AI Act w Polsce: ustawa o systemach sztucznej inteligencji i KRiBSI

👁 113 przeczytań

AI Act obowiązuje w Polsce bezpośrednio, ale do jego egzekwowania potrzebna była krajowa ustawa. Mamy ją: ustawa z 3 lipca 2026 o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003) weszła w życie 11 sierpnia 2026. Tworzy nowy organ - Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI) - która od 28 października 2026 może kontrolować firmy i nakładać kary. Przeczytałem całą ustawę. Oto, co musisz z niej wiedzieć.

Ustawa w liczbach

KRiBSI - kto to jest

Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji jest organem nadzoru rynku w rozumieniu AI Act i pojedynczym punktem kontaktowym dla instytucji unijnych. Obsługuje ją Ministerstwo Cyfryzacji.

Przy Komisji działa Społeczna Rada do spraw Sztucznej Inteligencji - od 9 do 15 osób na 2-letnią kadencję. Kandydatów zgłaszają m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik MŚP, Główny Inspektor Pracy i izby gospodarcze. Rada może też wnioskować o odwołanie przewodniczącego.

Terminy startu: przewodniczący powinien zostać powołany w ciągu 2 miesięcy od wejścia ustawy w życie, czyli do połowy października 2026, a pierwsze posiedzenie Komisji ma się odbyć w ciągu 3 miesięcy.

Co może KRiBSI

• Kontrolować przestrzeganie AI Act i ustawy - od 28 października 2026.
• Wszczynać postępowania z urzędu, po skardze albo na wniosek innych organów i Rady.
• Nakładać administracyjne kary pieniężne w wysokościach z art. 99 AI Act.
• Wydawać opinie indywidualne i wyjaśnienia.
• Prowadzić piaskownice regulacyjne - firmy wybierane są w konkursie.
• Nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, gdy system zagraża życiu, zdrowiu albo prawom ludzi.

Opinia indywidualna za 150 zł - najciekawsze narzędzie ustawy

Jeśli nie wiesz, czy Twój system AI podlega danym przepisom, możesz zapytać KRiBSI wprost. Zasady z art. 8-18:

• Kto: firma objęta AI Act albo planująca działania, które ją nim obejmą.
• Czego dotyczy: stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego - jednego zagadnienia na wniosek.
• Opłata: 150 zł.
• Termin: 30 dni, w sprawach szczególnie skomplikowanych 60 dni.
• Brak odpowiedzi w terminie = opinia zgodna ze stanowiskiem wnioskodawcy.
• Moc: opinia wiąże KRiBSI i inne organy w danej sprawie.

To jest opinia redakcji: dla firm w szarej strefie - np. przy pytaniu, czy narzędzie HR to już system wysokiego ryzyka - to najtańsze zabezpieczenie prawne, jakie daje ustawa. Przepisy o opiniach obowiązują od 28 października 2026.

Skarga na system AI

Każda osoba fizyczna, firma albo organizacja może złożyć do KRiBSI skargę, jeśli uważa, że system AI narusza przepisy. Skarga powinna zawierać nazwę lub opis systemu, dane podmiotu, którego dotyczy, jeśli są znane, oraz opis faktów. Składa się ją elektronicznie. Komisja prowadzi rejestr skarg i może na ich podstawie wszcząć postępowanie.

Kary według polskiej ustawy

Ustawa nie tworzy własnych stawek - odsyła do art. 99 AI Act: do 35 mln euro albo 7% obrotu za zakazane praktyki, do 15 mln euro albo 3% za inne naruszenia, do 7,5 mln euro albo 1% za nieprawdziwe informacje. Polskie przepisy dodają zasady:

• Kwoty w euro przelicza się na złote po średnim kursie NBP z 28 stycznia danego roku.
• Układ z KRiBSI może obniżyć karę o 20-70%, a przy samodzielnym zgłoszeniu naruszenia - o 30-90%.
• Kara może zostać obniżona o 10-50%, jeśli firma w ciągu 3 miesięcy wykona działania z ostrzeżenia.
• Karę można rozłożyć na raty albo odroczyć.
• Odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - sądu ochrony konkurencji i konsumentów wstrzymuje wykonanie kary.
• Utrudnianie kontroli to przestępstwo - grozi kara ograniczenia wolności albo grzywna.

Wszystko o karach w AI Act.

Najczęstsze pytania

Jak nazywa się polska ustawa o AI?

Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, opublikowana w Dz.U. 2026 poz. 1003.

Kiedy weszła w życie ustawa o systemach sztucznej inteligencji?

11 sierpnia 2026. Przepisy o kontroli, postępowaniach, karach i opiniach - 28 października 2026.

Co to jest KRiBSI?

Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji - polski organ nadzoru nad AI Act, złożony z przewodniczącego, 2 zastępców i 4 członków wskazanych przez UOKiK, KNF, KRRiT i UKE.

Czy UODO nadzoruje AI Act?

Nie jako główny organ. Nadzór sprawuje KRiBSI, a Prezes UODO z nią współpracuje - taki przepis dodano do ustawy o ochronie danych osobowych.

Ile kosztuje opinia KRiBSI?

150 zł. Komisja ma 30 dni na odpowiedź, w sprawach skomplikowanych 60 dni.