Dane uczniów w ChatGPT: RODO i AI w szkole - co wolno nauczycielowi

👁 116 przeczytań

Nauczyciel może używać ChatGPT i innych czatów do pracy, ale nie powinien wklejać do nich danych osobowych uczniów: imion i nazwisk, ocen przypisanych do osoby, opinii poradni, opisów zachowania ani zdjęć. Bezpieczna reguła brzmi: do AI idzie materiał i zanonimizowany opis, dane zostają w dzienniku, a jeśli szkoła chce przetwarzać dane w narzędziu AI, decyduje o tym dyrektor jako administrator, z umową z dostawcą i opinią inspektora ochrony danych.

Tekst należy do serii AI w edukacji, grupa dla nauczycieli. Stan na 12 października 2026. To omówienie, nie porada prawna. Osobnych wytycznych UODO o danych uczniów w ChatGPT nie udało się znaleźć (stan na 12.10.2026), więc poniżej przekładam ogólne zasady RODO na codzienne sytuacje w pokoju nauczycielskim.

Pięć przepisów, które wystarczy znać

• Art. 4 pkt 1 RODO - dane osobowe to wszelkie informacje o osobie zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania, bezpośrednio lub pośrednio. Nie tylko imię i nazwisko: także zestaw cech, po którym da się rozpoznać ucznia.
• Art. 9 ust. 1 RODO - dane dotyczące zdrowia (także psychicznego) to szczególna kategoria, której przetwarzanie jest co do zasady zakazane, poza wyjątkami z ust. 2. Opinia i orzeczenie poradni, diagnoza, informacja o leczeniu należą do tej grupy.
• Art. 5 ust. 1 lit. c RODO - minimalizacja: dane mają być ograniczone do tego, co niezbędne do celu. Do przygotowania karty pracy dane ucznia nie są niezbędne wcale.
• Motyw 26 RODO - zasad ochrony danych nie stosuje się do informacji anonimowych. Dane spseudonimizowane (np. „Uczeń A”, gdy lista w szufladzie pozwala je odtworzyć) nadal są danymi osobowymi, ale w samym czacie nie ma nic, co wskazuje na konkretne dziecko.
• Art. 28 RODO - jeśli dane przetwarza w imieniu administratora inny podmiot, administrator korzysta tylko z takiego, który daje wystarczające gwarancje, i zawiera z nim umowę (powierzenia). Prywatne konto nauczyciela w czacie takiej umowy ze szkołą nie ma.

Do tego art. 37 ust. 1 lit. a RODO: organ lub podmiot publiczny musi wyznaczyć inspektora ochrony danych. Szkoła publiczna ma więc IOD i to do niego idą pytania „czy możemy”.

Co wolno, a czego nie: tabela dla nauczyciela

Ostatni wiersz nie jest teoretyczny. W czerwcu 2026 prezes UODO pisał do krakowskiej policji w sprawie deepfake’a uczennicy i wskazał, że przeróbka wizerunku przez AI to przetwarzanie danych osobowych, także gdy zdjęcie było publiczne. Opis sprawy jest w tekście UODO i deepfake uczennicy.

Jak zanonimizować tekst przed wklejeniem do AI

1. Usuń identyfikatory bezpośrednie. Imię, nazwisko, inicjały, PESEL, adres, mail, numer w dzienniku.
2. Usuń identyfikatory pośrednie. Nazwa szkoły, klasa z literą, miejscowość, nietypowe fakty („jedyny uczeń z Ukrainy w klasie”, „córka radnej”). W małej szkole jedna cecha wystarczy do rozpoznania.
3. Zamień diagnozę na potrzebę. Zamiast nazwy zaburzenia: „potrzebuje krótszych poleceń”, „pracuje wolniej przy pisaniu”.
4. Zakoduj osoby. „Uczeń A”, „Rodzic A”. Klucz trzymasz poza czatem.
5. Sprawdź tekst pytaniem kontrolnym. Czy kolega z pokoju nauczycielskiego rozpoznałby, o kogo chodzi? Jeśli tak, usuń kolejne szczegóły.
6. Dane wstawiaj z powrotem tylko w systemie szkoły. Gotowy tekst kopiujesz do dziennika elektronicznego i tam podmieniasz kod na ucznia.

Ustawienia, które warto mieć na prywatnym koncie

• ChatGPT - w Settings, Data controls wyłącz „Improve the model for everyone”: nowe rozmowy nie będą używane do trenowania modeli. Czat tymczasowy nie trafia do historii ani pamięci, a OpenAI przechowuje go do 30 dni ze względów bezpieczeństwa.
• Gemini (konto prywatne) - przy włączonej aktywności część rozmów sprawdzają recenzenci, a przejrzane czaty mogą być przechowywane do 3 lat. Po wyłączeniu aktywności czaty są przechowywane 72 godziny i według Google nie służą do ulepszania modeli, chyba że wyślesz opinię.
• Claude - konto konsumenckie tylko dla osób 18+, więc nie dla uczniów.

