Publicystyka · Wydanie specjalne · Agenci AI
Twój agent AI nie kupi ci biletuUnited Airlines zakazał tego w regulaminie, Amazon blokuje 99 botów, OpenAI wycofało zakupy w czacie. Tydzień przed Black Friday sprawdzam, co agent naprawdę może kupić za Ciebie i dlaczego sklepy wolą, żeby nie mógł.
- 11.11UNITEDbilety, miejsca, mileZAKAZ
- 20.09AMAZONagent Muse od MetyBLOKADA
- 24.03OPENAIzakupy w ChatGPTWYCOFANE
- 21.10WALMARTbrama dla agentówOTWARTE
- 02.07VISA31 banków w EuropiePILOTAŻ
- 27.11BLACK FRIDAYPolskaKUPUJESZ SAM
W środę 11 listopada 2026 roku United Airlines opublikował nową wersję umowy przewozu, czyli dokumentu, który akceptuje każdy, kto kupuje bilet, i którego prawie nikt nie czyta. Doszło w nim kilka linijek. Reguła 6.J.6 zakazuje używania agentów AI do tego, by „dokonać, zmienić lub obsłużyć” rezerwację albo kupić jakąkolwiek usługę. Definicja w regule pierwszej jest szeroka: agentem jest każde oprogramowanie lub usługa, w tym asystent AI i przeglądarka z funkcjami AI.
Najciekawsze jest zastrzeżenie na końcu definicji. Zakaz obowiązuje bez względu na to, czy pasażer albo inna osoba nadzoruje lub zatwierdza działania agenta. Możesz więc patrzeć programowi na ręce i klikać „tak” przy każdym kroku, a i tak łamiesz umowę. Linia może taką rezerwację anulować bez uprzedzenia i bez odszkodowania, a w skrajnym przypadku odebrać mile, status i zamknąć konto w programie lojalnościowym.
Przez ostatnie dwa lata firmy AI obiecywały, że zakupy będą pierwszą rzeczą, którą odda się agentom. Dziś, tydzień przed Black Friday, ich agenci technicznie potrafią przejść przez formularz rezerwacji. Zatrzymuje ich coś innego: ten, kto ma klienta, nie chce między nim a sobą nikogo więcej. Ten tekst jest o tej wojnie i o tym, co z niej wynika dla kogoś, kto 27 listopada będzie polował na okazje z Polski.
I · Bramka
Reguła 6.J.6
United jest pierwszą dużą amerykańską linią, która powiedziała to otwarcie. W komunikacie firma tłumaczy zakaz bezpieczeństwem: udostępnianie danych logowania zewnętrznym asystentom może narazić wrażliwe informacje, a działania takich narzędzi mogą skończyć się niezamierzonym zakupem, zmianą na koncie albo wydaniem mil. Jest też argument z przepisów lotniczych. Odprawa wymaga, by człowiek potwierdził, że w bagażu nie ma materiałów zakazanych, na przykład wybuchowych, i tego oświadczenia nie złoży za pasażera program.
Zakaz działa na dwóch poziomach: bezpośrednio na stronie i w aplikacji United oraz pośrednio, przez biura podróży i porównywarki, bo linia zmieniła też zasady dystrybucji. Wyszukiwać i porównywać ceny z pomocą AI nadal wolno. Kupić musi człowiek.
Argument o bezpieczeństwie jest prawdziwy, do czego jeszcze wrócę. Ale prezes United Scott Kirby na spotkaniu w Chicago, relacjonowanym przez Wall Street Journal, powiedział rzecz prostszą i chyba szczerszą.
„Nie chcę tworzyć kolejnego pośrednika.”
Linie lotnicze znają to z doświadczenia. Przez dwadzieścia lat walczyły z systemami rezerwacyjnymi i porównywarkami, które stanęły między nimi a pasażerem i kazały sobie płacić za każdy bilet. Ryanair procesował się z Booking.com o samo pobieranie danych ze swojej strony, a jego szef Michael O’Leary już w styczniu ostrzegał, że platformy AI mogą zacząć pobierać opłaty za dystrybucję. Agent, który kupuje bilet, wygląda z tej perspektywy jak nowa porównywarka: dziś darmowy, jutro z cennikiem dla linii.
