Fable 5 vs Opus 4.8 vs GPT‑5.5 - który model do czego (czerwiec 2026)

Jeszcze dwa tygodnie temu odpowiedź na pytanie „którego modelu AI używać” była prosta. Dziś - po premierze Claude Fable 5 (9 czerwca), Opusa 4.8 (28 maja) i GPT‑5.5 (kwiecień) - mamy na rynku trzy modele klasy frontier naraz, z cenami różniącymi się sześciokrotnie i możliwościami, które jeszcze rok temu brzmiałyby jak science fiction.

Ten artykuł to nie jest kolejne „10 różnic między modelami AI” przepisane z notek prasowych. Porównuję konkretnie: ceny, okna kontekstu, do czego każdy model nadaje się najlepiej - i, co ważniejsze, kiedy NIE warto przepłacać za topowy model.

TL;DR - tabela porównawcza

A teraz po kolei - bo diabeł tkwi w szczegółach, a szczegóły tkwią w cenniku.

Claude Fable 5 - pierwszy „Mythos dla ludu”

Najpierw kontekst, bo bez niego nie zrozumiesz, czym Fable 5 właściwie jest. Anthropic od miesięcy trzymał w zanadrzu klasę modeli Mythos - dostępną wyłącznie w drogim preview dla wybranych. 9 czerwca firma zrobiła coś, czego mało kto się spodziewał (zwłaszcza kilka dni po własnym, głośnym ostrzeżeniu o tempie rozwoju AI): wypuściła Fable 5, pierwszy publicznie dostępny model klasy Mythos.

Co to znaczy w praktyce?

1. Wielodniowe sesje agentowe. Fable 5 w harnessie agentowym (Claude Code, Managed Agents) potrafi pracować nad zadaniem dniami: planuje etapy, deleguje pracę do subagentów, sam sprawdza własne wyniki. To nie jest chatbot, któremu zadajesz pytanie - to raczej pracownik, któremu zlecasz projekt.

2. Milion tokenów kontekstu i 128k wyjścia. Wrzucisz całe repozytorium kodu, całą książkę albo komplet umów - i model widzi wszystko naraz.

3. Bezpieczniki z fallbackiem. Ciekawostka, której nie ma nigdzie indziej: zapytania z obszarów wysokiego ryzyka (cyberbezpieczeństwo, biologia/chemia, destylacja modeli) są automatycznie przekierowywane do Opusa 4.8, a użytkownik dostaje o tym informację. Według danych Anthropic ponad 95% sesji przebiega w całości na Fable.

4. Cena. I tu zimny prysznic: $10 za milion tokenów wejściowych i $50 za wyjściowe. To najdroższy z głównych modeli na rynku - dwa razy drożej niż Opus 4.8. Łagodzi to 90% zniżka na cache’owane prompty, ale przy długich sesjach agentowych rachunek potrafi zaboleć.

Ciekawy ruch ze strony Anthropic: do 22 czerwca Fable 5 jest wliczony w plany Pro, Max, Team i Enterprise bez dopłat. Od 23 czerwca wypada z planów i będzie wymagał kredytów. Przez najbliższe dni najdroższy model na rynku jest więc - paradoksalnie - darmowy.

Do czego brać Fable 5

• Duże migracje i refaktoryzacje kodu (całe repo w kontekście)
• Projekty agentowe: „zrób research, napisz raport, zweryfikuj źródła” jako jedno zlecenie
• Praca nad długimi dokumentami: książki, dokumentacje, analizy prawne
• Wszystko, co wymaga wielogodzinnej autonomicznej pracy bez nadzoru

Do czego NIE brać

• Codzienne pytania i krótkie zadania - przepłacisz 2-6× bez zauważalnej różnicy
• Proste pisanie tekstów, maile, posty - tu Sonnet czy GPT‑5.5 wystarczą aż nadto

Claude Opus 4.8 - koń roboczy, który liczy lepiej niż olimpijczycy

Opus 4.8 wyszedł pod koniec maja i w normalnych czasach to ON byłby bohaterem tego artykułu. Dane mówią same za siebie:

• 96,7% na USAMO 2026 (olimpiada matematyczna USA) - skok z 69,3% u Opusa 4.7. W jednym 41‑dniowym cyklu wydawniczym model zyskał 27 punktów procentowych na jednym z najtrudniejszych benchmarków matematycznych świata.
• Jako jedyny model komplet zaliczył benchmark Super‑Agent end‑to‑end, wyprzedzając GPT‑5.5 przy tym samym koszcie.
• 84% na Online‑Mind2Web - benchmark agentów przeglądarkowych. Jeśli chcesz, żeby AI klikało za Ciebie po stronach, to obecnie najlepszy wybór.
• Rekordowy wynik na Legal Agent Benchmark - istotne, jeśli pracujesz z umowami.

