Sąd zasądził 30 tys. zł za sklonowany głos lektora. Stawka za jedną reklamę bywa wyższa
Polski sąd uznał, że barwa głosu lektora to dobro osobiste, i zasądził 30 tysięcy złotych za wykorzystanie jego klonu w reklamie oczyszczalni ścieków. Zestawiłem tę kwotę z cennikami lektorskimi za kampanię ogólnopolską - w wielu przypadkach legalna licencja kosztowałaby tyle samo albo więcej niż zasądzone zadośćuczynienie.

Spis treści 5
👁 130 przeczytań
Reklama oczyszczalni ścieków z głosem, który Polacy znają z dziesiątek spotów i zapowiedzi telewizyjnych, nie była nagrana przez lektora. Firma wzięła jego próbki, przepuściła przez model do klonowania mowy i wypuściła spot bez pytania o zgodę. Sąd uznał, że to naruszenie dobra osobistego, i zasądził 30 tysięcy złotych - o sprawie pisał Bezprawnik 16 listopada 2026 roku.
Barwa głosu jako dobro osobiste - artykuł 23 bez słowa o AI
Kodeks cywilny z 1964 roku nie zna pojęcia deepfake’u ani syntezatora mowy. Artykuł 23 wylicza dobra osobiste przykładowo: zdrowie, wolność, cześć, swobodę sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnicę korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukową, artystyczną, wynalazczą i racjonalizatorską. Lista jest otwarta - słowo „w szczególności” robi tu całą robotę. Orzecznictwo od lat dopisuje do niej kolejne pozycje: kult pamięci osoby zmarłej, więź rodzinną, prawo do prywatności. Głos jako rozpoznawalna cecha człowieka wchodzi tą samą furtką.

Praktyczna konsekwencja jest taka, że powód nie musiał udowadniać, iż nagranie narusza jego prawa autorskie. Klon nie odtwarza żadnego utworu - generuje nowy tekst reklamowy, którego lektor nigdy nie przeczytał. Gdyby trzymać się wyłącznie prawa autorskiego, pozew byłby trudny: nie ma zwielokrotnienia cudzego nagrania, nie ma opracowania. Jest natomiast cecha osobista wykorzystana w celu zarobkowym bez zgody, a to grunt artykułu 24 i 448 kodeksu cywilnego - usunięcie skutków naruszenia i zadośćuczynienie pieniężne.
Ile kosztuje legalne nagranie tego samego spotu
Żeby sprawdzić, czy 30 tysięcy złotych to kwota odstraszająca, zestawiłem ją ze stawkami, jakie polski rynek płaci za pracę lektora w reklamie. Nie liczę tu nic skomplikowanego - porównuję zasądzone zadośćuczynienie z cenami, które firma musiałaby zapłacić, gdyby zrobiła to zgodnie z prawem.
Honorarium lektorskie w reklamie składa się z dwóch części. Pierwsza to nagranie w studiu - przy krótkim spocie kilkaset do dwóch tysięcy złotych, zależnie od rozpoznawalności głosu. Druga, znacznie większa, to licencja za pola eksploatacji: internet, radio lokalne, radio ogólnopolskie, telewizja, czas trwania kampanii, terytorium, wyłączność w branży. Przy rozpoznawalnym głosie i kampanii ogólnopolskiej na rok licencja telewizyjno-radiowa potrafi sięgać kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Wyłączność branżowa - zobowiązanie, że lektor nie nagra przez ten czas spotu konkurencji - dokładana jest osobno i bywa droższa niż samo nagranie.
Z tego zestawienia wychodzi rzecz niewygodna dla idei odstraszania. Firma, która sklonowała głos, zapłaci 30 tysięcy złotych po przegranym procesie. Firma, która zadzwoniłaby do agencji i wykupiła licencję na ten sam głos przy kampanii ogólnopolskiej, też mogłaby zapłacić 30 tysięcy - a w droższym wariancie, z wyłącznością i dłuższym okresem emisji, więcej. Zasądzona kwota nie zawiera składnika karnego, który czyniłby nielegalną drogę wyraźnie nieopłacalną. Pokrywa mniej więcej to, co naruszyciel i tak powinien był zapłacić.
