Szkoła AI, lekcja 4: Wklej umowę, raport albo regulamin - AI przeczyta za ciebie i wskaże haczyki
Streścisz długi dokument w kilka chwil, zadasz mu pytania jak człowiekowi i zestawisz dwie wersje umowy, zanim inni skończą pierwszą stronę.
👁 150 przeczytań
- AI może w kilka minut streścić umowę, wskazać kary umowne, zakazy konkurencji i inne haczyki, choć nie zastąpi prawnika przy kontraktach o wysokiej stawce.
- Do analizy dokumentów służą ChatGPT, Claude, Gemini oraz NotebookLM - to ostatnie pozwala pracować z wieloma plikami naraz, np. umową główną i trzema załącznikami.
- Porównanie dwóch wersji umowy po negocjacjach, które ręcznie zajęłoby kilka godzin, AI wykonuje w kilka minut, zestawiając każdą różnicę i oceniając jej kierunek.
Dostajesz mailem umowę o współpracy. Dwadzieścia stron drobnym drukiem, masa odesłań do załączników, paragrafy zaczynające się od „z zastrzeżeniem postanowień ustępu czwartego punktu drugiego”. Siedzisz z tym wieczorem, próbujesz czytać, ale po trzeciej stronie już nie wiesz, gdzie jesteś. Podpisujesz, bo „wszyscy tak robią” i „pewnie nie ma niczego podejrzanego”. Albo - co gorsza - odkładasz na jutro, a jutro odkładasz na pojutrze, aż termin sam podejmuje decyzję za ciebie.
Czego się nauczysz
- Jak w kilka minut uzyskać czytelne streszczenie dowolnego długiego dokumentu
- Jak zadawać AI konkretne pytania o dokument, żeby wyciągnąć z niego to, co naprawdę ważne
- Jak poprosić AI o wskazanie ryzykownych zapisów i haczyków, zanim podpiszesz
- Jak zestawić dwie wersje umowy i zobaczyć różnice w jednej chwili
Dobra wiadomość jest taka, że AI radzi sobie z takim dokumentem całkiem dobrze. Nie zastąpi prawnika, gdy stawką jest poważna umowa biznesowa - to wyjaśnię dalej. Ale jako pierwsze przejście przez tekst, wyłapanie dziwnych zapisów i zrozumienie, o czym w ogóle mówi dokument - jest trudna do pobicia.
Jak wkleić dokument do AI
Zacznijmy od technikaliów, bo tu pojawia się pierwsze pytanie: jak w ogóle dać AI tekst do przeczytania?
Najprostszy sposób to kopiuj-wklej. Zaznaczasz tekst w PDF-ie albo Wordzie, kopiujesz, wklejasz do okna czatu. Działa dobrze dla dokumentów do kilku-kilkunastu stron. Większość narzędzi - ChatGPT, Claude, Gemini - ma dziś okno czatu, które przyjmie bez problemu kilkanaście tysięcy znaków.
Drugi sposób to wgranie pliku. ChatGPT (wersja Plus) i Claude pozwalają wrzucić PDF bezpośrednio jako załącznik. Gemini robi to samo. Jeśli masz konto darmowe i nie możesz wgrać pliku - kopiuj-wklej nadal działa świetnie.
Trzeci sposób, szczególnie przydatny przy dłuższych dokumentach i wielu plikach naraz, to NotebookLM od Google. Tworzysz tam „notatnik”, wrzucasz do niego pliki albo wklejasz tekst, a potem rozmawiasz z AI o całej kolekcji dokumentów jednocześnie. Wrócę do tego za chwilę.
Krok 1 - najpierw streszczenie
Nie zaczynaj od razu od szukania haczyków. Najpierw poproś o streszczenie - chcesz zrozumieć, co w ogóle masz przed sobą. Poniższy prompt możesz skopiować i wkleić przed swoim dokumentem:
Jesteś asystentem prawnym pomagającym laikowi zrozumieć dokumenty. Poniżej wklejam umowę, którą zaraz podpiszę. Streść jej najważniejsze postanowienia w punktach - maksymalnie 10 punktów, każdy napisany prostym językiem, bez żargonu prawniczego. Zaznacz, które strony jakie zobowiązania biorą na siebie i czy są jakieś terminy, których nie można przegapić. [tu wklej treść dokumentu]
Efekt powinien być taki, że po minucie wiesz: kto komu co daje, za ile, do kiedy i co się dzieje, gdy ktoś nie wywiąże się z umowy. To już ogromna wartość, bo teraz możesz zadawać mądrzejsze pytania.
