Agenci AI za drzwiami: czemu Amazon i banki ich nie wpuszczają

Przez dwa lata branża obiecywała, że agent AI zrobi za nas zakupy, zarezerwuje lot i przeleje pieniądze. Jesienią 2026 roku okazało się, że najpierw musi przejść przez drzwi, a te właśnie się zamykają. Amazon, Delta, Yelp i największe amerykańskie banki odprawiają agentów Mety, xAI i OpenAI. Uważam, że to nie jest awaria, tylko zapowiedź internetu, w którym agent wejdzie tylko tam, gdzie ktoś za niego zapłacił.

W piątek 17 października 2026 roku The Verge opublikował tekst Emmy Roth pod tytułem, który dobrze streszcza ostatnie tygodnie: strony internetowe zamykają drzwi przed agentami AI. Użytkownicy Muse od Mety, Groka od xAI, Dots od OpenAI i agenta Instinct od kilku tygodni zgłaszają to samo. Agent dostaje zadanie, otwiera sklep, linię lotniczą albo bank i utyka na ekranie weryfikacji, na komunikacie o zablokowanym dostępie albo na pustej stronie. Dzień wcześniej szef domu maklerskiego Charles Schwab Rick Wurster powiedział w Bloomberg TV, że jego firma co tydzień blokuje kilkadziesiąt prób, w których duzi agenci AI próbują dostać się do kont klientów.

Łatwo uznać to za przejściowe tarcie, jak przy każdej nowej technologii. Myślę, że to coś trwalszego. Za blokadami stoją trzy różne powody: bezpieczeństwo, pieniądze i władza nad klientem. Tylko pierwszy jest mówiony głośno. A Europa, w tym Polska, przerobiła już bardzo podobny spór dekadę temu, tylko w bankowości i pod inną nazwą.

Kto zamknął drzwi

Lista jest długa i niejednorodna. Amazon odciął Muse od sklepu około 20 września i według The Verge podobnie traktuje Groka, Dots i Instinct. Nie pierwszy raz: od listopada 2025 roku spiera się z Perplexity o przeglądarkę Comet, sprawa trafiła do sądu, a w sierpniu sąd apelacyjny uchylił zakaz, który wcześniej wywalczył Amazon (pisałem o wyroku w sprawie bota zakupowego Comet). Yelp powiedział TechCrunchowi wprost, że ruchu nieludzkiego nie wpuszcza, chyba że agent zapłacił za dostęp w ramach programu licencjonowania danych. Delta nie pozwala agentom kupować biletów. United ma w regulaminie zakaz używania robotów i „innych automatycznych urządzeń” bez pisemnej zgody.

Potem banki. JPMorgan Chase i Charles Schwab potwierdziły blokady, a według Bloomberga podobnie postępują Citi i Bank of America. Część blokad jest cicha: użytkownicy zgłaszają, że agent przestał działać na Cars.com i stronie Amtraka, choć firmy niczego nie ogłosiły. A część jest przypadkowa. Walmart jest partnerem Mety, a mimo to agent potrafi utknąć na przycisku „potwierdź, że jesteś człowiekiem”, bo zwykła ochrona przed botami nie odróżnia złośliwego skryptu od pomocnika, którego wysłał klient. Część użytkowników łączy kłopoty Muse ze zmianą domyślnych ustawień ochrony przed crawlerami, którą Cloudflare wprowadził 15 września. Cloudflare odpowiedział TechCrunchowi, że nie ma danych o blokowaniu osobistych agentów.

Powód pierwszy: nikt nie wie, kto odpowiada

Najuczciwiej postawił sprawę sam Wurster. Problemem nie jest to, że agent jest głupi, tylko to, że klient oddaje mu login i hasło, a potem agent działa w jego imieniu w miejscu, którego bank nie widzi i nie rozumie.

