Od Llamy do Muse: jak Meta zamknęła swoje najlepsze modele

👁 117 przeczytań

W trzy i pół roku Meta przeszła drogę od rozdawania Llamy badaczom do zamkniętego Muse Wonder za 4 USD za milion tokenów. Najmocniejszy model Mety nie ma dziś otwartych wag, ale firma nie zamknęła się całkiem: w sierpniu 2026 wypuściła otwarty Muse Glimmer 30B. Poniżej oś czasu z datami, co się zmieniło w strategii i co to znaczy dla tych, którzy budowali na Llamie. O samym nowym modelu piszę w przewodniku Muse Wonder, o starszych modelach w przewodniku Llama.

Oś czasu: 10 dat, które zmieniły Metę

Daty z oficjalnych komunikatów Mety (lista źródeł na dole). Muse Glimmer - data pojawienia się na OpenRouterze i w serwisie Hugging Face.

2023-2024: otwartość jako broń

Pierwsza LLaMA była skierowana do naukowców, a dostęp przyznawano na wniosek. Llama 2 zmieniła reguły: wagi do pobrania, zgoda na użycie komercyjne (z limitem dla największych firm), dystrybucja przez Microsoft Azure i innych dostawców. Llama 3 i 3.1 umocniły ten kierunek, a w lipcu 2024 Zuckerberg napisał list, w którym otwarte modele nazwał drogą naprzód dla całej branży. Strategia była prosta: skoro Meta nie sprzedaje dostępu do modeli, niech jej model stanie się standardem, na którym budują inni, i niech rozwijają go za darmo.

Dla polskich firm i programistów to był złoty okres. Llamę dało się uruchomić u siebie, bez wysyłania danych na zewnątrz - opisuję to w poradniku Llama lokalnie. Polski Bielik też powstał na fali otwartych modeli.

2025: Llama 4 i zwrot

Llama 4 (Scout i Maverick, kwiecień 2025) przyjęła się chłodno, a największy model z tej rodziny, Behemoth, w ogłoszeniu był „wciąż trenowany” i nie trafił do użytkowników. W lipcu Zuckerberg opublikował nowy list - już nie o otwartym AI, tylko o „osobistej superinteligencji” dla każdego. Meta zbudowała od zera nowy zespół, Meta Superintelligence Labs, i według bloga Mety 14 miesięcy temu zaczęła przebudowę całego działu AI „od podstaw”. Więcej o tym, jak zmieniał się sam Zuckerberg, piszę w tekście Mark Zuckerberg i AI.

2026: Muse, czyli trzy różne rzeczy pod jedną nazwą

Nazwa Muse oznacza dziś trzy rzeczy, które łatwo pomylić:

• modele Muse - Spark (kwiecień-wrzesień 2026, wersje 1.0-1.3), Wonder i Wonder Full (październik), otwarty Glimmer;
• aplikację Muse - osobistego agenta z dostępem do poczty i kalendarza, od 8 września 2026 w USA, potem w Kanadzie, plany za 20 i 100 USD miesięcznie;
• Muse Code - agenta do programowania w terminalu, plany od 5 do 200 USD miesięcznie.

Żaden z modeli Spark i Wonder nie ma otwartych wag. Meta sprzedaje je przez swoje API (Muse Spark 1,25 / 4,25 USD, Muse Wonder 4 / 20 USD za milion tokenów) i przez OpenRouter. To zupełnie inny model biznesowy niż przy Llamie: Meta zarabia na dostępie, tak jak OpenAI i Anthropic.

Czy Meta porzuciła otwarte modele?

Nie całkiem, ale najlepsze modele zatrzymuje dla siebie. W sierpniu 2026 wypuściła Muse Glimmer 30B - otwarty model wydestylowany z Muse Spark, z oknem 131 tys. tokenów, przeznaczony dla agentów działających na zwykłym sprzęcie. W indeksie Artificial Analysis ma 17,5 pkt, czyli daleko od czołówki (Muse Wonder Full: 56). Przy premierze Wondera Meta nie zapowiedziała otwartej wersji. Według mediów Alexandr Wang zapewniał, że firma jest „nadal zaangażowana w open source”, ale konkretów nie podał.

Indeks AA z 12 października 2026 (Glimmer według danych AA na OpenRouterze). Ceny Mety z cennika Meta Model API, Glimmer z OpenRoutera.

Co to znaczy dla ciebie

• Jeśli budujesz na Llamie: nic nie przestaje działać, wagi Llamy 3 i 4 zostają. Ale nowych dużych otwartych modeli od Mety na razie nie widać, więc przy nowych projektach warto patrzeć też na Qwena, Mistrala czy Bielika.
• Jeśli chcesz najlepszy model Mety: płacisz jak u konkurencji. Muse Wonder kosztuje tyle co Claude Opus 5.5. Jak go używać z Polski - w poradniku Jak używać Muse Wonder w Polsce.
• Jeśli liczysz na prywatność: lokalnie uruchomisz tylko Glimmer albo starsze Llamy. Wonder działa wyłącznie na serwerach Mety lub pośredników.

Najczęstsze pytania

Czy Muse Wonder to Llama 5?

Nie. Meta przedstawia Wonder jako rodzinę Muse, a Llamy 5 nie ogłosiła. To inna linia modeli, z innym modelem dostępu.

Czy można pobrać Muse Wonder?

Nie. Wagi są zamknięte, model działa przez Meta Model API, OpenRouter i Muse Code.

Jaki jest najnowszy otwarty model Mety?

Muse Glimmer 30B z sierpnia 2026, wydestylowany z Muse Spark. Z rodziny Llama najnowsze są Llama 4 Scout i Maverick z kwietnia 2025.

Dlaczego Meta zamknęła swoje najlepsze modele?

Meta tego wprost nie wyjaśnia. Zmiana zbiegła się z przebudową działu AI w 2025 roku i nowym celem - płatnym osobistym agentem Muse oraz sprzedażą dostępu przez API. To moja interpretacja, nie deklaracja Mety.