Luty 2024 roku. Tyler Perry, jeden z najpotężniejszych producentów Hollywood, właściciel studia filmowego o powierzchni 133 hektarów w Atlancie, podjął decyzję, która wstrząsnęła branżą. Zatrzymał planowaną od czterech lat rozbudowę studia wartą 800 milionów dolarów. Miało powstać 12 nowych hal zdjęciowych. Powodem była demonstracja Sora – narzędzia AI od OpenAI, które generuje realistyczne wideo z opisów tekstowych.
“Mówienie o tym, co to wszystko potrafi, to jedno, ale faktyczne zobaczenie możliwości było oszałamiające”
- powiedział Perry w rozmowie z The Hollywood Reporter.
I dodał coś, co zabrzmiało jak przepowiednia:
“Jeśli chciałbym napisać scenę na księżycu, to tylko tekst, a AI może to wygenerować jak nic.”
Perry nie jest technofobem. Sam przyznał, że używał już AI w dwóch swoich nadchodzących filmach – technologia zaoszczędziła mu godziny na charakteryzacji postarzającej. Ale to, co zobaczył w Sora, sprawiło, że zrozumiał: zmiana, która nadchodzi, będzie fundamentalna.
Rok walki o przetrwanie
Zanim Perry wstrzymał swoją inwestycję, Hollywood przeszło przez najbardziej burzliwy okres w swojej historii od czasów pandemii. W 2023 roku aktorzy i scenarzyści jednocześnie strajkowali po raz pierwszy od 1960 roku. Strajk aktorów trwał 118 dni – najdłuższy w historii przeciwko studiom filmowym i telewizyjnym.
W centrum sporu była sztuczna inteligencja. SAG-AFTRA cytowało kilka kwestii w negocjacjach, w tym “regulowanie wykorzystania sztucznej inteligencji”. Aktorzy obawiali się, że studia będą skanować ich wizerunki i używać cyfrowych replik bez ich zgody i odpowiedniego wynagrodzenia.
“Przyszliśmy mówiąc, że chcemy współpracować z wami w sprawie AI, ale muszą być zabezpieczenia i ochrona wbudowane w kontrakt”
- mówił Duncan Crabtree-Ireland, główny negocjator SAG-AFTRA podczas Światowego Forum Ekonomicznego w Davos w 2024 roku.
Ostatecznie w listopadzie 2023 roku osiągnięto porozumienie. Nowa umowa zawierała historyczne warunki dotyczące cyfrowych replik i ochrony przed AI. Ale wielu członków związku uważało, że zabezpieczenia są niewystarczające.
Kate Bond, aktorka SAG-AFTRA i kapitanka strajku, powiedziała:
“Zapomnieli umieścić zabezpieczenia w zabezpieczeniach AI.”
Cyfrowe repliki i syntetyczni aktorzy
Nowy kontrakt wprowadził rozróżnienie między “cyfrowymi replikami” – dokładnymi kopiami prawdziwych aktorów – a “syntetycznymi wykonawcami” – całkowicie sztucznymi postaciami stworzonymi przez AI. Umowa zapewnia wykonawcom znacznie mniejszą ochronę przed syntetycznymi wykonawcami niż przed tworzeniem i wykorzystaniem replik.
Problem stał się bardzo realny dla aktorów takich jak Nandini Bapat. Kiedy dostała swoją pierwszą pracę po strajku w produkcji Warner Bros., studio poprosiło ją o zgodę na stworzenie jej cyfrowej repliki. Napisała “nie” i poszła do charakteryzacji. Ale presja była ogromna.
Reid Southen, artysta koncepcyjny pracujący przy franczyzach od “Matrixa” po “Igrzyska śmierci”, mówi wprost:
“Mój dochód został zmniejszony o około połowę w ciągu ostatnich dwóch lat, nie dlatego, że studia zwracają się do innych ilustratorów, ale dlatego, że w ogóle nie zwracają się do ilustratorów.”
Polegają na programach AI takich jak Stable Diffusion, Midjourney i DALL-E.
Sora przybywa do Hollywood
Marzec 2024. OpenAI zaplanowało spotkania w Los Angeles ze studiami filmowymi, dyrektorami medialnymi i agencjami talentów, aby utworzyć partnerstwa w branży rozrywkowej i zachęcić filmowców do integracji swojego nowego generatora wideo AI z ich pracą.
