Deepfake
Spreparowane materiały (zdjęcia, wideo, głos) wygenerowane przez AI, udające prawdziwe.
Deepfake to obraz, film lub nagranie głosu stworzone albo przekształcone przez AI tak, by wiarygodnie przedstawiać osobę mówiącą lub robiącą coś, czego w rzeczywistości nie powiedziała lub nie zrobiła.
Jeśli podejrzany materiał dotyczy Ciebie, nie musisz najpierw udowodnić, jakim programem powstał. Zapisz adres publikacji i dane konta, zgłoś podszywanie się lub naruszenie w serwisie, a przy groźbach, szantażu lub wyłudzeniu skontaktuj się z policją. Gdy w grę wchodzą pieniądze, od razu powiadom też bank. Odpowiedzialność za nadużycie ponosi jego sprawca, nie osoba, której wizerunku użył.
Przykład: znajomy głos prosi o BLIK
Wyobraź sobie telefon do rodzica w Polsce: głos podobny do głosu dorosłej córki mówi, że zgubiła telefon, pilnie potrzebuje pieniędzy i nie może rozmawiać. To przykładowy scenariusz oszustwa, nie opis przeprowadzonego przez nas eksperymentu. Podrobiony głos może podnieść wiarygodność historii, ale sama historia może działać również bez AI.
Nie wysyłaj kodu ani przelewu na podstawie brzmienia głosu. Rozłącz się i wybierz znany wcześniej numer córki albo skontaktuj się z inną bliską osobą. Numer pokazany na ekranie także może być podszyty. Sprawdzaj prośbę niezależnym kanałem, a nie przez numer lub link podany przez rozmówcę. Presja czasu i zakaz kontaktowania się z innymi są powodami, żeby przerwać rozmowę, nawet gdy dźwięk brzmi naturalnie.
Jak rozpoznać deepfake bez zgadywania z wyglądu
Zacznij od źródła i kontekstu. Kto opublikował materiał jako pierwszy? Czy istnieje pełne nagranie, a nie tylko kilkunastosekundowy fragment? Czy osoba lub instytucja potwierdza wypowiedź na swoim oficjalnym kanale? Sam znaczek weryfikacji profilu nie potwierdza autentyczności każdego filmu.
Sprawdź datę i wyszukaj charakterystyczny fragment wypowiedzi. Możesz też wyszukać obrazem pojedynczy kadr z publicznego, nieintymnego materiału. Starszy film z nowym podpisem to manipulacja kontekstem, nawet jeśli nie ma w nim deepfake'u. Brak wyników wyszukiwania nie oznacza natomiast, że nagranie jest prawdziwe.
Nienaturalne ruchy ust, zmieniające się rysy, znikająca biżuteria czy dziwne przejścia dźwięku bywają wskazówkami. Nie są testem rozstrzygającym: kompresja i zwykły montaż również tworzą artefakty, a udana podmiana może ich nie mieć. Nie uznawaj filmu za autentyczny tylko dlatego, że ręce, zęby i mruganie wyglądają poprawnie.
Automatyczny detektor potraktuj jako dodatkową wskazówkę. Jego wynik zależy od materiału i może być błędny w obie strony. Nie przesyłaj prywatnego nagrania lub intymnego zdjęcia do przypadkowej strony obiecującej sprawdzenie AI. W sprawach spornych potrzebne mogą być oryginalny plik, ustalenie pochodzenia oraz analiza specjalisty.
Co zrobić, gdy ktoś użył Twojej twarzy lub głosu
Zabezpiecz informacje o zdarzeniu: dokładny URL, nazwę i identyfikator konta, datę, wiadomości z groźbami oraz numery zgłoszeń. Przy zwykłej publikacji pomocne są zrzuty ekranu z widocznym adresem. Nie rozsyłaj szkodliwego materiału znajomym jako ostrzeżenia; opis i link przekazany właściwej instytucji zwykle ograniczą dalsze rozpowszechnianie.
Zgłoś konkretną publikację i konto. Wybierz kategorię odpowiadającą sytuacji: podszywanie się, oszustwo, nękanie albo intymny wizerunek udostępniony bez zgody. Podaj, czego nie zrobiłeś lub nie powiedziałeś. Zachowaj potwierdzenie zgłoszenia; jeśli dostępne jest odwołanie, wykorzystaj je po odmowie.
Przy wyłudzeniu skontaktuj się z bankiem przez jego oficjalny numer lub aplikację i zgłoś sprawę policji. Przy szantażu nie wysyłaj kolejnych zdjęć ani pieniędzy. Zwróć się o pomoc do zaufanej osoby. Numer 112 służy sytuacjom bezpośredniego zagrożenia, nie zwykłemu zgłaszaniu wpisów w internecie.
Ostrzeż osoby, do których sprawca może się odezwać: „Ktoś podszywa się pode mnie. Potwierdzajcie prośby o pieniądze na moim znanym numerze”. Jeśli przejęto także Twoje konto, odzyskaj dostęp, zmień hasło i zakończ obce sesje. Sam deepfake nie dowodzi włamania, więc oddziel te dwa problemy.
Podejrzaną stronę wyłudzającą dane możesz dodatkowo zgłosić przez formularz CERT Polska. Nie zastępuje to kontaktu z bankiem i zawiadomienia policji. Zalecenia policji dotyczące podszywania się pod rozmówców podkreślają niezależne sprawdzenie kontaktu.
Gdzie zgłosić intymny deepfake
StopNCII.org obejmuje również syntetyczne intymne materiały przedstawiające osobę zgłaszającą. Usługa jest przeznaczona dla osób spełniających jej kryteria pełnoletności, także w odniesieniu do wizerunku w materiale. Tworzy cyfrowy odcisk pliku na urządzeniu; sam obraz nie jest wysyłany. Działa u uczestniczących platform, nie usuwa treści z całego internetu i nie gwarantuje zniknięcia każdej przeróbki.
Jeśli materiał dotyczy osoby poniżej 18 lat, poszukaj pomocy zaufanej osoby dorosłej i policji oraz sprawdź Take It Down. Nie pobieraj ani nie przekazuj intymnych materiałów z osobą małoletnią po to, żeby dokonać zgłoszenia. Take It Down wyraźnie zaleca używanie wyłącznie plików już posiadanych na urządzeniu. Zgłoszenie adresu publikacji nie wymaga rozpowszechniania obrazu.
Najczęstszy błąd: szukanie jednego znaku fałszerstwa
Nie istnieje prosta reguła „dziwne oczy oznaczają deepfake” ani „płynny film oznacza prawdę”. Ważniejsze są pochodzenie materiału, niezależne potwierdzenie i konsekwencje działania. Gdy nagranie nakłania Cię do przelewu, ujawnienia danych lub pośpiesznego udostępnienia sensacji, najpierw zatrzymaj tę czynność. Do ostrożności nie potrzebujesz pewności, że użyto AI.