Meta zmienia regulamin: wydawcy stracą miliony na licencjach AI

👁 120 przeczytań

Meta od 30 października zmienia warunki terminu handlowego dla wszystkich biznesowych kont. Nowy regulamin nie daje wydawcom możliwości rezygnacji - albo zaakceptują warunki, albo przestaną korzystać z platformy. W praktyce oznacza to, że algorytmy Mety będą mogły bezpłatnie analizować, indeksować i trenować na podstawie artykułów linkowanych przez redakcje.

Zmiana opisana w dokumencie zawiera kluczowe sformułowanie: Meta otrzymuje prawo do użytku „oprogramowania automatycznego (takie jak web scrapery, boty, roboty, pająki, crawlery i user agenty) i tworzenia poświadczeń testowych w celu dostępu, indeksowania, buforowania, analizowania, zbierania, pobierania lub przeszukiwania domen, stron internetowych lub adresów URL” oraz „użycia każdej zawartości z takich domen do szkolenia i utrzymania integralności produktów Meta”. Słowo „szkolenia” pojawia się pojedynczo, ale eksperci prawni wskazują, że odnosi się właśnie do trenowania modeli AI.

Ile wydawcy tracą na brakujących licencjach

Policzyłem szacunkową stratę wydawców na podstawie stawek rynkowych dla licencji treściowych. OpenAI płaci wybranym wydawcom od pięćdziesięciu do stu pięćdziesięciu tysięcy dolarów miesięcznie za dostęp do archiwów - to około 189 do 567 tysięcy złotych (przy kursie 3,78 zł za dolara). Google zaś oferuje programy licencji od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy dolarów rocznie dla znaczących wydawców. Załóżmy, że średni wydawca z setkami artykułów rocznie traciłby możliwość podpisania licencji na poziomie stu tysięcy dolarów rocznie (378 tysięcy złotych). Jeśli Polska ma około trzydziestu poważnych wydawców informacyjnych w zasięgu Mety, całkowita strata potencjalnych dochodów licencyjnych wynosi około 11,34 miliona złotych.

To liczba ostrożna - dotyczy scenariusza, w którym każdy wydawca mógłby wynegocjować licencję. W rzeczywistości Meta tworzy teraz sytuację, w której takiej negocjacji wcale nie będzie.

Polska regulacja może być przeszkodą dla Mety

Pytałem polskich ekspertów od prawa autorskiego o zgodność nowego regulaminu z polskim i unijnym prawem. Według dyrektywy DSM (o ochronie praw autorskich na jednolitym rynku cyfrowym) oraz RODO, wyrażenie zgody na przetwarzanie danych musi być dobrowolne. Nowe warunki Mety, które faktycznie usuwają możliwość wyboru, mogą budzić zastrzeżenia Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Polska Akademia Nauk oraz Stowarzyszenie Wydawców zwracały już uwagę, że jednostronne zmiany regulaminu bez możliwości rezygnacji mogą naruszać ustawę o ochronie konkurencji.

Polskie wydawcy takie jak Gazeta Wyborcza, Onet czy Interia mają biznesowe konta na Metcie i publikują tam linki do swoich artykułów codziennie. Ich zawartość będzie teraz dostępna do trenowania algorytmów bez konieczności negocjacji licencji. UOKiK może być zmotywowany do zbadania praktyk Mety, szczególnie jeśli regulamin będzie uniemożliwiać realne wybory dla wydawców.

Dlaczego Meta może robić to teraz

Zmiana regulaminu pojawia się w momencie, gdy Meta tworzy konkurencyjne usługi AI wobec OpenAI i Google. Oba te podmioty płacą za dostęp do treści, ale Meta - posiadając największą na świecie sieć społeczną - może sobie pozwolić na zmianę zasad gry. Firmie udało się już przesunąć dyskusję w mediach do kwestii „czy robots.txt będzie respektowany”, podczas gdy rzeczywista zmiana to prawie całkowite wyeliminowanie negocjacji licencyjnych.

„Meta mogłaby trenować sztuczną inteligencję na każdej zawartości z ich stron i potencjalnie wdrażać część tej zawartości, nawet w konkurencji z samymi wydawcami, na platformach Mety” - powiedział profesor James Grimmelmann z Cornell Law School dla Nieman Lab.

Cytaty prawników sugerują, że Meta przygotowuje się do scenariusza, w którym sądy uznają trenowanie AI na nieautoryzowanych treściach za dozwolone użycie. Wtedy regulamin stałby się dodatkowo użyteczną osłoną prawną.

Co z tego mają polskie redakcje

Polska redakcja powinna teraz podjąć trzy działania. Po pierwsze - przeanalizować umowę z Metą pod kątem możliwości wznowienia negocjacji licencyjnych lub zgłoszenia zastrzeżeń do UOKiK. Po drugie - sprawdzić, czy któryś z polskich wydawców negocjuje ze sobą wspólną strategię oporu, podobnie jak robią to wydawcy francuscy. Po trzecie - przygotować się na możliwość, że artykuły będą dostępne Mecie, ale redakcja przestanie promować linki na platformie w zamian za brak zmonitoryzowanego dostępu.

Wydawcy nie mają już możliwości optymalnej - mogą tylko wybrać pomiędzy dwoma stratami. Pierwsza to utrata licencji AI, druga to zmniejszenie zasięgu na Mecie poprzez zaprzestanie tam publikowania. Trzecią opcją jest pozwanie Mety razem z innymi wydawcami, ale to jest droga długa i kosztowna.

Tekst sprawdzony 19 października 2026 roku. Źródła: Ars Technica, Nieman Lab, dokumentacja dyrektywy DSM, RODO, stawki licencji OpenAI i Google News Initiative.