AI Act 2026: przewodnik - co to jest, terminy po Omnibusie, kary i obowiązki

👁 115 przeczytań

AI Act to unijne rozporządzenie 2024/1689, pierwsze na świecie kompleksowe prawo o sztucznej inteligencji. Obowiązuje bezpośrednio w Polsce, ale jego harmonogram zmienił się w lipcu 2026: Digital Omnibus przesunął wymogi dla systemów wysokiego ryzyka na grudzień 2027 i sierpień 2028, a polska ustawa wdrażająca weszła w życie 11 sierpnia 2026. Ten przewodnik zbiera stan prawny na wrzesień 2026 - terminy, obowiązki, kary i to, co musisz zrobić teraz.

Wszystko o AI Act w jednym miejscu

01AI Act terminy: harmonogram 2025-2028 po zmianach z lipca 2026Wymogi dla systemów wysokiego ryzyka przesunięto o 16 miesięcy. Pełny, aktualny harmonogram z podstawą prawną każdej daty.Czytaj →02AI Act w Polsce: ustawa o systemach sztucznej inteligencji i KRiBSIPolska ma już ustawę wdrażającą AI Act i nowy organ nadzoru. Od 28 października KRiBSI może kontrolować i karać.Czytaj →03Digital Omnibus AI Act: co zmieniło rozporządzenie 2026/1744Rozporządzenie zmieniające AI Act obowiązuje od 27 lipca 2026. Przesunęło terminy, dodało zakaz i złagodziło obowiązek szkoleń.Czytaj →04Kary AI Act: do 35 mln euro albo 7% obrotu - progi, MŚP i kary w PolsceWyższe niż w RODO. Trzy progi kar, niższa kwota dla MŚP i polskie przepisy, które pozwalają karę obniżyć nawet o 90%.Czytaj →05Zakazane praktyki AI: 10 zakazów z art. 5 AI Act z przykładamiNajsurowsza część AI Act, kara do 35 mln euro. Dla firm najważniejszy jest jeden zakaz: rozpoznawanie emocji pracowników.Czytaj →06Deepfake a AI Act: kto musi oznaczać treści AI od 2 sierpnia 2026Od 2 sierpnia 2026 deepfake w UE trzeba oznaczać. Wyjaśniam obowiązki twórców narzędzi, firm, mediów i influencerów.Czytaj →07Systemy AI wysokiego ryzyka: lista z załącznika III i obowiązki firmAI w rekrutacji, kredytach i edukacji to wysokie ryzyko. Pełna lista obszarów i obowiązki firm, które takich systemów używają.Czytaj →08Kompetencje w zakresie AI (art. 4 AI Act): obowiązek szkoleń po zmianieArt. 4 dotyczy każdej firmy, której pracownicy używają AI. Od lipca 2026 brzmi łagodniej - co to znaczy dla szkoleń.Czytaj →09GPAI w AI Act: obowiązki dostawców modeli ChatGPT, Claude i GeminiObowiązki spoczywają na OpenAI, Anthropic czy Google. Co z tego wynika dla firmy, która tylko korzysta z ich modeli.Czytaj →10Co chatboty wiedzą o AI Act? Test 9 modeli: 8 podaje nieaktualne terminyTylko jeden model odpowiedział poprawnie na wszystkie pytania - ten z wyszukiwarką. Reszta podaje terminy sprzed lipca 2026.Czytaj →11AI Act po polsku: oficjalny tekst, PDF i mapa przepisówOficjalny tekst jest bezpłatny w EUR-Lex. Jak nie trafić na nieaktualną wersję i gdzie szukać najważniejszych przepisów.Czytaj →12AI Act dla małej firmy i twórcy: pięć obowiązków, które naprawdę Cię dotycząAI Act, czyli unijne rozporządzenie 2024/1689 o sztucznej inteligencji, od 2 sierpnia 2026 obowiązuje w większości przepisów i po raz pierwszy dotyka…Czytaj →

Co to jest AI Act

AI Act, po polsku akt w sprawie sztucznej inteligencji, to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z 13 czerwca 2024. Opublikowano je w Dzienniku Urzędowym UE 12 lipca 2024, a w życie weszło 1 sierpnia 2024. Jako rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach UE - polska ustawa nie „przepisuje” go do krajowego prawa, tylko organizuje nadzór i kary.