Te ustawienia zmniejszają ryzyko, ale nie zamieniają prywatnego konta w narzędzie do danych uczniów. Nadal brakuje umowy szkoły z dostawcą.

Konto szkolne: co daje

Gemini for Education jest w cenie wszystkich edycji Google Workspace for Education, także bezpłatnej Education Fundamentals; włącza go administrator, a według Google dane nie trenują modeli. Microsoft 365 Copilot Chat działa bez dopłaty przy licencjach A1, A3, A5, w szkołach podstawowych i średnich jest domyślnie wyłączony. Szkoła ma z dostawcą umowę na całe środowisko, a administrator decyduje, kto i z czego korzysta. To nie znaczy, że wolno tam wkleić wszystko: o tym, jakie dane i w jakim celu przetwarza się w narzędziu AI, decyduje dyrektor po konsultacji z IOD. Dobrze wpisać to do szkolnych zasad, wzór jest w tekście Regulamin AI w szkole.

Osobna sprawa to AI Act. Systemy przeznaczone do oceniania efektów uczenia się, przyjmowania do szkół i monitorowania zachowań podczas testów są w Załączniku III jako wysokie ryzyko (obowiązki od 2 grudnia 2027 roku po zmianie z rozporządzenia omnibus), a rozpoznawanie emocji w instytucjach edukacyjnych jest zakazane od 2 lutego 2025 roku.

Gotowy prompt do skopiowania

Ten prompt nie służy do przetwarzania danych, tylko do sprawdzenia, czy tekst jest gotowy do wklejenia gdzie indziej. Wklejasz tekst już po własnym usunięciu imion.

Przeczytaj poniższy tekst, z którego usunąłem/usunęłam dane osobowe ucznia. Nie przepisuj go. Wypisz tylko:
1) słowa lub zdania, które nadal mogą pozwolić rozpoznać konkretną osobę (imiona, miejsca, nietypowe fakty, opis wyglądu, informacje o rodzinie),
2) informacje, które mogą dotyczyć zdrowia (diagnozy, leczenie, zalecenia poradni),
3) propozycję neutralnego zamiennika dla każdej pozycji, np. „Uczeń A”, „potrzebuje więcej czasu”.

TEKST:
[wklej tekst po usunięciu imion i nazwisk]

Najczęstsze pytania

Czy nauczyciel może wkleić imię ucznia do ChatGPT?

Nie powinien. Imię razem z opisem umiejętności czy zachowania to dane osobowe, a prywatne konto nie ma umowy ze szkołą. Oznaczenie „Uczeń A” wystarcza do każdego zadania redakcyjnego.

Kto odpowiada za dane uczniów w szkole?

Administratorem jest szkoła, w praktyce reprezentowana przez dyrektora, a szkoła publiczna ma obowiązek wyznaczyć inspektora ochrony danych (art. 37 ust. 1 lit. a RODO). Pytania o nowe narzędzie kieruj do IOD.

Czy anonimizacja wystarczy, żeby RODO nie obowiązywało?

Dane naprawdę anonimowe są poza RODO (motyw 26). „Uczeń A” z listą w szufladzie to pseudonimizacja, więc dane nadal podlegają RODO, ale w samym czacie nie ma informacji o konkretnej osobie.

Czy szkoła może kupić narzędzie AI do analizy wyników uczniów?

Może, ale to decyzja dyrektora z umową powierzenia (art. 28 RODO) i oceną IOD. Narzędzia oceniające uczniów to w AI Act kategoria wysokiego ryzyka, z obowiązkami od 2 grudnia 2027 roku.

Czy UODO wydał wytyczne o AI w szkołach?

Osobnych wytycznych o danych uczniów w ChatGPT nie udało się znaleźć (stan na 12.10.2026). UODO prowadzi dla szkół program „Twoje dane - Twoja sprawa”, którego XVI edycja dotyczyła AI w edukacji; zapisy na XVII edycję trwają do 31 października 2026.

Czytasz Promptowego częściej? Dodaj go do preferowanych źródeł w Google, a nowe teksty będą wyżej w Twoich wynikach.

Źródła

• Rozporządzenie (UE) 2016/679 - RODO, tekst urzędowy (EUR-Lex)
• Art. 9 RODO - szczególne kategorie danych (lexlege.pl)
• Ochrona danych osobowych w szkołach i placówkach oświatowych. Poradnik RODO (gov.pl)
• UODO o deepfake’ach, pismo do krakowskiej policji (Manager+, 2026)
• Program UODO dla szkół, nabór 2026/2027 (Prawo.pl)
• Data controls in ChatGPT (OpenAI Help Center, odczyt 12.10.2026)
• Aktywność w Gemini i weryfikacja przez ludzi (Google, odczyt 12.10.2026)
• Age assurance on Claude (Anthropic, 18.05.2026)
• Gemini for Education (Google for Education, odczyt 12.10.2026)
• EU AI Omnibus enters into force (White & Case, 2026)

Zobacz też

• AI w pracy z uczniem ze SPE
• Ocena opisowa z AI
• Bezpieczeństwo dziecka i AI