Bielik: polski model AI - wersje, Ollama, koszty i mój test (2026)

👁 524 przeczytań

Bielik to darmowy polski model językowy AI fundacji SpeakLeash, budowany razem z ACK Cyfronet AGH. Porozmawiasz z nim w przeglądarce na chat.bielik.ai (po zalogowaniu kontem Google, Apple, Facebook, LinkedIn albo GitHub), w aplikacji InPost albo na własnym komputerze: w Ollamie najnowszy Bielik 11B v3 zajmuje 6,7 GB i działa na karcie graficznej z 8 GB pamięci. Licencja Apache 2.0 pozwala używać go komercyjnie bez opłat. W moim teście na RTX 4090 Bielik pisał najczystszą polszczyzną z modeli lokalnych, ale gorzej trzymał się poleceń i mylił się w liczeniu. Stan z 30 października 2026.

Oficjalna stronaWejdź do Bielik →bielik.ai

Teksty w tej serii

Bielik, Llama czy Mistral po polsku? Test 5 poleceń na RTX 4090Jak uruchomić Bielika lokalnie na własnym komputerze

Co to jest Bielik

Bielik to nie jeden model, tylko rodzina modeli językowych uczonych z naciskiem na język polski. Buduje ją fundacja SpeakLeash (społeczność, która zbiera polskie teksty do trenowania AI) razem z Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet AGH, na superkomputerach Helios i Athena. Projekt współtworzy Sebastian Kondracki z SpeakLeash.

Od ChatGPT czy Claude’a różni się trzema rzeczami:

• Jest mały. Największy Bielik ma 11 mld parametrów, czyli działa na domowej karcie graficznej. To też oznacza mniejszą wiedzę o świecie i słabsze rozumowanie niż u dużych modeli w chmurze.
• Jest otwarty. Pobierasz pliki modelu i uruchamiasz je u siebie. Tekst nie wychodzi z Twojego komputera ani serwera firmy.
• Jest uczony na polskich danych. Wersja 3 powstała na tekstach w 32 językach europejskich z naciskiem na polski, a do dostrajania użyto ponad 20 mln instrukcji (ponad 17 mld tokenów), częściowo sprawdzonych ręcznie.

Historia wersji

Obok modeli do rozmowy SpeakLeash rozwija Bielik Guard (wcześniej Sójka), mały klasyfikator 0,1B i 0,5B, który wyłapuje szkodliwe treści po polsku. Przydaje się, gdy model ma rozmawiać z klientami.

Jak zacząć z Bielikiem krok po kroku

Bez instalacji

1. Wejdź na chat.bielik.ai. Strona przekierowuje do logowania SpeakLeash. Zalogujesz się kontem Google, Apple, Facebook, LinkedIn, GitHub albo PLGrid, bez osobnej rejestracji.
2. Pisz po polsku jak w każdym czacie. Najlepiej działają zadania z jasnym celem: „popraw”, „streść w 3 punktach”, „napisz maila do…”.
3. Jeśli masz aplikację InPost Mobile, czat z Bielikiem jest też w niej (od grudnia 2025, za darmo).

Na własnym komputerze (Ollama)

1. Zainstaluj Ollamę (Windows, macOS, Linux).
2. W terminalu wpisz ollama run SpeakLeash/bielik-11b-v3.0-instruct:Q4_K_M. Ollama pobierze 6,7 GB i otworzy rozmowę.
3. Jeśli masz kartę z 16 GB albo więcej, użyj wariantu :Q8_0 (12 GB) - pisze odrobinę staranniej.
4. Na słabszym sprzęcie wybierz SpeakLeash/bielik-minitron-7B-v3.0-instruct:Q4_K_M (4,5 GB) albo SpeakLeash/bielik-4.5b-v3.0-instruct:Q8_0 (5,1 GB).
5. Do pracy z programami używaj lokalnego API pod adresem http://localhost:11434.