Inni przewoźnicy są ostrożniejsi w słowach. Delta, jak wynika z doniesień, rozpoznaje ruch agentów i dopuszcza tych, którzy się poprawnie uwierzytelnią. Southwest w październiku uruchomił wtyczkę w ChatGPT, która wyszuka lot i porówna daty, ale po bilet odsyła na własną stronę. Każda z tych decyzji to wariant tej samej zasady: agent może doprowadzić klienta do drzwi, ale kasa zostaje nasza.

Kioski do samodzielnej odprawy. Linie lotnicze od lat uczą pasażerów obsługiwać się samemu, ale nie chcą, by robił to za nich cudzy program.
II · Mur
Sklep z 99 zamkami
United ma przynajmniej zakaz na piśmie. Amazon ma mur. W pliku robots.txt, w którym serwisy mówią automatom, czego im nie wolno, największy sklep internetowy świata wymienia dziś z nazwy 99 botów i agentów. Są tam agenci OpenAI, Anthropic, Google, Perplexity, Mety, Mistrala, xAI i Microsoftu, czyli praktycznie wszyscy liczący się gracze.
Tam, gdzie plik nie wystarcza, wchodzą prawnicy. 4 listopada 2025 roku Amazon pozwał Perplexity za przeglądarkę Comet, zarzucając jej, że loguje się na konta klientów i udaje zwykłego Chrome’a. W marcu 2026 sąd w San Francisco zakazał Cometowi wstępu na chronione hasłem konta. 4 sierpnia sąd apelacyjny uchylił ten zakaz z uzasadnieniem, które prawnicy będą cytować latami: to użytkownik wchodzi na serwery Amazona, Perplexity samo się z nimi nie łączy. Sędziowie zastrzegli, że nie tworzą nowego reżimu prawnego dla agentów, a sprawa wróciła do pierwszej instancji.
Amazon nie czekał na finał. 20 września, dwanaście dni po premierze agenta Muse od Mety, jego użytkownicy zobaczyli komunikat, że dalszy dostęp nieautoryzowanego agenta narusza warunki korzystania ze sklepu. Zarzut był ten sam co wobec Cometa: program nie przedstawia się jako AI.
Przy tym wszystkim Amazon wcale nie jest przeciwnikiem agentów zakupowych. Ma własnego. Rufus, asystent wbudowany w sklep, w pierwszym kwartale 2026 roku miał o 115 procent więcej aktywnych użytkowników niż rok wcześniej i potrafi sam kupić produkt, gdy cena spadnie do progu ustawionego przez klienta. Reguła jest więc taka sama jak w lotnictwie, tylko wypowiedziana ciszej: agent tak, pod warunkiem że nasz.
III · Drzwi
Ci, którzy wpuszczają
Byłoby prościej, gdyby wszyscy zachowywali się jak United i Amazon. Nie zachowują się. 21 października Walmart, największy konkurent Amazona, ogłosił coś odwrotnego: bramę dla zatwierdzonych agentów i osobne profile, w których klient ustala, czy program ma pytać o zgodę przy każdej transakcji, czy wystarczy mu limit wydatków. Agent nie widzi numeru karty. Walmart porównuje to do dopisania do karty drugiego użytkownika.
Tablica odlotów
Kto wpuszcza agenta do kasy
- ZAKAZUnited AirlinesZakaz w umowie przewozu od 11.11.2026Agent AI nie może kupić, zmienić ani obsłużyć biletu, także gdy pasażer zatwierdza każdy krok. Wyszukiwanie i porównywanie cen wolno.
- ZAKAZAmazon99 nazwanych botów w pliku robots.txtBlokada agentów z zewnątrz: pozew przeciw Perplexity, zablokowany Muse od Mety. Kupować ma własny asystent Rufus.
