Które AI do pracy licencjackiej? Test zmyślonych źródeł w 7 modelach

👁 123 przeczytań

Do pracy licencjackiej najlepiej sprawdza się zestaw: wyszukiwarka z dostępem do sieci albo baza biblioteki do źródeł, NotebookLM (dziś Gemini Notebook) do pracy na pobranych artykułach i ChatGPT albo Claude do planu i redakcji. W moim teście 7 modeli na 112 podanych publikacjach 16 było zmyślonych, a przy polskiej literaturze dwa modele zmyśliły prawie wszystko - więc czat bez wyszukiwania nie nadaje się do zbierania bibliografii.

Tekst należy do przewodnika AI w edukacji, w którym są też ścieżki dla uczniów, nauczycieli i rodziców. Test zrobiłem 12 października 2026 roku przez API OpenRoutera, a każdą publikację sprawdziłem w bazach Crossref i OpenAlex, a podejrzane - ręcznie w katalogach i na stronach czasopism. Impuls przyszedł z pytania studenta: które AI najmniej zmyśla przy researchu i nie przepala tokenów.

Krótko: które AI na którym etapie pracy

Ceny z polskich cenników OpenAI, Anthropic, Perplexity i Google, stan na 8-12 października 2026. Plany i zniżki dla studentów opisałem w tekście AI dla studentów.

Mój test: ten sam prompt w 7 modelach

Każdy model dostał to samo polecenie, jakie wpisałby student: „Piszę pracę licencjacką na temat: [temat]. Podaj 8 publikacji naukowych, na których mogę oprzeć przegląd literatury, z autorami, rokiem, tytułem, czasopismem i DOI”. Dwa tematy:

• media - wpływ mediów społecznościowych na samoocenę i depresję nastolatków (dużo angielskiej literatury, temat dobrze opisany);
• budżet - budżet obywatelski w polskich miastach, partycypacja i jej bariery (temat, w którym liczy się polska literatura).

Modele szły przez API bez dostępu do internetu, z wyjątkiem Perplexity Sonar Pro, który sam szuka w sieci. Pozycję uznawałem za poprawną, gdy istnieje z tymi autorami, rokiem i tytułem (drobna literówka albo przetłumaczony tytuł - też OK). „Błędne dane” to prawdziwa praca ze złym DOI, czasopismem albo autorami. „Zmyślona” - takiej publikacji nie ma.

Cały test (14 odpowiedzi) kosztował 0,175 USD. Logi z promptami, odpowiedziami, liczbą tokenów i werdyktem dla każdej pozycji mam zapisane.

Co z tego wynika

• Przy znanym, anglojęzycznym temacie prawie każdy model trafia. W temacie „media” na 56 pozycji nie było ani jednej zmyślonej, tylko 4 z błędnymi danymi (np. dobry tytuł ze złym DOI albo złe czasopismo).
• Przy polskiej literaturze modele bez sieci albo zmyślają, albo uciekają. DeepSeek zmyślił 8 z 8 polskich artykułów, Gemini 3.8 Flash 7 z 8. Claude i GPT dały za to głównie anglojęzyczną klasykę o Brazylii i Europie - prawdziwą, ale słabo pasującą do pracy o polskich miastach.
• Zmyślenia wyglądają wiarygodnie. Zmyślone artykuły były podpisane nazwiskami prawdziwych polskich badaczy budżetu obywatelskiego, w prawdziwych czasopismach, z DOI o poprawnym prefiksie, który prowadził do zupełnie innego tekstu (np. o psychologii zeznań świadków). Dwa razy model przekręcił imię prawdziwej autorki.
• Wyszukiwarka z siecią daje najwięcej polskich źródeł, ale też się myli. Perplexity podał 7 polskich pozycji; jedna była zmyślona, a w jednej prawdziwy DOI był podpisany cudzymi autorami i złym czasopismem.
• „Oszczędza tokeny” nie znaczy „mniej zmyśla”. Najtańsze w teście Claude Haiku 5.5 i GPT-6 Luna (po ok. 0,0015 USD za odpowiedź) wypadły tak samo dobrze jak dziesięć razy droższe modele. W aplikacji (ChatGPT, Claude, Gemini) ważniejszy od tokenów jest limit wiadomości - a ten zjadają długie rozmowy, nie krótkie pytania o źródła.

Moje wyniki są w tej samej skali co badania: w pracy w Scientific Reports z 2023 roku GPT-4 zmyślił 18% przypisów, a w badaniu w JMIR Mental Health z 2025 roku GPT-4o - 19,9%, przy słabo zbadanych tematach nawet 28-29%. U mnie średnio 14% (16 na 112), ale w temacie polskim aż 29% (16 na 56).

