GTA 6Longform / Seria
Osiem gier, 29 lat. Historia GTA
Od samochodu z kilkunastu pikseli w 1997 roku do Leonidy. Co zmieniała każda część, gdzie się działa i dlaczego jedna gra z 2013 roku to prawie połowa sprzedaży całej serii.

Pierwsze GTA wyszło 28 listopada 1997 roku na PC i było grą, w której samochód miał kilkanaście pikseli. Za cztery dni wychodzi ósma część główna, nad którą według Bloomberga pracuje prawie cały Rockstar, czyli 4711 osób.1
Przez 29 lat seria zmieniała się skokami. Każda duża część dokładała jedną rzecz, którą potem kopiowała cała branża. Zebrałem je wszystkie w jednym miejscu: daty premier, platformy, miasta i to, co nowego przyniosła każda gra. Na końcu są liczby sprzedaży z raportu Take-Two.
Pomijam mniejsze wydania na telefony i Game Boya. Liczę osiem gier głównych, czyli GTA, GTA 2, GTA III, Vice City, San Andreas, GTA IV, GTA V i GTA 6, oraz cztery spin-offy, które coś zmieniły.

Trzy miasta od pierwszego dnia
Mapa serii
Najciekawsze odkrycie przy zbieraniu dat: wszystkie trzy miasta, wokół których kręci się seria, są już w GTA z 1997 roku. Liberty City wzorowane na Nowym Jorku, San Andreas wzorowane na San Francisco i Vice City wzorowane na Miami. Kolejne części tylko je przebudowywały, coraz większe i coraz dokładniejsze.1
Liberty City wracało najczęściej, w pięciu grach. Vice City wraca w GTA 6 czwarty raz, tym razem jako część fikcyjnego stanu Leonida, czyli Florydy.10 12
Gdzie dzieje się GTA
Wielkość kropki to liczba gier w danym mieście. Mapa uproszczona, kontur USA szkicowy.
Opracowanie promptowy.com na podstawie danych o grach z Wikipedii.1 10




Widok z góry
1997-1999
GTA i GTA 2 zrobiły DMA Design w Dundee. Obie gry są widziane z góry, a postać jest małą sylwetką między dachami. Zasada była od początku ta sama: kradniesz auto, wykonujesz zlecenia przestępców, a policja z każdą kolejną głupotą goni cię mocniej. Do tego radio w samochodach, czyli rzecz, która przetrwała do GTA 6.8
Dało się zasymulować widok jak z helikoptera podczas pościgu i, taką miałem nadzieję, stworzyć żywe, oddychające miasto, w którym się gra.David Jones, założyciel DMA Design, o pomyśle na pierwsze GTA, Game Developer13
W 1999 roku wyszły dwie rzeczy. Dodatek London 1969, jedyna wycieczka serii poza Amerykę, i GTA 2 z październikowego wydania, które Metacritic ocenia dziś na 70 punktów na 15 recenzji.2 GTA 2 dodało gangi: praca dla jednego obniża szacunek u innych. Ten pomysł wrócił po latach w San Andreas.
Trylogia z PS2
2001-2004
Trzy lata na PlayStation 2 zdecydowały o tym, czym jest GTA. GTA III z 22 października 2001 roku przeniosło Liberty City do 3D i ustawiło kamerę za plecami bohatera. Ma 97 punktów w Metacritic.3 Rok później Vice City dodało coś, czego brakowało: bohatera z charakterem i lata 80. z muzyką z radia, którą znali wszyscy.4 W 2004 roku San Andreas pokazało cały stan z trzema miastami i wsią, z jedzeniem, siłownią i umiejętnościami, które rosną od używania.5
To, że kolejne części wychodziły co rok albo dwa, wynika z prostej rzeczy: wszystkie trzy działały na tym samym silniku i tej samej konsoli. Kolejne GTA trzeba już było budować od zera.

Wszystkie części
Karta po karcie
Grand Theft Auto
PC, potem PlayStation / Liberty City, San Andreas i Vice City
Widok z góry, kradzież dowolnego auta, radio w samochodach i policja, która ściga coraz mocniej. Wszystkie trzy miasta serii są już w pierwszej części.
GTA: London 1969
PC, PlayStation / Londyn
Jedyny dodatek osadzony poza Ameryką. Lewostronny ruch i brytyjski humor lat 60.
Grand Theft Auto 2
PC, PlayStation, Dreamcast / Anywhere City
Gangi i system szacunku: praca dla jednego gangu psuje relacje z innymi. Ostatnia część widziana z góry na dużych platformach.
Grand Theft Auto III
PlayStation 2 / Liberty City
Pełne 3D, kamera za plecami, przerywniki filmowe z aktorami i miasto, po którym można jeździć bez celu. Wzór gry z otwartym światem na 20 lat.
GTA: Vice City
PlayStation 2 / Vice City (Miami), 1986
Bohater z głosem i nazwiskiem, Tommy Vercetti. Motocykle, helikoptery, kupowanie nieruchomości i licencjonowana muzyka lat 80.
GTA: San Andreas
PlayStation 2 / cały stan: Los Santos, San Fierro, Las Venturas
Trzy miasta i wieś. Elementy RPG: siłownia, jedzenie, umiejętności, pływanie, rowery i samoloty.
Grand Theft Auto IV
PS3, Xbox 360, potem PC / Liberty City
Silnik RAGE i fizyka Euphoria, poważniejszy ton historii Niko Bellica, telefon komórkowy i tryb sieciowy dla wielu graczy.
GTA: Chinatown Wars
Nintendo DS, potem PSP / Liberty City
Powrót widoku z góry na konsoli przenośnej, z handlem narkotykami jako grą w grze.
Grand Theft Auto V
PS3, Xbox 360, potem PS4, Xbox One, PC, PS5, Xbox Series / Los Santos i hrabstwo Blaine
Trzech bohaterów i przełączanie między nimi w każdej chwili, skoki planowane jak w filmie, a od 1 października 2013 GTA Online.
Grand Theft Auto VI
PS5, Xbox Series X|S / stan Leonida z Vice City
Dwoje bohaterów, Jason i Lucia. Lucia to pierwsza główna bohaterka w głównej serii od czasów GTA z widokiem z góry.
HD, RAGE i trzech bohaterów
2008-2013
GTA IV z 29 kwietnia 2008 roku było pierwszą częścią na nowe konsole i na silniku RAGE. Liberty City wróciło, ale w wersji tak gęstej, że ludzie potykali się o siebie na chodnikach, a auta miały masę. Historia Niko Bellica, imigranta z Europy Wschodniej, była poważniejsza niż wszystko wcześniej. Metacritic: 98 punktów na 86 recenzji, najwyżej w historii serii.6