Firma sklonowała głos znanego lektora do reklamy oczyszczalni ścieków. Zapłaci 30 tys. zł
Dlaczego polskie sądy nie zasądzają więcej
Trzydzieści tysięcy złotych nie jest w polskiej praktyce kwotą niską. Zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych - w sprawach o zniesławienie w prasie, o bezprawne wykorzystanie zdjęcia w reklamie, o nieuprawnioną publikację danych - mieszczą się zwykle w przedziale od kilku do kilkudziesięciu tysięcy. Rekordy idące w setki tysięcy zdarzają się przy naruszeniach dotykających zdrowia albo przy bardzo długotrwałych, masowych kampaniach zniesławiających. Reklama oczyszczalni ścieków z klonem głosu, nawet jeśli wywołała u lektora realny uszczerbek wizerunkowy, nie jest sprawą tego kalibru.
Polskie zadośćuczynienie z artykułu 448 ma charakter kompensacyjny - naprawia krzywdę, nie karze naruszyciela. To różnica wobec systemu amerykańskiego, gdzie punitive damages mogą wielokrotnie przewyższyć rzeczywistą szkodę i tam właśnie siedzi funkcja odstraszająca. Przy klonowaniu głosu dochodzi dodatkowa trudność: jak wycenić krzywdę kogoś, kogo głos jest narzędziem pracy, a kto nie stracił ani jednego zlecenia, tylko musiał tłumaczyć klientom, że nie nagrywał spotu, którego nie nagrywał.
Osobną ścieżką pozostaje roszczenie o zwrot bezpodstawnie uzyskanych korzyści albo o zapłatę wynagrodzenia, które byłoby należne za udzielenie zgody. Przy klonie głosu to droga trudna dowodowo - trzeba wykazać, ile naruszyciel zarobił dzięki temu spotowi, a nie innemu. Większość spraw idzie więc prostszym torem zadośćuczynienia i kończy się kwotami rzędu kilkudziesięciu tysięcy.
Co się zmienia od lutego 2026 za sprawą AI Actu
Unijne rozporządzenie o sztucznej inteligencji nakłada obowiązek oznaczania treści wygenerowanych lub zmodyfikowanych przez AI - artykuł 50 dotyczy właśnie deepfake’ów, w tym syntetycznego głosu. Przepisy o przejrzystości stosuje się od 2 sierpnia 2026 roku, a państwa członkowskie dopiero budują systemy nadzoru i kar. W Polsce ustawa wdrażająca przewiduje kompetencje organu nadzorczego i kary administracyjne liczone jako procent obrotu - to inny tryb niż cywilny pozew lektora i może działać równolegle.
W praktyce oznacza to dwa osobne rachunki dla firmy, która powtórzyłaby ten manewr w 2027 roku. Pierwszy to zadośćuczynienie zasądzone w procesie cywilnym, czyli skala, jaką widać w tej sprawie. Drugi to kara administracyjna za brak oznaczenia materiału jako wygenerowanego przez AI, liczona od obrotu spółki, a nie od krzywdy jednej osoby. Dopiero suma obu może przekroczyć koszt legalnej licencji na tyle, żeby rachunek przestał się opłacać.
| Ścieżka | Podstawa | Rząd wielkości |
| Legalna licencja na głos w kampanii ogólnopolskiej | Umowa z lektorem lub agencją | Od kilku do kilkudziesięciu tys. zł, zależnie od pól eksploatacji i wyłączności |
| Zadośćuczynienie za klon głosu | Art. 23, 24 i 448 kodeksu cywilnego | 30 tys. zł w omawianej sprawie |
| Kara za brak oznaczenia treści AI | Art. 50 AI Actu i przepisy wdrażające | Procent obrotu rocznego, naliczany przez organ nadzoru |
Czytasz Promptowego częściej? Dodaj go do preferowanych źródeł w Google, a nowe teksty będą wyżej w Twoich wynikach.