Jak pisać licencjat z AI krok po kroku

1. Sprawdź zasady. Przeczytaj zarządzenie rektora i regulamin dyplomowania. Na wielu uczelniach trzeba złożyć oświadczenie o użyciu AI (np. UEK od 1 października 2025 roku), a na UW użycie AI uzgadnia się z promotorem i opisuje we wstępie. Zapytaj promotora wprost, na co się zgadza.
2. Temat i pytania badawcze. Poproś czat o 5 wariantów zawężenia tematu i 3 pytania badawcze do każdego. Wybierasz Ty i promotor.
3. Literatura. Szukaj w katalogu biblioteki, bazach uczelni, Google Scholar i polskich repozytoriach. Jeśli używasz Perplexity albo wyszukiwarki naukowej, każdą pozycję otwórz. Czat bez sieci traktuj najwyżej jako podpowiedź, jakie słowa kluczowe wpisać.
4. Weryfikacja. Każde DOI wklej na doi.org i porównaj tytuł, autorów i [zdanie urwane]. rok. Pozycja bez DOI musi być w katalogu biblioteki albo na stronie czasopisma.
5. Czytanie. Pobrane PDF-y wrzuć do Gemini Notebook i pytaj o metody, wyniki i ograniczenia - z przypisami do konkretnych fragmentów. Notatki pisz własnymi słowami.
6. Pisanie. Rozdziały piszesz Ty. AI może zadać Ci pytania do szkicu, wskazać luki w argumentacji i miejsca bez źródła.
7. Redakcja. Poprawa stylu, interpunkcji i spójności terminów jest zwykle dozwolona, ale zapisuj, co poprawiało AI - przyda się do oświadczenia. Jak cytować samo AI, opisałem w tekście Jak cytować AI.
8. Kontrola. Praca przejdzie przez JSA, który ma też funkcję oceny tekstu z AI. Zachowuj szkice i historię wersji - o tym, co pokazuje JSA, piszę w tekście Czy JSA wykrywa AI.

Gotowy prompt do skopiowania

Ten prompt nie prosi o listę źródeł, tylko o mapę tematu i słowa kluczowe - tego model nie musi zmyślać.

Piszę pracę licencjacką na temat: [temat]. Kierunek: [kierunek].
Nie podawaj mi konkretnych publikacji ani DOI.
Zamiast tego:
1. Wypisz 5-7 głównych wątków, które zwykle pojawiają się w przeglądzie literatury na ten temat.
2. Do każdego wątku podaj 3-5 słów kluczowych po polsku i po angielsku do wpisania w katalog biblioteki i Google Scholar.
3. Wskaż, jakich typów źródeł szukać (badania empiryczne, raporty instytucji, akty prawne, dane GUS itd.).
4. Zadaj mi 5 pytań, które pomogą zawęzić temat.

A gdy masz już listę pozycji - do sprawdzenia i formatowania:

Oto moja lista źródeł. Sformatuj ją w stylu [APA 7 / przypisy wg wytycznych wydziału].
Nie dodawaj nowych pozycji i nie uzupełniaj brakujących danych - wpisz [BRAK: co].
Przy każdej pozycji napisz, czy masz pewność, że istnieje, i co powinienem sprawdzić.
[lista]

Najczęstsze pytania

Czy można używać AI do pisania pracy licencjackiej?

Zależy od uczelni i promotora. Większość polskich uczelni dopuszcza AI jako pomoc (plan, redakcja, tłumaczenie) pod warunkiem jawności, ale nie jako autora tekstu. Sprawdź zarządzenie rektora i zapytaj promotora.

Które AI najmniej zmyśla źródła?

W moim teście najlepiej wypadły Claude Sonnet 5.5 (16 z 16 poprawnych), GPT-6.1 Sol, Claude Haiku 5.5 i GPT-6 Luna (po 15). Ale przy polskim temacie podawały głównie literaturę anglojęzyczną, a DeepSeek i Gemini 3.8 Flash zmyśliły większość polskich pozycji.

Jakie AI do pracy licencjackiej za darmo?

Darmowe plany ChatGPT, Claude i Gemini wystarczą do planu i redakcji, a NotebookLM (Gemini Notebook) do pracy na artykułach. Studenci w Polsce mogą do 31 grudnia 2026 roku odebrać Google AI Plus na 12 miesięcy za darmo.

Czy promotor pozna, że pisałem z AI?

Promotor widzi raport JSA, który zawiera ocenę prawdopodobieństwa użycia AI, i zna Twój styl z wcześniejszych rozdziałów. Wynik nie jest dowodem, ale zmyślone źródło w bibliografii jest - i to najczęstsza wpadka.

Jak sprawdzić, czy źródło podane przez AI istnieje?

Wklej DOI na doi.org, wyszukaj dokładny tytuł w cudzysłowie w Google Scholar albo w katalogu biblioteki i porównaj autorów, rok i czasopismo. Uwaga: AI często podaje prawdziwy DOI z cudzym tytułem.

Ile kosztuje AI do pracy dyplomowej?

Do licencjatu wystarczą darmowe plany. Płatne ChatGPT Plus, Claude Pro i Perplexity Pro kosztują po 99,99 zł miesięcznie, a Google AI Plus po darmowym roku dla studentów 23,99 zł miesięcznie.

Źródła

• Walters, Wilder: Fabrication and errors in the bibliographic citations generated by ChatGPT (Scientific Reports, 7.09.2023)
• Badanie przypisów GPT-4o w przeglądach z psychiatrii (JMIR Mental Health, listopad 2025)
• Uchwała nr 75 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia UW o AI w kształceniu (11.09.2026, w mocy od 1.10.2026; uchyliła uchwałę nr 98 z 2023)
• Zarządzenie Rektora UEK R.0211.12.2025 - oświadczenie o wykorzystaniu AI (24.02.2025)
• Google AI Plus dla studentów (Google, odczyt 12.10.2026)
• NotebookLM zmienia nazwę na Gemini Notebook (Google, 16.07.2026)
• Crossref REST API - baza użyta do weryfikacji
• OpenAlex - baza użyta do weryfikacji
• OpenRouter - dostęp do modeli w teście (12.10.2026)

• Zobacz też: Które AI do bibliografii
• Które AI do pracy magisterskiej
• Jak napisać konspekt pracy z AI
• Halucynacje AI: test 10 pułapek