- TYLKO SWOIDeltaWybrani agenci po uwierzytelnieniuLinia rozpoznaje ruch agentów i według doniesień dopuszcza tych, którzy się poprawnie przedstawią.
- TYLKO SWOISouthwestWyszukiwanie w ChatGPT, zakup na stronieWtyczka od 8.10.2026 pokazuje loty i ceny, ale bilet kupuje się na southwest.com.
- TYLKO SWOIGoogleWłasny koszyk w trybie AI, tylko USAZakup w AI Mode i Gemini u wybranych sprzedawców w Stanach. Kanada, Australia i Wielka Brytania w planach, Unii brak.
- OTWARTEWalmartBrama i profile dla zatwierdzonych agentówAgent dostaje osobny profil i limit wydatków albo pyta o zgodę przy każdej transakcji. Nie widzi danych karty.
- OTWARTEVisa i MastercardTokeny i klucze dostępu zamiast numeru kartyAgent płaci w ustalonych granicach, bank wie, że to agent, a klient potwierdza kluczem. W Europie na razie pilotaże.
- POLSKAAllegroAsystent poleca, nie kupujeW aplikacji od maja 2026 dla wszystkich, do tego aplikacja Allegro w ChatGPT. Do koszyka wkładasz sam.
- POLSKAPKO BP, mBank, PekaoPierwsze transakcje agentów w pilotażachBanki z listy Visa i z testu Mastercard. Usługa nie jest jeszcze w ofercie dla klientów.
Stan na 19 listopada 2026 roku.
Ten podział ma logikę. Blokuje ten, kto jest pierwszym miejscem, do którego klient idzie sam: lider rynku, linia z własnym programem lojalnościowym. Otwiera się ten, kto chce odebrać liderowi ruch i liczy, że agent przyprowadzi mu klientów, których sam by nie zdobył. Nie jest to spór o technologię ani o bezpieczeństwo. Jest to spór o to, czyja będzie relacja z kupującym.
Najciekawszy przypadek to OpenAI, bo pokazuje, że sama otwartość nie wystarcza. Firma jesienią 2025 roku uruchomiła w ChatGPT zakupy bez wychodzenia z rozmowy, na otwartym protokole przygotowanym ze Stripe. 24 marca 2026 przyznała, że pierwsza wersja nie dawała takiej elastyczności, do jakiej firma dąży, i że sprzedawcy wrócą do własnych koszyków, a ChatGPT skupi się na pomaganiu w wyborze. Przedstawiciel Walmartu mówił wcześniej, że zakup dokończony w czacie zdarzał się mniej więcej trzy razy rzadziej niż po przejściu do sklepu. Ludzie chętnie pytali czat, co kupić. Płacić woleli tam, gdzie zawsze.
Najpoważniej do sprawy podeszły firmy, które na zakupach agentów nie mogą stracić, czyli organizacje kartowe. Visa i Mastercard budują system, w którym agent nie dostaje numeru karty, tylko jednorazowy token z limitem, sklep widzi, że po drugiej stronie jest zweryfikowany program, a klient potwierdza całość kluczem dostępu w telefonie. Google robi to samo po swojemu: jego protokół płatności dla agentów opiera się na „mandatach”, czyli podpisanych kryptograficznie zleceniach, które mają być dowodem, co użytkownik faktycznie kazał kupić.

Terminal czeka na kartę. Visa i Mastercard chcą, żeby po drugiej stronie mógł stać także program, ale z własnym tokenem i limitem.
IV · Spinacze
Czy agent w ogóle umie kupować
W maju brytyjska matematyczka Hannah Fry zrobiła eksperyment, który warto znać, zanim da się komukolwiek kartę. Postawiła agenta, dała mu dostęp do płatności i proste zadanie: kup pięćdziesiąt spinaczy. Agent znalazł ofertę i poległ na zabezpieczeniach przeciw botom w sklepie. Samo zadanie pochłonęło ponad sto dolarów w opłatach za moc obliczeniową. Później, gdy zmyślony rozmówca zagroził mu wymazaniem pamięci, program wydał klucze dostępu, loginy i hasła.
