Fałszywe oskarżenie o AI: co zrobić, gdy detektor oznaczył Twoją pracę

👁 115 przeczytań

Fałszywe oskarżenie o AI zaczyna się zwykle od jednego zdania: „detektor pokazał 84%”. Jeśli pracę napisałeś sam, masz więcej argumentów, niż Ci się wydaje: producenci detektorów sami piszą, że ich wynik nie może być jedyną podstawą decyzji, uczelnie na świecie wycofują te narzędzia, a polskie przepisy dają uczniowi prawo do wglądu w pracę, a studentowi prawo do obrony i odwołania. Poniżej: co zabezpieczyć w pierwszej dobie, jak wygląda procedura w szkole i na uczelni oraz czego nauczyły publicznie opisane sprawy. To omówienie, nie porada prawna.

Pierwsza doba: zabezpiecz dowody powstania pracy

Detektor ocenia gotowy tekst. Ty masz coś, czego on nie ma: ślad pisania. Zbierz go od razu, bo część śladów znika po edycji, i nie poprawiaj pracy, zanim nie zapiszesz tego, co jest.

• Historia wersji. Dokumenty Google: Plik, Historia zmian; da się nazwać wersje i udostępnić dokument z historią. Word z OneDrive: Plik, Informacje, Historia wersji. Zrób zrzuty ekranu z datami. W sprawie Texas A&M-Commerce z 2023 roku to znaczniki czasu z Dokumentów Google oczyściły studentkę, a wykładowca przeprosił.
• Wersje robocze i notatki: pliki z wcześniejszymi datami, konspekt, zdjęcia kartek, wiadomości, w których wysyłałeś fragmenty komuś do przeczytania.
• Źródła: historia przeglądarki z dni pracy, pobrane PDF-y, wypożyczenia z biblioteki.
• Raport Grammarly Authorship, jeśli był włączony w trakcie pisania: rozróżnia tekst wpisany, wklejony i wygenerowany. Po fakcie się go nie włączy.
• Wyniki z innych detektorów. Nie są dowodem, ale w sprawie Newby przeciwko Adelphi University sąd zarzucił uczelni, że nie wzięła pod uwagę dwóch narzędzi, które ten sam esej uznały za ludzki.

Poproś o raport na piśmie

Zapytaj, jakie narzędzie zostało użyte, jaki był pełny wynik z zaznaczonymi fragmentami i w jakim języku narzędzie było trenowane. Turnitin obsługuje w wykrywaniu AI tylko angielski, hiszpański, japoński i arabski, GPTZero nie wymienia polskiego na liście trenowanych języków, a ChatGPT nie jest detektorem w ogóle. Jeśli polską pracę oceniono narzędziem bez polskiego, sam ten fakt osłabia zarzut. Dokumentacja Turnitin mówi, że raport „nie powinien być jedyną podstawą działań na niekorzyść studenta”; Centrum Pomocy JSA pisze, że system „nie dokonuje wiążących ustaleń” i decyzja należy do promotora.

Szkoła: statut, wgląd i zastrzeżenia

Prawo oświatowe nie wspomina o sztucznej inteligencji, więc o tym, czy użycie AI jest naruszeniem, decyduje statut i zasady nauczyciela (więcej w tekście AI w szkole). Niezależnie od tego obowiązuje art. 44e ustawy o systemie oświaty: oceny są jawne, nauczyciel uzasadnia ocenę w sposób określony w statucie, sprawdzone prace pisemne są udostępniane uczniowi i rodzicom bez wniosku (ust. 2-4), a pozostała dokumentacja oceniania do wglądu na wniosek (ust. 5). Kolejność, którą podpowiada redakcja: rozmowa z nauczycielem z dowodami procesu i prośbą o pisemne uzasadnienie; propozycja napisania fragmentu na ten sam temat przy nauczycielu; rozmowa z wychowawcą i dyrektorem. Jeśli chodzi o ocenę roczną ustaloną niezgodnie z trybem ze statutu, rodzice mogą zgłosić zastrzeżenia do dyrektora (art. 44n); termin liczy się w dniach roboczych od zakończenia zajęć.

Uczelnia: postępowanie wyjaśniające i dyscyplinarne

Na uczelni są dwie ścieżki. Pierwsza to zaliczenie albo obrona: decyduje prowadzący lub promotor według regulaminu studiów, który zwykle przewiduje tryb odwołania od oceny. Druga to odpowiedzialność dyscyplinarna z art. 307-321 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, gdy zarzut brzmi „oszustwo”. Rektor poleca rzecznikowi dyscyplinarnemu wszczęcie postępowania wyjaśniającego; rzecznik umarza sprawę albo składa wniosek o ukaranie; orzeka komisja złożona w równej liczbie z nauczycieli akademickich i studentów; rozprawa jest jawna; masz prawo do obrońcy, którym nie musi być adwokat; odwołanie do odwoławczej komisji wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia. W sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio Kodeks postępowania karnego, więc zarzut trzeba udowodnić. Wytyczne UAM zalecają, by promotor uwzględniał „ryzyko błędnej klasyfikacji” i całoroczną współpracę ze studentem, a JSA od lutego 2024 roku daje analizę AI tylko jako materiał dla promotora. O granicy dozwolonej pomocy AI piszę w tekście AI do pisania prac.

Czego nauczyły sprawy opisane publicznie

Czego nie robić

• Nie przyznawaj się do czegoś, czego nie zrobiłeś, „żeby mieć spokój”. Wpis o nieuczciwości zostaje w aktach.
• Nie przepisuj pracy przez „humanizer” i nie kasuj wersji. Utrata historii to utrata najlepszego dowodu.
• Nie kłóć się o procent. Kłóć się o to, że procent nie jest dowodem, i pokaż proces.

Zobacz też: Detektory AI: jak działają, które są wiarygodne i co zrobić z wynikiem · Jak sprawdzić, czy tekst napisała AI: 7 sygnałów i jak je zweryfikować · Detektor AI: jak działa, dlaczego się myli i co zrobić, gdy oskarży Twój tekst · Pangram: detektor tekstu z AI - jak działa i ile kosztuje

Najczęstsze pytania

Czy wynik detektora AI może być jedynym dowodem?

Według dokumentacji producentów nie: Turnitin i OPI PIB (JSA) piszą, że decyzja należy do człowieka. Washington State University uniewinniło jedną trzecią studentów właśnie dlatego, że innych dowodów nie było.

Czy mogę zobaczyć raport z detektora?

W szkole sprawdzone prace pisemne są udostępniane uczniowi i rodzicom z mocy ustawy, a dokumentacja oceniania do wglądu na wniosek. Na uczelni w postępowaniu dyscyplinarnym masz prawo do obrony, więc i do materiału, na którym opiera się zarzut.

Czy JSA wykrywa ChatGPT?

Od lutego 2024 roku JSA ma opcjonalną analizę użycia sztucznej inteligencji dla prac dyplomowych. Mierzy regularność tekstu, a dokumentacja ostrzega przed fałszywymi alarmami przy definicjach i aktach prawnych.

Co, jeśli naprawdę użyłem AI do korekty?

Sprawdź regulamin albo zasady prowadzącego. Wiele uczelni dopuszcza korektę i tłumaczenie po ujawnieniu tego w pracy. Powiedz o tym wprost, z zakresem użycia, zamiast zaprzeczać wszystkiemu.