Wurster dopowiedział pytanie, które w tej historii jest najważniejsze: kto odpowiada, jeśli coś pójdzie źle? Jamie Dimon z JPMorgan powiedział podczas telekonferencji wynikowej, że nikt nie chce „zbuntowanych agentów”, których mogą być tysiące. To nie jest histeria. Agent, który zna hasło do konta, jest idealnym celem ataku typu prompt injection: wystarczy, że na odwiedzanej stronie znajdzie się ukryte polecenie, a wykona przelew, którego właściciel nigdy by nie zlecił. Pisałem o tym przy okazji tekstów o tym, kto odpowiada, gdy agent AI wymknie się spod kontroli, i o Muse, który podał adres domowy bez zgody.

Schwab nie mówi jednak „nigdy”. Mówi „nie tak”. Firma zapowiada, że zewnętrzne modele językowe dostaną dostęp przez serwery MCP z kontrolowanym uwierzytelnianiem. Będą mogły sprawdzić saldo i poszukać informacji, ale nie ruszą pieniędzy. Do tego Schwab promuje własnego asystenta AI. Ten układ jeszcze wróci: agent z zewnątrz dostaje okienko, agent z domu dostaje klucze.

Powód drugi: agent nie ogląda reklam

Bezpieczeństwo tłumaczy banki. Nie tłumaczy Yelpa, który odpowiada wprost, że wpuści agenta, jeśli ten zapłaci. Nie tłumaczy też do końca Amazona. Tu zaczyna się ekonomia, o której firmy mówią mniej chętnie.

Sklep internetowy to nie tylko półka z towarem. To maszyna, która zarabia na tym, że klient ogląda: polecane produkty, sponsorowane wyniki, „klienci kupili także”, baner z promocją, którą sklep chce akurat sprzedać. Amazon od lat zarabia na reklamach coraz więcej, a reklama działa tylko wtedy, gdy ktoś patrzy. Agent nie patrzy. Dostaje polecenie „kup najtańszy filtr do tego odkurzacza”, porównuje ceny w trzech sklepach, kupuje i wychodzi. Nie zobaczy promowanego zestawu, nie skusi się na dostawę premium, nie zostawi w koszyku drugiej rzeczy. Dla sklepu to klient, który płaci za towar, ale nie płaci uwagą.

Czytelnicy Slashdota, którzy komentowali tekst The Verge, dorzucili jeszcze jeden wątek: przejrzystość cen. Sprzedawca, który dynamicznie zmienia ceny, nie chce, żeby tysiące agentów porównywały je w sekundę za każdym razem, gdy ktoś szuka butów. Z punktu widzenia klienta to marzenie. Z punktu widzenia sklepu to koniec marży budowanej na tym, że ludziom nie chce się porównywać.

Krytycy banków mówią podobnie o finansach: agent, który sam przenosi oszczędności na lepiej oprocentowane konto, jest dla banku problemem nie dlatego, że jest niebezpieczny, tylko dlatego, że jest skuteczny. To zarzut, którego banki nie potwierdzają, ale trudno go zbyć.

Powód trzeci: czyj jest klient

Meta odpowiedziała na blokady zdaniem, które jest jednocześnie sprytne i trochę bezczelne:

Sprytne, bo prawdziwe: za agentem stoi człowiek z kartą płatniczą. Bezczelne, bo Meta sama zbudowała imperium na tym, że to ona, a nie wydawcy i sklepy, jest właścicielem relacji z użytkownikiem. Teraz chce zrobić to samo z zakupami. Agent Mety staje między klientem a sklepem i to on decyduje, gdzie pójdzie zamówienie. Sklep traci nie jedną transakcję, tylko kontakt z klientem, dane o nim i możliwość, żeby go do siebie przywiązać.

Elon Musk zareagował na blokadę Groka po swojemu: może powinien założyć konkurencję dla Amazona. Brzmi jak żart, ale dobrze pokazuje stawkę. Spór nie toczy się o to, czy agenci są potrzebni, tylko o to, kto będzie bramkarzem: sklep, platforma agenta czy ktoś trzeci, jak Cloudflare, który już prowadzi rynek, na którym boty AI płacą za dostęp do treści.

Europa to już przerobiła: PSD2

Dla polskiego czytelnika ta historia powinna brzmieć znajomo. Przed 2019 rokiem aplikacje do zarządzania finansami i część pośredników płatności działały w Europie dokładnie tak, jak dziś agenci AI: klient podawał im login i hasło do banku, a one logowały się w jego imieniu i czytały ekran. Nazywało się to screen scraping. Banki tego nie znosiły z tych samych powodów, które dziś podaje Wurster: nie wiedziały, kto jest po drugiej stronie, i nie wiedziały, kto odpowiada za szkodę.