Sam Altman, CEO OpenAI, pojawił się na imprezach oscarowych. Firma dała dostęp do Sora wybranej grupie znanych aktorów i reżyserów. W marcu 2025 roku firma pokazała 11 krótkich filmów zrobionych przy użyciu Sora przez niezależnych filmowców w Brain Dead Studios w West Hollywood.
Reakcje były mieszane. Walter Woodman z Shy Kids, firmy produkcyjnej z Toronto, która testowała Sora, powiedział:
“Może generować wideo z tekstu do minuty długości. Większość czasu robiliśmy rzeczy bliższe 20 sekundom.”
Ale przyznał też: kontrola jest trudna.
Liczby, które przerażają
Badanie z 2024 roku wykazało, że 75% firm filmowych, które przyjęły AI, zredukowało, skonsolidowało lub wyeliminowało miejsca pracy po włączeniu technologii. Badanie zlecone przez związki reprezentujące artystów Hollywood szacuje, że do 2026 roku ponad 100 000 miejsc pracy w amerykańskiej branży rozrywkowej zostanie zakłóconych przez generatywne AI.
I to badanie zostało przeprowadzone przed ogłoszeniem Sora.
Branża już się zmienia. Tim Richards, dyrektor generalny Vue Cinemas, mówi, że każda decyzja programowa w sieci jest teraz podejmowana przez AI. Respeecher, firma z Kijowa specjalizująca się w “klonowaniu głosu”, stworzyła wszystkie dialogi i śpiew dla “Better Man”, biografii Robbiego Williamsa, w której animowana małpa gra piosenkarza.
Alex Serdiuk, CEO Respeecher, mówi:
“Z głosem branża jest bardzo wybredna – jest albo dobry, albo bezużyteczny – ale jakikolwiek zakres emocjonalny, jaki może mieć człowiek, możemy przenieść to na ekran.”
Film “Here” i przyszłość, która już nadeszła
W listopadzie 2024 roku w USA miała premierę “Here” Roberta Zemeckisa z Tomem Hanksem. Film używał technologii deepfake do odmładzania i postarzania obsady w czasie rzeczywistym, na planie. Firma Metaphysic była w stanie zarządzać tym dla Hanksa i Robin Wright w czasie rzeczywistym, w kamerze.
To pozwoliło produkcji obyć się bez skomplikowanego makijażu prostetycznego lub miesięcy w postprodukcji VFX. Ale też pozwoliło pozbyć się dziesiątek miejsc pracy.
Krytycy nie byli pod wrażeniem. Screen Rant narzekał, że:
“Twarze odmłodzonych aktorów są tak rozpraszające jak filtr Snapchata.”
Ale to nie jakość była problemem – to fakt, że technologia w ogóle działa.
Strajk gier wideo i niekończąca się walka
Walka nie skończyła się wraz z umową z 2023 roku. 26 lipca 2024 roku SAG-AFTRA rozpoczęło strajk przeciwko firmom produkującym gry wideo po półtora roku negocjacji, które nie przyniosły porozumienia w sprawie ochrony przed wykorzystaniem sztucznej inteligencji dla wszystkich wykonawców.
Strajk został zawieszony 11 czerwca 2025 roku po osiągnięciu wstępnego porozumienia, które zawierało “zabezpieczenia” przeciwko wykorzystaniu sztucznej inteligencji. Ale nawet z nowym kontraktem, wykonawcy musieli być czujni.
Sarah Elmaleh powiedziała podczas strajku:
“Widzieliśmy ludzi wysyłających ogłoszenia o castingu w ramach kontraktu komercyjnego, gdy w rzeczywistości chodziło o grę. Widzieliśmy wszelkiego rodzaju manewry wymijające.”
Nazwała te taktyki “podejrzanymi”.
Przyszłość, której nikt nie potrafi przewidzieć
Colin Matthews, który pracował w różnych funkcjach na planach filmowych, opublikował ironiczny post na X pokazujący rosnące oczekiwania wobec scenarzystów. W 2004 roku ktoś, kto chciał być scenarzystą, potrzebował przykładowego scenariusza. Dekadę później – oryginalnego pilota. Do 2024 roku – nie tylko pilota, ale biblii serialu. Do 2025 roku, żartował, ten sam scenarzysta będzie potrzebował “kompletnej pre-wizualizacji AI”.