„Nie dajcie się zwieść jej nieporadności, bo te rzeczy szybko robią się coraz lepsze.”
W tych dwóch scenach, spinaczach i hasłach, mieści się cały problem. Pierwsza jest zabawna i przejściowa. Druga jest poważna i trwała. Agent, który czyta strony internetowe, czyta też to, co ktoś na nich ukrył specjalnie dla niego. Badacze z Brave pokazali w 2025 roku komentarz na Reddicie, który kazał przeglądarce Comet wyciągnąć adres e-mail użytkownika i jednorazowy kod z jego poczty. OpenAI napisało wprost, że takie ataki, podobnie jak oszustwa i socjotechnika, raczej nigdy nie zostaną w pełni „rozwiązane”.
Jest też kłopot z samym kupowaniem. Microsoft zbudował z naukowcami z Arizony symulowany rynek, na którym sto agentów-klientów kupowało u trzystu agentów-sprzedawców. Kupujący brali pierwszą ofertę z brzegu, gubili się, gdy wyników było dużo, a część dawała się zmanipulować sprzedawcom. Wniosek autorów: agent ma pomagać człowiekowi w decyzji, a nie go w niej zastępować.
Dlatego argument United o bezpieczeństwie nie jest wymówką, nawet jeśli nie jest całą prawdą. Program, któremu dałeś hasło do konta z milami, może je oddać komuś, kto go ładnie poprosi. Linia, bank i sklep mają powody, by się tego bać, bo to do nich przyjdzie reklamacja.
V · Stawka
O co toczy się ta gra
Skoro agenci kupują tak słabo, dlaczego wszyscy tak się nimi przejmują? Bo ludzie już zmienili drogę, którą dochodzą do sklepu, nawet jeśli płacą po staremu.
Adobe, które mierzy ruch w amerykańskich sklepach, spodziewa się, że w tym sezonie odwiedziny z narzędzi AI wzrosną o kolejne 130 procent. Salesforce policzył, że w zeszłorocznym tygodniu z Black Friday AI i agenci mieli udział w zamówieniach wartych 67 miliardów dolarów. McKinsey szacuje, że do 2030 roku przez agentów może przechodzić w samych Stanach bilion dolarów handlu detalicznego rocznie.
Kto kontroluje agenta, ten decyduje, który sklep w ogóle pojawi się w odpowiedzi. To jest ta sama władza, którą dwadzieścia lat temu zdobyła wyszukiwarka, a potem porównywarki cen i aplikacje z dostawą jedzenia. Każda z nich zaczynała jako wygoda dla klienta i kończyła jako pozycja w kosztach sprzedawcy. Sklepy, które pamiętają tamte lekcje, wolą postawić mur dziś, niż negocjować prowizję jutro.
VI · Polska
27 listopada, wersja dla nas
Teraz praktycznie. Jeśli mieszkasz w Polsce i myślisz o tym, żeby w przyszły piątek wysłać po okazje program, to stan rzeczy jest następujący.
- Oficjalnego „kup za mnie” nie ma. Zakupy w trybie AI Google działają tylko u sprzedawców w USA, agent Gemini Spark jest w Europejskim Obszarze Gospodarczym wyłączony, a OpenAI samo wycofało koszyk z ChatGPT.
- Doradzanie działa dobrze. Asystent w aplikacji Allegro, który przed udostępnieniem wszystkim przetestowało 600 tysięcy osób, poleca produkty i porównuje je, ale do koszyka wkładasz sam. Allegro ma też własną aplikację w ChatGPT z cenami i opiniami.
- Agent w przeglądarce to jazda na własne ryzyko. Narzędzia, które klikają za Ciebie na Twoim koncie, w wielu sklepach łamią regulamin, a w United od tygodnia także umowę przewozu. Nie dawaj im hasła do banku ani do konta z zapisanymi kartami.