Dowodowa część sprawy, czyli skąd wiadomo, że to klon
Najtrudniejszy element takiego procesu nie dotyczy prawa, tylko ustalenia faktu. Pozwany może twierdzić, że zatrudnił innego lektora o podobnej barwie - a podobieństwo głosu samo w sobie nie jest bezprawne. Nikt nie ma monopolu na niski tembr i określoną manierę frazowania. Granica biegnie tam, gdzie odbiorca rozpoznaje w nagraniu nie „kogoś podobnego”, tylko tę jedną osobę.
Biegli porównują w takich sprawach parametry akustyczne: częstotliwość podstawową, formanty, charakterystyczne mikroprzerwy w oddechu, sposób realizacji konkretnych głosek. Klon oparty na próbkach jednego mówcy odwzorowuje te cechy znacznie wierniej niż naturalnie podobny człowiek - i to właśnie go zdradza. Pomagają też metadane: ślady po narzędziu syntezy w pliku, historia zamówień w agencji reklamowej, korespondencja z wykonawcą spotu.
Wyrok w sprawie oczyszczalni jest nieprawomocny w zakresie, w jakim strony mają jeszcze prawo do apelacji, a termin na jej wniesienie biegnie od doręczenia uzasadnienia. Jeżeli sprawa trafi do sądu drugiej instancji, pierwszym pytaniem nie będzie już to, czy głos jest dobrem osobistym - tę część uznać można za rozstrzygniętą - tylko czy 30 tysięcy złotych odpowiada rozmiarowi krzywdy przy kampanii o takim zasięgu.
Źródła:
- Bezprawnik - Firma sklonowała głos znanego lektora do reklamy oczyszczalni ścieków. Zapłaci 30 tys. zł, 16 listopada 2026
- ISAP - Kodeks cywilny, art. 23, 24 i 448, stan na 16 listopada 2026
- EUR-Lex - Rozporządzenie 2024/1689 w sprawie sztucznej inteligencji, art. 50, 12 lipca 2024

Autor
Twórca i autor Promptowego, polskiego serwisu o sztucznej inteligencji. Codziennie śledzi premiery modeli, narzędzia i regulacje AI, i tłumaczy je prostym, konkretnym językiem.
Czytaj dalej
Magazyn · ChatGPT wysyła ludzi do redakcji zamiast do supportu. Policzyłem, ile to kosztuje jedną skrzynkę mailowąAmerykański serwis 404 Media opisał, że ChatGPT podaje użytkownikom z zablokowanymi kontami adres e-mail ich dziennikarza jako drogę odzyskania...
Magazyn · Google zmienił politykę prywatności: treści z Gmaila mogą karmić reklamy. Policzyłem, ile wart jest jeden europejski użytkownik16 października weszła w życie nowa wersja polityki prywatności Google, w której zniknęła bezwarunkowa obietnica, że treści z Gmaila, Zdjęć i Dysku...
Magazyn · Gmail zagląda do skrzynki dla reklam. Policzyłem, ile kosztuje polskiego użytkownika wyjście z tego układuGoogle rozszerza wykorzystanie zawartości skrzynki Gmail do personalizacji reklam i funkcji AI. Zestawiłem szacunkową liczbę polskich kont Gmail z...- generatornia.plSuno cena 2026: plany, limity pobrań i prawa autorskie
- przewagi.plAutomatyzacja faktur: zacznij od obiegu i wyjątków, potem dodaj AI
- jutropis.plKE konsultuje formularz oceny wpływu AI na prawa podstawowe
- dygot.plGrammy 2027: nominacje dla Kanyego Westa. Akademia nie przestraszyła się zarzutów o AI


