Kompetencje w zakresie AI (art. 4 AI Act): obowiązek szkoleń po zmianie
Art. 4 dotyczy każdej firmy, której pracownicy używają AI. Od lipca 2026 brzmi łagodniej - co to znaczy dla szkoleń.
👁 114 przeczytań
- Art. 4 AI Act obowiązuje od 2 lutego 2025 r. i dotyczy każdej firmy używającej AI zawodowo, niezależnie od poziomu ryzyka systemu.
- Od 27 lipca 2026 r. przepis nie wymaga już gwarantowania konkretnego poziomu wiedzy, lecz jedynie wspierania rozwoju kompetencji pracowników.
- Art. 4 nie figuruje na liście naruszeń z art. 99 ust. 4 zagrożonych karą do 15 mln euro, jednak brak kompetencji może wpłynąć na ocenę innych naruszeń.
Art. 4 AI Act, czyli obowiązek dbania o kompetencje w zakresie AI (ang. AI literacy), obowiązuje od 2 lutego 2025 i dotyczy praktycznie każdej firmy, która używa narzędzi AI. W lipcu 2026 Digital Omnibus zmienił jego brzmienie: z obowiązku zapewnienia odpowiedniego poziomu wiedzy zrobiło się wspieranie jej rozwoju. Wyjaśniam, co to oznacza dla szkoleń i czego nie dać sobie wmówić sprzedawcom kursów.
W skrócie
Każda firma, która używa AI zawodowo, musi podejmować środki wspierające kompetencje w zakresie AI osób, które z tymi systemami pracują. Od 27 lipca 2026 przepis wprost mówi, że nie trzeba gwarantować konkretnego poziomu wiedzy. AI Act nie wymaga certyfikatu ani określonego kursu. Art. 4 nie jest wymieniony w katalogu naruszeń zagrożonych karą do 15 mln euro z art. 99 ust. 4.
Co mówi art. 4 po zmianie
Od 27 lipca 2026 dostawcy i podmioty stosujące systemy AI mają podejmować środki, które wspierają rozwój kompetencji w zakresie AI ich personelu i innych osób obsługujących systemy AI w ich imieniu. Uwzględnia się przy tym:
- wiedzę techniczną, doświadczenie, wykształcenie i przeszkolenie tych osób,
- kontekst, w jakim system AI jest używany,
- osoby lub grupy, wobec których system AI jest stosowany.
Drugi ustęp jest nowy: Komisja Europejska i państwa członkowskie mają wspierać firmy, zwłaszcza MŚP, w wypełnianiu tego obowiązku, a Komisja ma publikować praktyczne przykłady.
Było - jest
| Do 26 lipca 2026 | Od 27 lipca 2026 | |
|---|---|---|
| Cel | zapewnić, w możliwie największym stopniu, odpowiedni poziom kompetencji | wspierać rozwój kompetencji |
| Gwarancja poziomu wiedzy | niejasne | wprost niewymagana |
| Wsparcie od UE i państw | brak w przepisie | tak, szczególnie dla MŚP |
Kogo dotyczy
Każdego dostawcy i każdego podmiotu stosującego AI - czyli firmy, urzędu, szkoły, która używa systemów AI w działalności zawodowej. Nie ma znaczenia, czy to system wysokiego ryzyka. Firma, w której pracownicy korzystają z ChatGPT, Copilota czy Gemini do pracy, jest objęta art. 4.
Co zrobić w praktyce
To są rekomendacje redakcji - AI Act nie określa konkretnych działań. Rozsądny, udokumentowany zestaw to:
- Spis ról i narzędzi - kto w firmie używa jakiego AI i do czego.
- Krótkie szkolenie dostosowane do roli: inne dla działu HR korzystającego z narzędzia rekrutacyjnego, inne dla marketingu generującego grafiki.
- Zasady korzystania z AI - co wolno wklejać do czatu, jak sprawdzać wyniki, kiedy oznaczać treści.