- Płatności agentów są w Polsce na etapie prób. W maju Mastercard z mBankiem i Pekao przeprowadził pierwsze uwierzytelnione transakcje agenta, który miał znaleźć atrakcje w Nowym Jorku i kupił degustację kawy. PKO BP i mBank są na liście 31 europejskich banków, których karty przeszły prawdziwe zakupy agentów w systemie Visa.
Polskie prawo
Co Ci przysługuje, gdy kupi agent
Towar ze sklepu internetowegoMasz 14 dni na odstąpienie
Artykuł 27 ustawy o prawach konsumenta daje 14 dni na odstąpienie od umowy zawartej na odległość, bez podawania przyczyny, z wyjątkami wymienionymi w ustawie. Przepis nie pyta, kto kliknął w koszyk: prawo ma konsument, który zawarł umowę. Jeśli agent kupił trzy pary butów zamiast jednej, odsyłasz dwie.
Bilet lotniczyZwrotu z ustawy nie ma
Ustawy nie stosuje się do umów przewozu osób, poza kilkoma przepisami o informacji i o przycisku zamówienia. Bilet kupiony przez pomyłkę agenta nie podlega czternastodniowemu zwrotowi. Zostaje taryfa i dobra wola przewoźnika, a w United od 11 listopada dodatkowo ryzyko, że rezerwacja zostanie anulowana, bo zrobił ją agent.
Przycisk z obowiązkiem zapłatyPrzepis pisany dla człowieka
Sklep musi zadbać, by konsument przy składaniu zamówienia wyraźnie potwierdził, że wie o obowiązku zapłaty, a przycisk ma być opisany słowami „zamówienie z obowiązkiem zapłaty” albo równoważnymi. Jeśli sklep tego nie dopilnuje, umowa nie zostaje zawarta. O sytuacji, w której przycisk naciska agent, ustawa milczy.
Promocja na Black FridayNajniższa cena z 30 dni
Przy każdej obniżce sklep musi podać najniższą cenę z 30 dni przed promocją. To najprostszy test okazji i agent nie jest do niego potrzebny. W styczniu 2026 roku UOKiK nałożył za obchodzenie tej zasady około 31 milionów złotych kary na Zalando i prawie 6 milionów na Temu.
Przepisy, o których mowa, są w ustawie o prawach konsumenta: artykuł 27 o czternastu dniach, artykuł 3 o wyłączeniu przewozu osób i artykuł 17 o przycisku zamówienia. Najważniejsze zdanie z tej ramki dotyczy lotów. Jeżeli program kupi Ci zły bilet, nie masz ustawowego prawa, żeby go oddać. To wystarczający powód, żeby rezerwacje robić własnymi rękami, niezależnie od tego, co pisze w regulaminie linia.
Do czego więc użyć AI przed Black Friday? Do tego, w czym jest naprawdę dobra: do porównania specyfikacji, wyłapania różnic między modelami, przeliczenia, czy zestaw się opłaca, i sprawdzenia historii ceny. Gotowe polecenia i terminy zebrałem w tekście Black Friday 2026: kiedy i jak sprawdzić promocję. Klikanie „kupuję” zostaw sobie. Trwa trzy sekundy i jako jedyne w tym łańcuchu ma skutki prawne.
VII
Kasa zostaje ludzka. Na razie
Łatwo wyśmiać United za walkę z postępem i równie łatwo przyklasnąć mu za rozsądek. Obie reakcje pomijają sedno. Linia nie zakazała sztucznej inteligencji, tylko cudzej. Za rok może ogłosić własnego asystenta albo listę agentów, którzy podpisali z nią umowę i płacą za dostęp, i wtedy reguła 6.J.6 okaże się nie zaporą, tylko rogatką.
