach

Wszystkie moje projekty →

Najczęściej czytane

7 dni
  1. 1Plakat festiwalu z polskim napisem: prompt i test 6 generatorów obrazu (Prompt dnia 14.11)
  2. 2Claude Fable 5.2 czy Opus 5.5: kiedy dopłata 2 razy ma sens, a kiedy to wyrzucone pieniądze
  3. 330 promptów do ChatGPT Images i 10 do przerabiania zdjęć
🛒 Sklep Kinetyka CapCut Pro 460 zł/rok Lovable Pro 450 zł/rok Replit Core 119 zł/rok Zobacz wszystko →