Dokładną instrukcję dla LM Studio, Ollamy i llama.cpp, z ustawieniami i rozwiązaniami typowych problemów, opisałem w poradniku jak uruchomić Bielika lokalnie.

Który wariant Bielika wybrać

Rozmiary plików według biblioteki Ollamy na koncie SpeakLeash, stan na 30 października 2026. Na karcie potrzebujesz trochę więcej pamięci niż waży plik, bo dochodzi pamięć na kontekst rozmowy. Modeli Bielik-PL z polskim tokenizerem nie znalazłem w oficjalnej bibliotece SpeakLeash w Ollamie - są na Hugging Face.

Ile kosztuje Bielik

Sam model nic nie kosztuje. Licencja Apache 2.0 pozwala go pobrać, zmieniać i wbudować w płatny produkt bez opłat licencyjnych. Płacisz tylko za sprzęt i prąd:

• Czat chat.bielik.ai: 0 zł, wymaga konta.
• Lokalnie: koszt prądu. Odpowiedź na jedno polecenie trwa kilka sekund pracy karty, więc kosztuje ułamek grosza. Pełny rachunek z progiem opłacalności karty jest w tekście lokalny model czy API.
• Na serwerze: wynajem maszyny z kartą graficzną. SpeakLeash nie sprzedaje oficjalnego płatnego API, którego cennik mógłbym tu podać.

Bielik czy płatny czat w chmurze

Ceny planów z polskiego App Store z 30 października 2026. Duże modele w chmurze wygrywają z Bielikiem wiedzą, kodem i rozumowaniem. Bielik wygrywa tym, że tekst nie musi nigdzie wychodzić, a licencja nic nie kosztuje. Darmowe czaty w chmurze porównałem w tekście o czatach AI po polsku.

Bielik po polsku: co robi dobrze, a co źle

Bielik ma najczystszą polszczyznę wśród małych modeli, które testowałem. W moim wcześniejszym teście 13 zadań na RTX 4090 dostał 8,5 na 10 za poprawność języka (najwięcej ze wszystkich modeli lokalnych) i odpowiedział dobrze na 42 z 48 trudnych pytań o Polskę - więcej niż płatny Claude Haiku 4.5. W wyniku łącznym był jednak trzeci (64,4 pkt), za Gemmą 4 12B i Qwenem 3.8 27B, bo najsłabiej wykonywał szczegółowe polecenia. Pełne wyniki są w tekście 7 lokalnych modeli AI po polsku.

Niezależne testy pokazują to samo: Bielik 11B v3 ma 70,67% w benchmarku polskich kompetencji językowych i kulturowych PLCC (wersja 2.3 miała 62,17%), ale w zadaniach eksperckich, na przykład prawniczych czy medycznych, wyraźnie przegrywa z dużymi modelami. To narzędzie do pracy z polskim tekstem, nie ekspert od wszystkiego.

Badania naukowe opisane w Wikipedii pokazują tę granicę w liczbach. W teście 555 pytań z egzaminów z anatomii wczesna wersja 7B odpowiedziała poprawnie na 29,91% pytań (GPT-4o: 70,32% po polsku). W prostych problemach prawnych Bielik 11B v2 miał 65% poprawności wobec 87% dla GPT-4o mini. Na egzaminie do Krajowej Izby Odwoławczej Bielik 11B v2.6 dostał 8 punktów na 100 przy progu 50, a w badaniu rozumowania klinicznego trafiał w końcową diagnozę w 46,4% przypadków. To wyniki starszych wersji, ale kierunek się nie zmienił.

Ten sam profil wyszedł w moim pierwszym, najmniejszym teście: 10 zadań, Bielik 11B v3 w Q8_0, temperatura 0, ocena automatyczna. Wynik 70,33 na 100: pełne punkty za wiedzę o Polsce (12 z 12) i pracę z tekstem (20 z 20), zero za ścisłe instrukcje i za kod z obliczeniami. Model wypisał poprawnie kwadraty liczb 3, 1, 1, 5 i 9, a potem podał ich sumę 56 zamiast 117.