Rozporządzenie ma 113 artykułów, 13 załączników i 180 motywów. Jego rdzeniem jest podejście oparte na ryzyku: im większe zagrożenie dla zdrowia, bezpieczeństwa i praw ludzi, tym więcej obowiązków.

Osobno regulowane są modele AI ogólnego przeznaczenia (GPAI) - takie jak te stojące za ChatGPT, Claude czy Gemini. Szczegóły w osobnym tekście.

Kogo dotyczy AI Act

Nie tylko firm, które tworzą AI. Rozporządzenie nakłada obowiązki na kilka ról:

• Dostawca - tworzy system AI albo model i wprowadza go do obrotu pod własną nazwą.
• Podmiot stosujący - używa systemu AI w działalności zawodowej. To większość firm, urzędów i szkół, które korzystają z gotowych narzędzi.
• Importer i dystrybutor - wprowadzają na rynek UE systemy od dostawców spoza Unii.

AI Act obejmuje też firmy spoza UE, jeśli wyniki ich systemów są wykorzystywane w Unii. Nie dotyczy natomiast użytku czysto prywatnego - osoba, która w domu robi sobie grafiki w generatorze, nie jest „podmiotem stosującym”.

Najważniejsze terminy

Pełny harmonogram z wyjaśnieniem każdej daty.

Co zrobić teraz - lista dla firmy

1. Spisz wszystkie narzędzia AI, których używa firma - także te „w tle”, jak chatbot na stronie czy filtr CV w systemie rekrutacyjnym.
2. Sprawdź, czy nic nie łamie zakazów z art. 5. Rozpoznawanie emocji pracowników jest zakazane od lutego 2025. Lista zakazów.
3. Oznacz chatboty i treści z AI. Ten obowiązek już obowiązuje. Jak to zrobić.
4. Przeszkol ludzi, którzy pracują z AI - to wymóg art. 4. Co dokładnie trzeba.
5. Zidentyfikuj systemy wysokiego ryzyka i zaplanuj zgodność do grudnia 2027.
6. Wyznacz osobę odpowiedzialną za AI i dokumentuj decyzje - od 28 października 2026 KRiBSI może zażądać dokumentów.

To jest opinia redakcji, nie porada prawna: dla większości polskich firm, które tylko korzystają z gotowych narzędzi, pilne są dziś punkty 1-4. Punkt 5 ma znaczenie głównie dla HR, finansów, edukacji i sektora publicznego.

Najczęstsze pytania

Co to jest AI Act w skrócie?

Unijne rozporządzenie 2024/1689, które reguluje sztuczną inteligencję według poziomu ryzyka: zakazuje najgroźniejszych zastosowań, nakłada wymogi na systemy wysokiego ryzyka i obowiązki przejrzystości na chatboty i deepfake’i.

Kiedy AI Act wchodzi w życie?

Wszedł w życie 1 sierpnia 2024, ale obowiązuje etapami: od 2 lutego 2025 do 2 sierpnia 2028. Po zmianach z lipca 2026 ostatnie wymogi dla systemów wysokiego ryzyka zaczną obowiązywać 2 grudnia 2027 i 2 sierpnia 2028.

Czy AI Act obowiązuje w Polsce?

Tak, bezpośrednio, jak każde rozporządzenie UE. Od 11 sierpnia 2026 obowiązuje też polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji, która powołuje organ nadzoru - KRiBSI.

Czy mogę używać ChatGPT w firmie?

Tak. AI Act nie zakazuje korzystania z chatbotów. Obowiązki pojawiają się, gdy używasz AI do zakazanych celów, w obszarach wysokiego ryzyka albo publikujesz treści, które trzeba oznaczyć.

Jakie są kary za naruszenie AI Act?

Do 35 mln euro albo 7% światowego obrotu za zakazane praktyki, do 15 mln euro albo 3% za inne naruszenia i do 7,5 mln euro albo 1% za nieprawdziwe informacje. Dla MŚP liczy się niższa z kwot, a dla średnich firm (SMC) - przy dwóch niższych progach.

Kto kontroluje AI Act w Polsce?

Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Kontrole i kary może prowadzić od 28 października 2026.