GTA V z 17 września 2013 roku zrobiło dwie rzeczy, które zmieniły też pieniądze Rockstara. Pierwsza to trzech bohaterów, między którymi można przełączać się w każdej chwili. Druga to GTA Online, które ruszyło 1 października 2013 roku i z którego Take-Two żyło przez kolejną dekadę. GTA V wyszło potem na trzy generacje konsol i na PC.7 9
Zwiastun GTA VRockstar Games, 2.11.2011Pierwszy zwiastun GTA V z 2 listopada 2011 roku, prawie dwa lata przed premierą. Oficjalny film z kanału Rockstar Games na YouTube, 137 596 614 wyświetleń (odczyt 12.11.2026). Odtwarzacz (youtube-nocookie.com) ładuje się dopiero po kliknięciu.
Jedna gra jak cała seria
Sprzedaż
Take-Two w raporcie rocznym pisze, że seria GTA sprzedała się w ponad 465 mln egzemplarzy, a samo GTA V w ponad 225 mln. To znaczy, że jedna gra z 2013 roku to prawie połowa sprzedaży całej serii z 29 lat.9 Wydawca liczy egzemplarze dostarczone do sklepów i kupione cyfrowo, bez gier rozdawanych w promocjach.
GTA V kontra reszta serii
Miliony egzemplarzy. Reszta serii to różnica między wynikiem całego GTA a GTA V.
Źródło: Take-Two, raport 10-K za rok obrotowy do 31.03.2026 (sell-in). Wyliczenie reszty: 465 minus 225.9

Co zmienia GTA 6
2026
GTA 6 wraca do Vice City, ale miasto jest tylko częścią stanu Leonida. Bohaterów jest dwoje: Jason i Lucia, para przestępców. Lucia jest pierwszą główną bohaterką w głównej serii, od kiedy GTA ma trzeci wymiar. Gra wychodzi tylko na PS5 i Xbox Series X|S, wersji na PC na premierę nie ma.10 12
Z historii serii widać jeden wzór. Kiedy GTA zmieniało generację, Rockstar przebudowywał wszystko od zera i premiera się przesuwała: tak było z GTA IV i GTA V. GTA 6 robi ten skok po 13 latach, a nie po pięciu, więc i zmiana będzie większa. Ile to trwało w liczbach, opisałem w tekście o tym, ile czekaliśmy na GTA 6.
Skąd dane
Daty premier i platformy: Wikipedia i Metacritic. Pierwsza data to pierwsza premiera na świecie, zwykle w Ameryce Północnej, a dla pierwszego GTA europejska premiera na PC. Oceny Metacritic odczytałem 12.11.2026 dla platformy głównej. Sprzedaż: raport roczny Take-Two, liczby zaokrąglone przez wydawcę w dół (ponad 465 mln i ponad 225 mln), więc reszta serii jest przybliżona.
Źródła
- Wikipedia: seria Grand Theft Auto (daty, studia, platformy)
- Metacritic: Grand Theft Auto 2 (data premiery 25.10.1999)
- Metacritic: Grand Theft Auto III
- Metacritic: Grand Theft Auto: Vice City
- Metacritic: Grand Theft Auto: San Andreas
- Metacritic: Grand Theft Auto IV
- Metacritic: Grand Theft Auto V
- Wikipedia: Rockstar North (dawniej DMA Design)
- Take-Two Interactive, raport roczny 10-K za rok obrotowy do 31.03.2026
- Wikipedia: Grand Theft Auto VI (Leonida, bohaterowie, daty)
- YouTube, kanał Rockstar Games: zwiastun GTA V z 2.11.2011
- promptowy.com: GTA 6 postacie i mapa Leonidy
- Game Developer: rozmowa z Dave’em Jonesem, twórcą Lemmingsów i GTA
Zdjęcia i grafiki
- Kadry, grafiki i klipy z GTA VI: Rockstar Games, oficjalne materiały prasowe z rockstargames.com/VI. Znaki i grafiki należą do Take-Two Interactive. Klipy zwolnione i zapętlone.
- Kadry ze zwiastunów GTA IV (2007) i GTA V (2011, 2013): Rockstar Games, oficjalne filmy z kanału studia.
- Nowy Jork: Acediscovery, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.
- Los Angeles: Kevin Stanchfield, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
- San Francisco: Frank Schulenburg, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
- Las Vegas: Clément Bardot, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.
- Zdjęcia z Wikimedia Commons przycięte, portrety w barwach strony.
- Wykresy, mapy i osie czasu: opracowanie własne.
Seria na premierę GTA 6
Wszystko o premierze, godzinach i cenach jest w hubie GTA 6.