Mój test: 5 poleceń po polsku

3 października 2026 uruchomiłem Bielika 11B v3 (Q8_0) w Ollamie na RTX 4090 i dałem mu pięć poleceń: streszczenie z limitem 60 słów, mail do administratora budynku, korektę tekstu z 10 błędami, wyjaśnienie 8-latkowi, dlaczego niebo jest niebieskie, i tłumaczenie akapitu z idiomami. Te same polecenia dostały Llama, Mistral, Gemma 4 i Muse Glimmer, a wszystkie odpowiedzi ocenił w ciemno Claude Opus 5.5.

Wynik łączny: 7,60 na 10, w tym poprawność języka 8,8 (najwyżej z modeli lokalnych, tyle co Mistral Large 3 w chmurze), wykonanie polecenia 6,6 i naturalność 7,4. Prędkość: 67 tokenów na sekundę, 13,6 GB pamięci karty przy kontekście 8192 tokenów. Odpowiedź na każde polecenie zajmowała 2-4 sekundy.

Wniosek jest ten sam co we wrześniowym teście 13 zadań: Bielik pisze czysto, ale trzeba pilnować, czy zrobił to, o co prosiłeś. W tej samej puli wyprzedziły go Muse Glimmer 30B z chmury (8,67), lokalna Gemma 4 12B (8,33) i minimalnie Mistral Large 3 (7,67), a sam Bielik wyprzedził wszystkie Llamy i mniejsze Mistrale. Pełne wyniki: Bielik, Llama czy Mistral po polsku.

Czy Bielik jest prywatny

To zależy od tego, gdzie go uruchamiasz:

• Lokalnie (Ollama, LM Studio, llama.cpp): tekst nie opuszcza komputera, a po pobraniu modelu internet nie jest potrzebny.
• chat.bielik.ai i aplikacja InPost: tekst trafia na serwery. Kampania „Nakarm Bielika” w aplikacji InPost była zbudowana na tym, że rozmowy użytkowników pomagają rozwijać model, więc nie wklejaj tam danych klientów ani dokumentów firmy.
• W firmie: lokalny model nie załatwia RODO sam z siebie. Liczy się cały system: kto ma dostęp do panelu, co zapisują logi, jak długo trzymasz dane. Model uruchomiony na serwerze nadal może zapisywać zapytania, jeśli tak go skonfigurujesz.

Bielik na tle konkurencji

PLLuM, drugi polski model rozwijany przez konsorcjum pod wodzą NASK, opisałem osobno w tekście PLLuM: polski model językowy państwa.

Dla kogo jest Bielik

• Firmy z danymi, które nie mogą wyjść z serwerowni - kancelarie, przychodnie, urzędy, działy HR. Bielik streszcza, klasyfikuje i poprawia polskie dokumenty lokalnie. Jak przeprowadzić pilotaż, opisałem w tekście Bielik AI w firmie.
• Programiści budujący polskie produkty - Apache 2.0 bez opłat, dobre wsparcie w Ollamie, vLLM i llama.cpp.
• Osoby z kartą graficzną 8 GB+, które chcą mieć czat po polsku offline.
• Nie dla Ciebie, jeśli potrzebujesz eksperckiej wiedzy, długiego rozumowania albo kodu. Tu wygrywają duże modele w chmurze.

Gdzie czytać dalej

• Jak uruchomić Bielika lokalnie - LM Studio, Ollama, llama.cpp krok po kroku.
• Bielik w firmie - zastosowania, koszty, pilotaż.
• Bielik, Llama czy Mistral po polsku - pełny zapis mojego testu.

Najczęstsze pytania

Gdzie porozmawiać z Bielikiem online?

Na chat.bielik.ai po zalogowaniu kontem Google, Apple, Facebook, LinkedIn, GitHub albo PLGrid oraz w aplikacji InPost Mobile. Oba sposoby są bezpłatne i nie wymagają instalowania modelu.

Czy Bielik jest darmowy?