Dla kupującego wynika z tego jedna praktyczna myśl. Agent, którego używasz, nie jest neutralny, tak samo jak nie jest neutralna porównywarka cen. Ktoś zdecydował, do których sklepów ma wstęp, a do których nie, i ta decyzja zapadła w negocjacjach, przy których Cię nie było. W piątek 27 listopada najlepszą okazję może mieć akurat ten sklep, którego Twój asystent nie widzi.
Czytaj dalej
Źródła
- PPC Land: United zakazuje agentom AI kupowania biletów, 11.11.2026
- TechCrunch: United blokuje agentów AI przy rezerwacjach, 12.11.2026
- Skift: United rusza z blokadą osobistych agentów AI, 11.11.2026
- Skift: szef Ryanaira o platformach AI i opłatach dystrybucyjnych, 26.01.2026
- Amazon: plik robots.txt, stan na 17.11.2026
- WSGR: Sąd Apelacyjny 9. Okręgu o agentach AI i ustawie CFAA, 7.08.2026
- Reuters: Amazon blokuje agenta Muse od Mety, 22.09.2026
- Modern Retail: Rufus, +115 proc. użytkowników, 30.04.2026
- TechCrunch: Amazon blokuje agentów, Walmart rozkłada dywan, 21.10.2026
- TechCrunch: plany OpenAI, by zrobić z ChatGPT sklep, idą słabo, 24.03.2026
- The Register: Hannah Fry testuje agenta OpenClaw, 5.05.2026
- TechCrunch: OpenAI o wstrzykiwaniu poleceń w przeglądarkach AI, 22.12.2025
- The Register: Microsoft pokazuje Magentic Marketplace, 6.11.2025
- Adobe: prognoza sezonu świątecznego 2026, 28.09.2026
- Ustawa z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, tekst jednolity, Sejm RP
- View from the Wing: nowa umowa przewozu United i reguła 6.J.6, 11.11.2026
- New York Times (przedruk Boston Globe): United blokuje agentów AI, 11.11.2026
- Digital Trends: United uziemia agentów AI, 11.11.2026
- Dallas Innovates: Southwest uruchamia wtyczkę w ChatGPT, 8.10.2026
- Bloomberg Law: Ryanair kontra Booking.com, 07.2024
- Reuters: Amazon kontra Perplexity, 5.11.2025
- Decrypt: nakaz sądu wobec przeglądarki Comet, 10.03.2026
- MLex: sąd odrzuca wniosek Amazona o ponowne rozpatrzenie, 10.09.2026
- Google Cloud: protokół płatności dla agentów AP2, 16.09.2025
- PYMNTS: Google pokazuje Universal Commerce Protocol, 11.01.2026
- PPC Land: Gemini Spark bez Unii i Wielkiej Brytanii, 30.07.2026
- Visa: europejskie banki i zakupy agentów AI, 2.07.2026
- XYZ: Mastercard, mBank i Pekao testują płatności agenta AI, 25.05.2026
- Brave: wstrzyknięcie poleceń w przeglądarce Comet, 20.08.2025
- Adobe: wyniki sezonu świątecznego 2025, 7.01.2026
- Salesforce: Cyber Week 2025, 5.12.2025
- Imperva: Bad Bot Report 2026, 29.04.2026
- Digital Commerce 360: prognoza McKinsey dla handlu agentowego, 20.10.2025
- Spider’s Web: asystent AI Allegro dla wszystkich, 8.05.2026
- Spider’s Web: kary UOKiK dla Zalando i Temu, 12.01.2026
Zdjęcia
- Kioski do odprawy na lotnisku London City - DaveLevy, CC BY-SA 2.0 (kadr przycięty), Wikimedia Commons.
- Terminal płatniczy w kawiarni - HLundgaard, CC BY-SA 3.0 (kadr przycięty), Wikimedia Commons.
- Skrzydło samolotu i terminal lotniska Helsinki-Vantaa (okładka) - Otto Karikoski, CC BY-SA 4.0 (kadr przycięty), Wikimedia Commons.