- Materiały o ograniczeniach AI - zmyślanie faktów, nieaktualna wiedza. Dobry przykład: w naszym teście 9 modeli 8 podało nieaktualne terminy AI Act.
- Dokumentacja - lista uczestników i materiałów. Od 28 października 2026 KRiBSI może prosić o dokumenty.
Czy za brak szkoleń grozi kara?
Nie przepłacaj za te subskrypcje
Prowadzę sklep z rocznymi dostępami do narzędzi AI - te same konta, o których piszę wyżej, tylko taniej niż w cenniku producenta.
Art. 99 ust. 4 wymienia obowiązki, których naruszenie podlega karze do 15 mln euro / 3% - i art. 4 nie ma na tej liście. Państwa członkowskie ustalają jednak przepisy o karach za naruszenia rozporządzenia (art. 99 ust. 1), a brak kompetencji może mieć znaczenie przy ocenie innych naruszeń, np. nadzoru człowieka nad systemem wysokiego ryzyka. To opinia redakcji: traktowanie art. 4 jako obowiązku „bez sankcji” byłoby błędem. Więcej o karach.
Najczęstsze pytania
Co to jest AI literacy?
Kompetencje w zakresie AI - umiejętności, wiedza i zrozumienie, które pozwalają świadomie używać systemów AI i znać ich ryzyka. Po polsku w AI Act: „kompetencje w zakresie AI”.
Czy szkolenie z AI Act jest obowiązkowe?
AI Act nie wymaga konkretnego szkolenia ani certyfikatu. Wymaga podejmowania środków wspierających kompetencje osób pracujących z AI - szkolenie to najprostszy taki środek.
Od kiedy obowiązuje art. 4?
Od 2 lutego 2025. Nowe, łagodniejsze brzmienie obowiązuje od 27 lipca 2026.
Czy art. 4 dotyczy firmy, która używa tylko ChatGPT?
Tak, jeśli pracownicy używają go w pracy zawodowej. Firma jest wtedy podmiotem stosującym system AI.
Źródła i data sprawdzenia
Art. 4 rozporządzenia 2024/1689 w brzmieniu pierwotnym i w brzmieniu nadanym rozporządzeniem 2026/1744; art. 99 ust. 1 i 4. Sprawdzone 24 września 2026. Opis nowego brzmienia art. 4 to omówienie redakcji na podstawie tekstu rozporządzenia zmieniającego. Tekst informacyjny, nie porada prawna.
Cały tydzień w AI, w jednym mailu
Wybrane premiery, narzędzia i analizy. Raz w tygodniu, prosto do skrzynki.
Zapisz się za darmo →Najczęstsze pytania
Od kiedy obowiązuje art. 4 AI Act i co się w nim zmieniło?
Art. 4 AI Act obowiązuje od 2 lutego 2025 r., a zmienione, łagodniejsze brzmienie weszło w życie 27 lipca 2026 r. Przed zmianą przepis wymagał zapewnienia odpowiedniego poziomu kompetencji, po zmianie - już tylko wspierania ich rozwoju.
Czy AI Act wymaga konkretnego certyfikatu lub kursu ze sztucznej inteligencji?
Nie, AI Act nie wymaga żadnego konkretnego certyfikatu ani określonego kursu. Przepis nakazuje jedynie podejmowanie środków wspierających kompetencje osób pracujących z systemami AI, a szkolenie to najprostszy taki środek.
Czy firma używająca tylko ChatGPT musi spełniać wymagania art. 4 AI Act?
Tak, jeśli pracownicy używają ChatGPT w celach zawodowych, firma jest podmiotem stosującym system AI i podlega art. 4. Nie ma znaczenia, czy chodzi o system wysokiego ryzyka.
Jaką dokumentację szkoleń z AI powinna prowadzić firma zgodnie z AI Act?
AI Act nie wskazuje wprost wymaganej dokumentacji, jednak od 28 października 2026 r. KRiBSI może prosić o stosowne dokumenty. Zaleca się prowadzenie listy uczestników szkoleń oraz wykazu materiałów szkoleniowych.
