Funkcja informatywna: po czym ją poznać, przykłady i pułapka tekstów, które ją udają

👁 114 przeczytań

Funkcja informatywna (poznawcza, referencyjna) to podstawowa funkcja języka: przekazanie wiadomości o rzeczywistości. Liczy się to, o czym mówimy, a nie kto mówi ani jak. Dominuje w podręczniku, w encyklopedii, w komunikacie kolejowym, w prognozie pogody, w instrukcji i w większości tekstów prasowych.

Po czym ją poznać

• Trzecia osoba i formy bezosobowe; nadawca się nie ujawnia.
• Brak słownictwa oceniającego; przymiotniki opisują, a nie wartościują.
• Konkrety: daty, liczby, nazwy własne, jednostki miary.
• Zdania oznajmujące, składnia prosta i uporządkowana.
• Terminy zamiast słów potocznych i obrazowych.

Przykłady z rozbiorem

„Wisła ma 1047 km długości i jest najdłuższą rzeką Polski.” Liczba, nazwa własna, zero oceny. Czysta funkcja informatywna.

„Wisła to najpiękniejsza rzeka na świecie.” Ta sama rzeka, ale ocena zamiast faktu; to funkcja ekspresywna.

„Uwaga, pociąg wjeżdża na tor pierwszy.” Informacja plus ostrzeżenie; dominuje informatywna z elementem impresywnym.

Uwaga na teksty, które udają informację

Najskuteczniejsza perswazja wygląda jak informatywny komunikat: te same konstrukcje bezosobowe, ten sam spokojny ton, tylko fakty dobrane pod tezę. Dlatego przy ocenianiu tekstu warto sprawdzić nie tylko formę, ale i to, czy czegoś w nim nie brakuje. Rozpisuję to w tekście o funkcji perswazyjnej.

Najczęstsze pytania

Czy funkcja informatywna i referencyjna to to samo?

Tak. „Referencyjna” i „poznawcza” to nazwy z podziału Jakobsona, „informatywna” jest używana w polskiej szkole.

Czy artykuł prasowy zawsze jest informatywny?

Wiadomość tak, ale felieton, recenzja i komentarz mają dominującą funkcję ekspresywną albo perswazyjną.