Unia rozstrzygnęła ten spór dyrektywą PSD2 i przepisami o silnym uwierzytelnianiu, które zaczęły obowiązywać 14 września 2019 roku. Kompromis był prosty. Pośrednik musi mieć licencję i przedstawić się bankowi. Bank musi mu dać porządny interfejs, czyli API, i nie może go dyskryminować. Klient wyraża zgodę na konkretny zakres dostępu i może ją cofnąć. W Polsce banki przygotowały do tego wspólny standard PolishAPI, rozwijany pod egidą Związku Banków Polskich. Anonimowe „udawanie klienta” przestało być normą, a stało się planem awaryjnym na wypadek, gdy API bankowi nie działa.

Ważne jest to, czego PSD2 nie zrobiła. Nie zakazała pośredników i nie pozwoliła bankom ich odciąć. Zmusiła obie strony do rozmowy na warunkach określonych przez prawo, a nie przez tego, kto ma silniejszą pozycję. W Ameryce takiej ramy dla agentów nie ma, więc każdy sklep i każdy bank pisze własną. Stąd chaos z ostatnich tygodni.

Co z tego wynika dla nas

Polscy użytkownicy agentów AI na razie tego problemu nie widzą, bo agenci są u nas dopiero na etapie ciekawostki. Dane Gemiusa pokazują to dobrze. Z narzędzi AI korzysta 65 procent badanych, ale 71 procent nie chce, żeby AI samodzielnie podejmowała za nich decyzje zakupowe. Mamy więc czas, żeby przemyśleć, jak ta historia potoczy się nad Wisłą, zanim agent stanie się codziennością.

Widzę trzy możliwe scenariusze i żaden nie jest otwartym internetem z marketingu firm AI.

• Internet umów. Agent wchodzi tam, gdzie jego producent podpisał umowę. Meta już idzie tą drogą: zamiast walczyć z Amazonem, dogadała się z Walmartem, Gapem, Sephorą i Best Buy, a Shopify otworzył dla agentów swoje sklepy. Jakość twojego agenta zależy wtedy nie od modelu, tylko od listy partnerów jego firmy, mniej więcej tak, jak jakość telewizji kablowej zależy od pakietu kanałów.
• Internet bramek. Pośrednik w rodzaju Cloudflare’a pobiera opłatę za każde wejście agenta i dzieli się nią ze stroną. To model, w którym agent płaci za to, czego nie płaci uwagą. Uczciwy, ale drogi, a koszt w końcu trafi do abonamentu użytkownika.
• Internet zasad. Regulator robi z agentami to, co Unia zrobiła z pośrednikami płatności: licencja, identyfikacja, zakres zgody, zakaz dyskryminacji. Najwolniejszy wariant, ale jedyny, w którym klient ma prawo wysłać swojego agenta, a sklep wie, z kim rozmawia.

Moim zdaniem Europa skończy gdzieś między drugim a trzecim wariantem, a Ameryka między pierwszym a drugim. Dla polskich sklepów i banków lekcja jest praktyczna już dziś. Kto w 2019 roku potraktował PSD2 jak przykry obowiązek, potem latami łatał interfejsy. Kto zrobił dobre API, zyskał partnerów. Z agentami będzie podobnie: sklep, który da im przewidywalne, bezpieczne wejście z jasno opisanym zakresem, dostanie zamówienia, a sklep, który postawi tylko przycisk „jestem człowiekiem”, odetnie nie maszyny, tylko klientów, którzy je wysłali.

Obietnica agenta AI brzmiała tak: powiedz, czego chcesz, a on załatwi resztę w całym internecie. Jesień 2026 roku pokazuje, że „cały internet” był założeniem, a nie faktem. Agent będzie tak dobry, jak umowy, które za nim stoją, i tak bezpieczny, jak zasady, które ktoś wreszcie spisze. Do tego czasu najlepszym agentem do przelewów pozostaje kciuk na ekranie własnego telefonu.