Krok 2 - pytaj o konkretne ryzyko
Streszczenie to fundament. Następny krok to poproszenie AI, żeby patrzyła na dokument Twoimi oczami - jako strona, która ten dokument podpisuje.
Przeczytaj poniższą umowę z perspektywy osoby, która ją podpisuje jako wykonawca. Wskaż dosłownie wszystkie zapisy, które mogą działać na jej niekorzyść: kary umowne, jednostronne prawo do zmiany warunków, ograniczenia odpowiedzialności drugiej strony, automatyczne przedłużenie umowy, zakazy konkurencji, zapisy o prawach autorskich do wykonanej pracy. Przy każdym haczyku napisz w jednym zdaniu, dlaczego warto zwrócić na niego uwagę. [tu wklej treść dokumentu]
Ten prompt działa, bo wymuszasz konkretne kategorie ryzyka - AI wie, czego szukać. Ogólne „czy coś jest nie tak?” często daje zbyt ogólną odpowiedź.
Krok 3 - pytania jak do eksperta
Po streszczeniu i liście haczyków możesz przejść do trybu „zadawania pytań”. Tu AI sprawdza się znakomicie, bo możesz pytać po ludzku, bez znajomości języka prawniczego:
- „Co się stanie, jeśli nie wyrobię się z terminem dostawy?”
- „Czy ta umowa pozwala mi pracować dla konkurencji?”
- „Kiedy dokładnie mogę ją wypowiedzieć i z jakim wyprzedzeniem?”
- „Czy klient może zmienić zakres pracy bez dodatkowej opłaty?”
Wklejasz dokument raz i przez całą rozmowę możesz zadawać kolejne pytania - AI pamięta kontekst w ramach jednej sesji. To jak rozmowa z kimś, kto właśnie przeczytał dokument i siedzi obok Ciebie.
Krok 4 - porównanie dwóch wersji
Bardzo często dostajesz „poprawioną wersję” umowy po negocjacjach. Różnic jest podobno „kilka drobiazgów”. Sprawdzenie ich ręcznie to znowu kilka godzin. AI robi to w chwilę:
Poniżej wklejam dwie wersje tej samej umowy - najpierw wersję pierwotną, potem wersję po zmianach. Znajdź wszystkie różnice między nimi. Dla każdej różnicy napisz: co dokładnie się zmieniło, w którą stronę zmiana idzie (korzystna czy niekorzystna dla wykonawcy) i czy jakaś zmiana zwraca Twoją uwagę jako potencjalnie ważna. WERSJA PIERWSZA: [tu wklej pierwszą wersję] WERSJA DRUGA: [tu wklej drugą wersję]
Dostaniesz zestawienie punkt po punkcie. Zamiast godziny porównywania - kilka minut czytania wyników.
Do czego to się nadaje - i gdzie AI się myli
Nie przepłacaj za te subskrypcje
Prowadzę sklep z rocznymi dostępami do narzędzi AI - te same konta, o których piszę wyżej, tylko taniej niż w cenniku producenta.
Zanim pokażę ściągawkę zastosowań, uczciwe słowo ostrzeżenia: AI nie jest prawnikiem i nie ponosi żadnej odpowiedzialności za swoje odpowiedzi. Zdarza jej się przeoczyć zapis albo źle zinterpretować skomplikowaną klauzulę. Im bardziej stawka jest wysoka - kontrakt za duże pieniądze, umowa, od której zależy Twój biznes, zakup nieruchomości - tym bardziej wyniki z AI powinny być punktem wyjścia do rozmowy z prawnikiem, nie punktem końcowym.
