Nauczycielka: dyrektor zwolnił mnie za oceny pisane przez AI. Arbiter sprawdzał ten zarzut, pytając ChatGPT i Claude’a

👁 115 przeczytań

Nauczycielka przedszkolnej klasy z Concord w stanie Massachusetts, zwolniona po ponad 20 latach pracy, twierdzi w pozwie, że dyrektor napisał oceny prowadzące do jej zwolnienia przy pomocy sztucznej inteligencji. Arbiter, który rozpatrywał jej odwołanie, uznał ten zarzut za bez znaczenia. Problem w tym, że do sprawdzenia wiarygodności detektora AI sam użył, bez wiedzy stron, dwóch modeli AI: GPT-5.4 i Claude Opus 5. O sprawie napisały 13 i 18 października lokalne media Concord Bridge i Boston.com.

Historia wygląda jak żart o sztucznej inteligencji, ale toczy się w sądzie. To spór, w którym AI pojawia się na trzech etapach: przy pisaniu oceny, przy próbie udowodnienia, że ocena była pisana przez AI, i przy rozstrzyganiu, czy ten dowód jest coś wart.

Co się wydarzyło

Christine Apollos uczyła w szkole podstawowej Thoreau Elementary w Concord ponad 20 lat. Dyrektorem szkoły od 2022 roku jest Justin Sparks. Na podstawie jego ocen z lat 2023-2025 nauczycielka została zwolniona 14 sierpnia 2025 roku. Kolejność zdarzeń według relacji mediów:

• nauczycielka przepuściła oceny dyrektora przez detektor GPTZero, który wskazał, że część z nich prawdopodobnie napisała AI;
• dyrektor zaprzeczył, że AI pisała oceny, i stwierdził, że używał jej tylko do sprawdzania gramatyki - to samo twierdzi okręg szkolny;
• arbiter Thomas Kochan 27 sierpnia 2026 roku podtrzymał zwolnienie i nie dał zarzutowi o AI żadnej wagi;
• według pozwu arbiter sprawdzał wiarygodność detektorów, pytając GPT-5.4 i Claude Opus 5, nie informując o tym żadnej ze stron, i doszedł do wniosku, że detektory AI mogą błędnie oznaczać tekst pisany przez człowieka;
• 28 września 2026 roku nauczycielka złożyła pozew w Sądzie Wyższym hrabstwa Suffolk. Chce unieważnienia decyzji arbitra i nowego przesłuchania przed innym arbitrem.

Okręg szkolny Concord-Carlisle stoi na stanowisku, że zwolnienie wynikało ze słabych ocen pracy, a nie z jakiejkolwiek technologii. Ze względu na toczący się proces odmówił dalszych komentarzy. Odpowiedź okręgu na pozew ma wpłynąć do 26 stycznia.

Gdzie tu jest problem

Pozew nie dotyczy tylko tego, czy dyrektor użył AI. Jego oś to bezstronność arbitra. Strony sporu przedstawiają dowody i mogą się do nich odnieść. Jeśli arbiter samodzielnie zbiera nowe informacje poza postępowaniem, strony nie mają szansy ich podważyć. Według pozwu tak właśnie się stało, a źródłem tych informacji były chatboty.

Ironia polega na tym, że wniosek arbitra jest sam w sobie rozsądny. Detektory AI rzeczywiście się mylą, także na tekstach pisanych przez ludzi, i nie powinny być jedynym dowodem w ważnej sprawie. Kłopot jest w drodze do tego wniosku: o to, czy można ufać narzędziu wykrywającemu AI, arbiter zapytał inne narzędzia AI.

Trzy pytania, które zostaną z tą sprawą

• Czy przełożony może pisać ocenę pracownika z pomocą AI? Prawo w większości krajów tego nie zabrania, ale ocena musi być jego własnym osądem, a nie gotowcem z czatu.
• Czy wynik detektora AI może być dowodem? Najwyżej poszlaką. Detektory podają prawdopodobieństwo, a nie pewność.
• Czy sędzia lub arbiter może dopytywać chatbota? To pytanie wraca w wielu krajach. W Kalifornii ustawa SB 574, podpisana 30 września 2026 roku i obowiązująca od 1 stycznia 2027 roku, zabrania arbitrom przekazywania generatywnej AI jakiejkolwiek części decyzji. Nie mogą też opierać się na informacjach z AI spoza akt sprawy, jeśli wcześniej nie powiedzą o tym stronom. Massachusetts takiego przepisu nie ma, ale spór z Concord dotyczy dokładnie tej sytuacji.

Czy to może zdarzyć się w Polsce

W polskiej szkole ocenę pracy nauczyciela także sporządza dyrektor, na zasadach z art. 6a Karty Nauczyciela, a nauczycielowi przysługuje od niej odwołanie. Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby dyrektor pomagał sobie przy pisaniu takiego dokumentu czatem AI, i nic nie stoi na przeszkodzie, żeby nauczyciel sprawdził go detektorem. Sprawa z Concord pokazuje, że oba te kroki mogą skończyć się w sądzie.

Dla osób, które oceniają innych, wniosek jest prosty: jeśli AI pomaga w pisaniu, trzeba umieć wykazać, że treść oceny i argumenty są własne. Dla osób ocenianych: wynik detektora to punkt wyjścia do pytań, a nie dowód. Więcej o tym, jak AI wchodzi do szkół, w tekście o AI w polskiej szkole.

Proces w Massachusetts dopiero się zaczyna. Niezależnie od wyniku sprawa trafi do podręczników jako jeden z pierwszych sporów, w którym AI była po każdej stronie: autora oceny, oskarżyciela i sędziego.

Źródła

• Boston.com, 18.10.2026
• The Concord Bridge, 13.10.2026
• Tekst ustawy SB-574, Kalifornia
• Baker McKenzie o SB 574, październik 2026