Tak. Czat chat.bielik.ai jest bezpłatny (wymaga konta SpeakLeash), a model na licencji Apache 2.0 możesz pobrać i używać komercyjnie bez opłat. Płacisz tylko za własny sprzęt i prąd.

Jak uruchomić Bielika w Ollamie?

Zainstaluj Ollamę i wpisz ollama run SpeakLeash/bielik-11b-v3.0-instruct:Q4_K_M. Model zajmie 6,7 GB i zadziała na karcie z 8 GB pamięci. Na mocniejszej karcie użyj wariantu Q8_0 (12 GB).

Która wersja Bielika jest najnowsza?

Seria v3.0: Bielik 11B v3 ze stycznia 2026 oraz pokazane 14 kwietnia 2026 modele Bielik-PL 11B i Bielik-PL Minitron 7B z tokenizerem dobranym do polszczyzny. O wersji 4 SpeakLeash do 30 października 2026 nic nie ogłosił.

Czy Bielik jest lepszy od ChatGPT?

Nie w ogólnych możliwościach. To model kilkadziesiąt razy mniejszy, który przegrywa z ChatGPT w wiedzy, rozumowaniu i kodzie. Wygrywa prywatnością (działa offline), zerowym kosztem licencji i polszczyzną jak na swój rozmiar.

Ile pamięci karty graficznej potrzebuje Bielik?

Bielik 11B w kwantyzacji Q4_K_M potrzebuje około 8 GB pamięci karty, w Q8_0 około 13-17 GB zależnie od długości kontekstu (we wrześniowym teście z kontekstem 32 tys. tokenów zajął 16,7 GB). Bielik Minitron 7B i 4,5B zmieszczą się na kartach z 6 GB, a 1,5B działa nawet na samym procesorze.

Kto stworzył Bielika?

Fundacja SpeakLeash razem z Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet AGH, które udostępniło superkomputery Helios i Athena. Partnerami strategicznymi projektu są EY, InPost i Netology.

Czym Bielik różni się od PLLuM?

Bielik jest projektem społecznościowym fundacji SpeakLeash, PLLuM - projektem finansowanym publicznie, prowadzonym przez konsorcjum pod wodzą NASK i działającym w mObywatelu. Oba są otwarte. Bielik ma gotowy czat i szybciej wydaje nowe wersje.

Czy Bielik działa bez internetu?

Tak, po pobraniu modelu do Ollamy, LM Studio albo llama.cpp działa całkowicie offline. Internet jest potrzebny tylko do pierwszego pobrania pliku.

Czytasz Promptowego częściej? Dodaj go do preferowanych źródeł w Google, a nowe teksty będą wyżej w Twoich wynikach.

Źródła i data sprawdzenia

• bielik.ai (liczby pobrań i użytkowników, partnerzy, chat.bielik.ai)
• Karta modelu Bielik-11B-v3.0-Instruct i Bielik-PL-11B-v3.0-Instruct na Hugging Face
• Premiera Bielik Minitron 7B na NVIDIA GTC
• Modele SpeakLeash w bibliotece Ollamy (rozmiary plików)
• Wikipedia: Bielik (model językowy) (historia wersji, PLCC, badania)
• SpeakLeash na Hugging Face (lista modeli i daty aktualizacji)
• InPost: Bielik.ai w aplikacji InPost Mobile
• chat.bielik.ai (sposoby logowania, 30.10.2026)
• App Store Polska: ceny ChatGPT, Claude i Google AI do porównania
• Własne testy na RTX 4090: 10 zadań (Q8_0, ocena automatyczna), 26 września 2026 (13 zadań, llama.cpp) i 3 października 2026 (5 poleceń, Ollama 0.35.1)

Sprawdzone: 30.10.2026

// czytaj dalejModel obiecał JSON, parser zwrócił null. Pięć przebiegów i trzy przyczynyWarsztatModel odmawia czytania dokumentu. Zmierzyłem to na trzech dostawcachWarsztatModel AI Mety włamał się do firmy podczas testów bezpieczeństwaNewsy