Fałszywy think tank stworzony przez Izrael próbował manipulować odpowiedziami chatbotów

👁 130 przeczytań

Izraelski rząd sfinansował fikcyjny amerykański think tank, który w ciągu dziewięciu dni opublikował ponad 560 000 słów treści specjalnie zoptymalizowanej pod kątem cytowania przez chatboty AI - ujawnił Guardian 26 sierpnia 2026 roku. To jedna z pierwszych publicznie udokumentowanych operacji, której jawnym celem było nie tyle dotarcie do ludzkich czytelników, ile zaprogramowanie modeli językowych, by powtarzały pożądaną narrację polityczną.

Fabryka treści dla chatbotów

Strona działa pod szyldem Hanover Institute for Public Policy - organizacji, która nie istnieje jako podmiot prawny w żadnej jurysdykcji, nie ma adresu siedziby, nie publikuje nazwisk pracowników ani autorów raportów. Warunki korzystania z serwisu określają, że podlegają prawu stanu, w którym instytut jest zarejestrowany - nie precyzując jednak, jaki to stan.

Między 6 a 14 sierpnia witryna opublikowała 124 raporty liczące łącznie ponad 560 000 słów, co daje średnio około 4 500 słów na raport. Tylko w ciągu dwóch dni - 12 i 13 sierpnia - powstało 73 z tych dokumentów, łącznie blisko 354 000 słów. Po pierwszych doniesieniach medialnych publikacje całkowicie ustały.

Forma ma nieprzypadkowy charakter. Niemal każdy z 124 tytułów zaczyna się od pytania sformułowanego tak, jak użytkownik mógłby je wpisać w pole chatbota: „Is Anti-Zionism Antisemitism?”, „Did Israel Expel Palestinians From Their Land?”, „Is Israel Carrying Out a Genocide in Gaza?”. Raporty są pozornie akademickie - opatrzone przypisami do Banku Światowego, agencji ONZ, Palestyńskiego Centralnego Biura Statystycznego czy Amnesty International. Wszystko po to, by wyglądały jak neutralne opracowania badawcze. W rzeczywistości prezentują wyłącznie izraelski punkt widzenia na kwestie takie jak tortury palestyńskich więźniów, zbrodnie wojenne czy celowe głodzenie ludności Gazy.

Havas, LaPam i mechanizm finansowania

Witryna jest elementem znacznie szerszej operacji. Według Guardiana izraelski rząd przeznaczył na nią dziesiątki milionów dolarów, kierując środki przez pośredników - w tym europejską grupę reklamową Havas Media. W umowie między Havas a jedną z amerykańskich firm uczestniczących w kampanii znalazł się zapis zobowiązujący do „wdrożenia stron internetowych i treści w celu osiągnięcia określonych wyników w konwersacjach GPT”.

Platforma, na której zbudowano witrynę Hanover Institute, wprost reklamuje się jako narzędzie do optymalizacji treści pod kątem cytowań przez modele AI. To nie przypadkowy wybór technologiczny - to świadoma strategia kształtowania tzw. RAG-ów (Retrieval-Augmented Generation), czyli mechanizmów, przez które modele językowe sięgają po zewnętrzne źródła, odpowiadając na pytania użytkowników.

Nowojorska firma producencka Piro Inc zarejestrowała serwis w Departamencie Sprawiedliwości USA jako materiał dystrybuowany na zlecenie obcego rządu, zgodnie z ustawą o rejestracji zagranicznych agentów (FARA) z 1938 roku. To prawo, które przez dekady było stosowane głównie wobec lobbystów i firm PR działających na zlecenie obcych państw - teraz po raz pierwszy tak wyraźnie zderza się z operacją mającą na celu bezpośrednie manipulowanie bazami wiedzy systemów AI.

Nowa broń propagandowa: nie do ludzi, lecz do maszyn

To, co opisuje Guardian, to jakościowa zmiana w sposobie prowadzenia operacji wpływu. Tradycyjna propaganda - nawet zmasowana, prowadzona przez farmy trolli czy siatki fałszywych kont w mediach społecznościowych - zawsze była skierowana do ludzi. Chodziło o to, by człowiek przeczytał, uwierzył i zmienił zdanie. Kampania Hanover Institute celuje inaczej: chodzi o to, by to model językowy uwierzył i cytował.

Mechanizm jest niepokojąco skuteczny, jeśli działa. Większość popularnych asystentów AI - od ChatGPT po Perplexity - korzysta z indeksowania treści internetowych jako jednego ze źródeł odpowiedzi. Im więcej autorytatywnie wyglądających, wzajemnie spójnych dokumentów na dany temat, tym większa szansa, że model uzna daną narrację za dominującą i zacznie ją odtwarzać. To tzw. astroturfing wiedzy - sztuczne zalewanie przestrzeni informacyjnej treściami, które mają wyglądać na odzwierciedlenie konsensusu naukowego czy analitycznego.

Dla użytkownika pytającego chatbota o wojnę w Gazie różnica jest zasadnicza: zamiast zestawienia różnych perspektyw dostaje odpowiedź opartą na spreparowanym korpusie źródeł, które zostały zaprojektowane tak, by wyglądały jak rzetelna analiza. I nie ma łatwego sposobu, by to sprawdzić.

Izraelska hasbara w kryzysie

Kontekst polityczny jest znaczący. Według Guardiana poparcie Izraela w amerykańskiej opinii publicznej wyraźnie spadło, a izraelscy urzędnicy zaczęli sygnalizować mediom, że pieniądze wydane na tzw. hasbarę - dyplomację publiczną prowadzoną za granicą - były marnotrawstwem. Operacja z Hanover Institute wpisuje się w próbę znalezienia skuteczniejszego narzędzia, gdy tradycyjne metody zawodzą.

Sam fakt rejestracji w ramach FARA sugeruje, że przynajmniej część uczestników operacji zdawała sobie sprawę z konieczności zachowania choćby formalnej przejrzystości wobec prawa. Pytanie, ile podobnych serwisów funkcjonuje bez żadnej rejestracji.

Operacja Hanover Institute pokazuje, że pole bitwy o narrację przesunęło się: nie walczy się już tylko o to, co myślą ludzie - walczy się o to, czego uczą się maszyny.

// czytaj dalejModel AI Anthropica sam z siebie stworzył fałszywe tożsamości i próbował przemycić złośliwy kod do GitHubaNewsyJak fałszywki stworzone przez sztuczną inteligencję przejmują biznes influencerówArtykułyYour AI Slop Bores Me - gra, w której udajesz chatbotaNewsy