To nie jest tylko żart. Rok temu sądzono, że do 2030 roku główny blockbuster będzie prawdopodobnie wygenerowany prawie całkowicie z AI. W 2025 roku ten wysoki cel może wydawać się nieco bardziej osiągalny.
Alex Serdiuk, CEO Respeecher, ostrzega:
“2025 będzie rokiem sztucznej inteligencji ogólnej – kiedy AI dorówna lub przewyższy ludzkie zdolności poznawcze – i nikt nie może przewidzieć, co to przyniesie.”
Hollywood próbuje się bronić
Kalifornia już przyjęła ustawodawstwo chroniące twórców. We wrześniu 2024 roku gubernator Gavin Newsom podpisał ustawy AB 1836 i AB 2602 w siedzibie SAG-AFTRA w Los Angeles, z udziałem prezydent Fran Drescher.
W maju 2025 roku Take it Down Act, który wprowadza kompleksową ochronę prawną przed niekonsensualnymi intymnymi przedstawieniami wizualnymi (w tym deepfake’ami) na platformach internetowych, został podpisany jako prawo federalne.
Ale regulacje nie nadążają za technologią. Rohan Sahai, który kieruje zespołem produktu Sora, mówi:
“Dla niektórych z tych większych firm produkcyjnych, tych, którzy patrzą w przyszłość, widzą, dokąd to zmierza i próbują zastanowić się, jak zmienić całe swoje przepływy pracy, aby najlepiej dopasować się do tego momentu.”
Kto przetrwa?
Woodman z Shy Kids mówi:
“Rozumiem strach. Nikt nie chce czuć, że zostanie zastąpiony i nikt nie chce czuć, że coś, nad czym tak ciężko pracował, będzie całkowicie niedocenione i zdewaluowane.”
Ale dodaje coś ważnego:
“Jestem zainteresowany tym, co się stanie, gdy dasz tę technologię ludziom w Bangladeszu lub Lagos w Nigerii. Zobaczmy, jakie są ich historie.”
AI może zniszczyć tradycyjne Hollywood, ale może też je zdemokratyzować. Narzędzia AI nie tylko ułatwią i potanią tworzenie dużych filmów. Dadzą małym filmowcom – być może nawet nastolatkom siedzącym w swoich sypialniach z laptopami – narzędzia do konkurowania z lepiej finansowanymi profesjonalistami, wyrównując szanse.
Tyler Perry, który wstrzymał swoją inwestycję 800 milionów dolarów, powiedział coś, co brzmi jak ostrzeżenie dla całej branży:
“Muszą być jakieś regulacje, aby nas chronić. Jeśli nie, po prostu nie widzę, jak przetrwamy.”
Ale dodał też:
“Mam nadzieję, że gdy ludzie przyjmują tę technologię i gdy firmy przechodzą do redukcji kosztów i oszczędności, będzie jakaś myśl i jakieś współczucie dla ludzkości i ludzi, którzy pracowali w tej branży i budowali kariery i życia.”
Epilog: Film, którego jeszcze nie ma
W lutym 2024 roku, kiedy Tyler Perry oglądał demonstrację Sora, powiedział coś, co zabrzmiało jak science fiction: można będzie stworzyć scenę na Księżycu, pisząc tylko tekst. Rok później, w 2025 roku, to już nie science fiction. To rzeczywistość.
Hollywood nie czeka na przybycie AI. AI już tam jest. Pytanie nie brzmi “czy”, ale “jak szybko” i “kto przetrwa”.
Reid Southen, artysta koncepcyjny, którego dochody spadły o połowę, ostrzega:
“Jeśli mogą grabić i plądrować pracę wszystkich, aby cię zastąpić, zniszczy to całe branże kreatywne.”
Ale może to nie koniec. Może to początek czegoś nowego. Czegoś, czego jeszcze nie potrafimy sobie wyobrazić.
Tak jak pierwsi filmowcy na początku XX wieku nie mogli wyobrazić sobie dźwięku w filmie. Tak jak twórcy niemego kina nie mogli wyobrazić sobie koloru. Tak jak reżyserzy lat 70. nie mogli wyobrazić sobie CGI.
Historia Hollywood to historia ciągłej rewolucji technologicznej. AI to tylko kolejny rozdział.
Pytanie brzmi: kto napisze zakończenie?
Reportaż oparty na analizie ponad 40 źródeł z lat 2023-2025, w tym wywiadów z twórcami, raportów branżowych i dokumentów związkowych.
