Obrazy z AI a prawo autorskie i użycie komercyjne: fakty bez porad

👁 225 przeczytań

Obrazy z AI a prawo autorskie to dwa osobne pytania, które ludzie zwykle mieszają: czy wolno mi użyć obrazu zarobkowo (na to odpowiada regulamin narzędzia) i czy ktoś inny może go skopiować bez mojej zgody (na to odpowiada ustawa). W 2026 roku odpowiedź na pierwsze brzmi u większości producentów „tak”, na drugie w Polsce i w USA „raczej tak, bo obraz bez ludzkiego wkładu nie jest utworem”. Od 2 sierpnia 2026 doszedł obowiązek oznaczania z AI Act. Zebrałem przepisy, orzeczenia i zapisy regulaminów ośmiu generatorów. To tekst informacyjny, nie porada prawna.

Czy obraz z AI jest utworem

Polska ustawa o prawie autorskim mówi w art. 1, że przedmiotem ochrony jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze. Z konstrukcji ustawy wynika, że twórcą może być tylko osoba fizyczna; komentarze prawnicze nazywają wyniki generatorów „wytworami”, nie „utworami”. Polskiego wyroku w sprawie obrazu z generatora nie ma. Najbliższy jest wyrok Oberlandesgericht w Düsseldorfie z 2 kwietnia 2026 (20 W 2/26), oparty na kryteriach Trybunału Sprawiedliwości UE ze spraw Cofemel i Mio: utwór musi odzwierciedlać swobodne, twórcze wybory autora, a nie wynik uwarunkowany technicznie.

W USA sąd apelacyjny dla Dystryktu Kolumbii orzekł 18 marca 2025 w sprawie Thaler v. Perlmutter, że autorstwo wymaga człowieka, a Sąd Najwyższy 2 marca 2026 odmówił przyjęcia skargi. Otwarte zostaje pytanie, ile ludzkiego wkładu wystarczy: w sprawie Allen v. Perlmutter (obraz „Théâtre D’opéra Spatial” z Midjourney) autor wpisał według akt co najmniej 624 polecenia i poprawiał plik w Photoshopie, a Urząd Praw Autorskich USA odmówił rejestracji. Sąd w Kolorado nie wydał wyroku do dnia sprawdzenia tego tekstu. Wniosek z praktyki urzędów: sam prompt nie wystarczy; wkładem, który da się udokumentować, jest kompozycja, retusz i montaż kilku wyników. Szerzej o tym, jak sądy korzystają z AI i gdzie są granice, piszę w tekście AI w sądach: maszyna nie zmyśli wyroku.

Co mówią regulaminy ośmiu generatorów

Zapisy odczytane z aktualnych dokumentów producentów. „Własność wyniku” w regulaminie to umowa między Tobą a producentem; nie tworzy prawa autorskiego tam, gdzie ustawa go nie przewiduje, i każdy producent zastrzega to słowami „w zakresie dozwolonym prawem”.

Wspólny mianownik: odpowiedzialność za treść obrazu zostaje po stronie użytkownika. Dotyczy to wizerunku rozpoznawalnej osoby (art. 81 polskiego prawa autorskiego wymaga zgody na rozpowszechnianie wizerunku), znaków towarowych i obrazów podobnych do konkretnych cudzych prac. Najsurowszą z tych licencji rozbiera tekst o licencji Qwen-Image-2.1.

Oznaczanie od 2 sierpnia 2026: AI Act

Art. 50 rozporządzenia 2024/1689 nakłada dwa obowiązki dotyczące obrazów. Dostawca generatora znakuje wyniki w formacie do odczytu maszynowego (Google przez SynthID i C2PA, OpenAI przez C2PA i niewidoczny znak). Użytkownik, który zawodowo publikuje deepfake, czyli realistyczny obraz udający prawdziwą osobę, miejsce lub zdarzenie, ujawnia, że jest wygenerowany. Stylizowana ilustracja nie spełnia definicji z art. 3 pkt 60. Kara to do 15 mln euro albo 3% obrotu, dla małych firm niższa z tych kwot; w Polsce nadzór obejmie KRiBSI od 28 października 2026. Szczegóły są w tekście o deepfake’ach i AI Act.

Spory o dane treningowe

• Andersen v. Stability AI i Midjourney (USA). Sędzia William Orrick dopuścił do procesu zarzuty o prawa autorskie i znaki towarowe, w tym o „listę stylów” 4700 artystów. Wyroku nie ma.
• Getty Images v. Stability AI (Wielka Brytania). High Court 4 listopada 2025 oddalił zarzut wtórnego naruszenia, uznając, że wagi modelu nie są „kopią naruszającą”. W grudniu 2025 sąd zgodził się na apelację; Court of Appeal nie orzekł do dnia sprawdzenia tekstu.
• Unia Europejska. Od 2 sierpnia 2025 dostawcy modeli ogólnego przeznaczenia publikują podsumowanie danych treningowych według szablonu Komisji; spory o konkretne prace idą do sądów krajowych.

Żaden z tych sporów nie dotyczy bezpośrednio osoby, która generuje obraz. To opinia redakcji: praktycznym skutkiem jest to, że narzędzia trenowane na licencjonowanych zbiorach, jak Adobe Firefly, wygrywają tam, gdzie klient pyta o pochodzenie grafiki.

Zobacz też: Generatory obrazów AI: Nano Banana, Midjourney i inne - ceny i wybór · Darmowe generatory obrazów AI: co jest za darmo i z jakimi limitami · Gemini: przewodnik po polsku - plany, ceny, zastosowania i testy

Najczęstsze pytania

Czy obraz wygenerowany przez AI ma prawa autorskie w Polsce?

Według ustawy z 1994 roku i zgodnych komentarzy prawniczych obraz wygenerowany w całości przez AI nie jest utworem, bo nie ma ludzkiego twórcy. Ochrona może objąć obraz z istotnym, udokumentowanym wkładem człowieka. Polskiego wyroku jeszcze nie ma.

Czy mogę sprzedawać obrazy z Midjourney albo Gemini?

Tak, regulaminy obu narzędzi na to pozwalają. W Midjourney firma z ponad 1 mln USD rocznego przychodu musi mieć plan Pro lub Mega. Sprzedaż nie daje prawa do zakazania innym kopiowania, jeśli obraz nie jest utworem.

Czy muszę oznaczać obrazy z AI?

Od 2 sierpnia 2026 tak, jeśli publikujesz zawodowo realistyczny obraz udający prawdziwą osobę, miejsce lub zdarzenie. Stylizowanej ilustracji AI Act nie każe oznaczać, choć część platform wymaga tego własnymi zasadami.

Które generatory dają ochronę prawną?

Adobe Firefly dla firm, OpenAI w planach Enterprise i API, Google w Vertex AI, xAI w umowie dla firm. Plany konsumenckie Midjourney, ChatGPT Plus, Gemini w aplikacji, Grok, Ideogram i modele otwarte ochrony nie dają.

Czy Qwen-Image-2.1 można użyć w pracy?

Nie bez osobnej licencji komercyjnej od producenta. Licencja Qwen Research z 20 września 2026 ogranicza użycie do badań i oceny, a przerobione wersje z sieci dziedziczą to ograniczenie.

// czytaj dalejSuno złamało prawo autorskie - pierwszy taki wyrok sądu w EuropieNewsyAI w kulturze memów jest szybsze niż prawo. Autorstwo stanie się bardziej płynnePremiumGPT Image: obrazy OpenAI w ChatGPT i API, ceny i test (2026)Artykuły