Dwie rzeczy, które realnie zmieniają codzienną pracę:

Kontrola wysiłku (effort control). Cztery poziomy: low, high (domyślny), extra, max. Prosty suwak „myśl szybciej vs myśl głębiej” - na low dostajesz szybkie odpowiedzi za grosze, na max model spala więcej tokenów, ale dowozi jakość na poziomie, który jeszcze niedawno wymagał osobnego modelu.

Tryb Fast. Wersja 2,5× szybsza za $10/$50 za milion tokenów - trzykrotnie taniej niż Fast w Opusie 4.7. Frontier z prędkością małego modelu.

A cena bazowa? $5 wejście / $25 wyjście - połowa ceny Fable 5 i wyjście tańsze niż w GPT‑5.5.

Do czego brać Opusa 4.8

• Domyślny wybór do poważnej pracy. Kod, analizy, długie teksty, matematyka, praca z dokumentami - 9 na 10 zadań „premium” nie potrzebuje Fable.
• Agenci przeglądarkowi i automatyzacje webowe
• Praca z umowami i tekstami prawnymi
• Wszędzie tam, gdzie liczy się stosunek jakości do ceny na najwyższej półce

Do czego NIE brać

• Wielodniowe autonomiczne projekty - tu Fable 5 ma realną przewagę architektury
• Masowe, proste zadania (klasyfikacja, krótkie odpowiedzi) - szkoda pieniędzy, weź Sonneta 4.6 albo Haiku

GPT‑5.5 - najinteligentniejszy „kombajn” OpenAI

GPT‑5.5 (premiera w API: 24 kwietnia) to odpowiedź OpenAI na pytanie, którego nikt głośno nie zadał, ale wszyscy czuli: „dlaczego rozmowa z AI wciąż wymaga wysiłku?”. OpenAI reklamuje go jako model, który szybciej rozumie, o co Ci chodzi, i bierze więcej pracy na siebie - i trzeba uczciwie przyznać, że w codziennym użytkowaniu to czuć.

Konkrety:

• Cena: $5 / $30 za milion tokenów. Wejście jak Opus 4.8, wyjście o $5 droższe. Uwaga na haczyk: przy promptach powyżej 272k tokenów wejścia cena skacze 2× za wejście i 1,5× za wyjście dla całej sesji. Milion tokenów kontekstu brzmi pięknie, dopóki nie dostaniesz rachunku za jego używanie.
• GPT‑5.5 Pro: $30 / $180. Wariant „na najwyższą stawkę” - sześć razy droższy. Moim zdaniem dla 95% użytkowników nie do uzasadnienia, skoro za ułamek tej kwoty masz Opusa 4.8 na effort max.
• Efektywność tokenowa. To realna przewaga: GPT‑5.5 zużywa wyraźnie mniej tokenów na te same zadania niż poprzednicy, przy tej samej latencji co GPT‑5.4. W praktyce rachunki bywają niższe, niż sugeruje cennik.
• Ekosystem. Codex z pluginami biznesowymi, funkcja Sites (plan → interaktywna strona), integracja z całym ChatGPT. Jeśli żyjesz w ekosystemie OpenAI, GPT‑5.5 jest jego naturalnym sercem.

Do czego brać GPT‑5.5

• Praca „od narzędzia do narzędzia”: research w sieci, analiza danych, dokumenty, arkusze - w jednym ciągu
• Jeśli masz ChatGPT Plus/Pro i nie chcesz drugiej subskrypcji - to po prostu bardzo dobry model do wszystkiego
• Zadania, gdzie liczy się intuicyjność: mniej promptowania, więcej wyniku

Do czego NIE brać

• Bardzo długie konteksty używane regularnie (kara cenowa powyżej 272k)
• Najtrudniejsze zadania agentowe - benchmarki Super‑Agent wskazują na przewagę Anthropic
• GPT‑5.5 Pro: tylko jeśli naprawdę wiesz, po co

Który model do czego

Teksty, maile, oferty. Na co dzień żaden z tej trójki nie jest konieczny - Sonnet 4.6 albo zwykły GPT‑5.5 w ChatGPT spokojnie wystarczą. Topowe modele mają sens tam, gdzie stawka jest wysoka: oferta dla dużego klienta, treść sprzedażowa, rozdział książki.

Kod. Codzienna praca to domena Opusa 4.8 (ewentualnie w trybie Fast). Duża migracja, refaktoryzacja całego projektu czy wielodniowa sesja w Claude Code - tu zaczyna się terytorium Fable 5, dostępnego zresztą już także w GitHub Copilot.

Agenci i automatyzacje. Przeglądarka i klikanie po stronach: Opus 4.8, z rekordowym wynikiem na Online‑Mind2Web. Długie, autonomiczne misje z subagentami: Fable 5. Automatyzacje wewnątrz ekosystemu ChatGPT/Codex: naturalnie GPT‑5.5.

Dokumenty, umowy, dane. Opus 4.8 jako punkt wyjścia (rekordy w benchmarkach prawnych). Gdy trzeba ogarnąć komplet dokumentów naraz - setki stron w jednym oknie - przewagę daje Fable 5 z milionem tokenów kontekstu.

Budżetowo. Do masówki: Opus 4.8 na effort low, Sonnet 4.6 albo Haiku 4.5. Osobny temat to prompt caching - 90% zniżki na powtarzalne wejście często oszczędza więcej niż zmiana modelu na tańszy.

Ile to kosztuje naprawdę - przykład z życia

Weźmy typową jednoosobową firmę, w której AI codziennie pisze 10 maili, 2 dłuższe teksty i analizuje jedną umowę. To z grubsza 50k tokenów wejścia i 30k wyjścia dziennie.

• Opus 4.8: ~$1,00/dzień → ok. 80 zł/mies.
• GPT‑5.5: ~$1,15/dzień → ok. 92 zł/mies.
• Fable 5: ~$2,00/dzień → ok. 160 zł/mies.

Wniosek? Przy takim profilu użycia różnice są kosmetyczne - i właśnie dlatego warto brać model lepszy, a nie tańszy. Sytuacja odwraca się dopiero przy agentach: wielodniowa sesja Fable 5 potrafi przemielić dziesiątki milionów tokenów. Wtedy cennik zaczyna mieć znaczenie - i wtedy też zniżka za caching przestaje być ciekawostką, a staje się pozycją w budżecie.

Werdykt

• 🥇 Najlepszy stosunek możliwości do ceny: Claude Opus 4.8. Domyślny wybór do poważnej pracy. Effort control i tryb Fast czynią go najbardziej elastycznym narzędziem na rynku.
• 🚀 Najmocniejszy model, kropka: Claude Fable 5. Do rzeczy, których rok temu AI nie umiało - wielodniowi agenci, całe repozytoria, projekty zamiast zadań - nie ma dziś alternatywy. Do 22 czerwca można go testować w ramach subskrypcji bez dopłat, potem decyduje portfel.
• 🧰 Najwygodniejszy kombajn: GPT‑5.5. Najmniej tarcia, świetna efektywność tokenowa, cały ekosystem ChatGPT w pakiecie. Jeśli AI ma być „niewidzialne” i po prostu działać - to jest ten wybór.

Najciekawsze w tym wszystkim? Pytanie „który model jest najlepszy” przestało mieć sens. Właściwe pytanie brzmi: „który model do tego konkretnego zadania” - a na nie każdy musi odpowiedzieć sobie sam, najlepiej z kalkulatorem w ręku.

Zestawienie powyżej pochodzi z czerwca 2026. Aktualne stawki i różnice między wersjami trzymam w przewodnikach o Fable 5 oraz o nowszym Fable 5.1.

// czytaj dalejAgenci AI do kodu: który wybrać, ile kosztują i od czego zacząćArtykułyNotion AI: model, który zna Wasze dokumenty, a nie tylko internetArtykułySatelita po raz pierwszy sam znalazł to, czego szukał - na orbicie zadziałał model wizyjno-językowyNewsy