Natomiast do codziennych dokumentów - regulaminów sklepu, warunków subskrypcji, umowy z freelancerem, regulaminu pracodawcy - AI daje Ci coś, czego wcześniej nie miałeś: szansę, że w ogóle to przeczytasz i zrozumiesz, co podpisujesz.
| Typ dokumentu | Co warto zlecić AI | Uwaga |
|---|---|---|
| Umowa o współpracy / zlecenie | Streszczenie, haczyki, kary umowne, prawa autorskie | Przy wysokich kwotach skonsultuj z prawnikiem |
| Regulamin sklepu / serwisu | Warunki zwrotu, polityka prywatności, automatyczne odnowienia | Dobre do szybkiego przeglądu przed zakupem |
| Umowa o pracę / B2B | Zakaz konkurencji, okres wypowiedzenia, nadgodziny, IP | Warto potwierdzić z prawnikiem pracy |
| Raport / opracowanie | Streszczenie wykonawcze, kluczowe wnioski, dane | Sprawdź liczby samodzielnie - AI może je przekręcić |
| Dwie wersje umowy | Lista różnic, ocena kierunku zmian | Przejrzyj wynik - AI może przeoczyć drobne zmiany formatowania |
NotebookLM do dłuższych projektów
Jeśli pracujesz z wieloma dokumentami naraz - na przykład umowa główna plus trzy załączniki plus ogólne warunki - polecam zajrzeć do NotebookLM. Wrzucasz tam wszystkie pliki, a potem pytasz o całość tak, jakbyś miał jednego rozmówcę, który przeczytał je wszystkie. Możesz zapytać: „Czy załącznik numer dwa jest zgodny z tym, co mówi paragraf siódmy umowy głównej?” - i dostaniesz konkretną odpowiedź.
To bezpłatne narzędzie od Google, nie wymaga instalacji. Jedyne ograniczenie to to, że dokumenty muszą być po angielsku lub w kilku innych językach - polskie teksty działają, choć czasem wyniki są nieco gorsze niż dla angielskich.
Narzędzia i linki z tej lekcji
- ChatGPT - wklejanie lub wgrywanie dokumentów, rozmowa o treści
- Claude - szczególnie dobry przy długich tekstach i analizie umów
- Gemini - alternatywa, obsługuje załączniki PDF
- NotebookLM - praca z wieloma dokumentami naraz
- Katalog narzędzi AI - promptowy.com
- Biblioteka promptów - promptowy.com
Zadanie domowe
Znajdź dowolny długi dokument, który masz pod ręką - regulamin jakiegoś serwisu, z którego korzystasz, stary kontrakt, umowa ze sklepem, cokolwiek. Wklej go do ChatGPT albo Claude i użyj pierwszego promptu z tej lekcji, żeby dostać streszczenie w punktach. Sprawdź, czy jest w nim coś, czego wcześniej nie wiedziałeś o tym dokumencie. Zajmie Ci to dosłownie pięć minut.
Google · Twoje źródłaPromptowy wyżej w Twoim Google - jednym kliknięciemDodaj do preferowanych źródeł →W następnej lekcji
W piątej lekcji pokażę Ci, jak napisać maila do trudnego klienta, reklamację do firmy kurierskiej albo odwołanie do urzędu - bez szukania gotowców w internecie i bez stresu o to, czy ton jest odpowiedni. AI potrafi dopasować styl pisma do sytuacji tak precyzyjnie, że odbiorca poczuje dokładnie to, co chcesz, żeby poczuł. Zastanów się: ile razy odłożyłeś trudnego maila na później, bo nie wiedziałeś, jak zacząć?
Cały tydzień w AI, w jednym mailu
Wybrane premiery, narzędzia i analizy. Raz w tygodniu, prosto do skrzynki.
Zapisz się za darmo →Najczęstsze pytania
Jak wkleić umowę do ChatGPT, żeby AI ją przeanalizowała?
Najprostszy sposób to zaznaczenie tekstu w PDF-ie lub Wordzie, skopiowanie go i wklejenie do okna czatu. ChatGPT w wersji Plus oraz Claude pozwalają też wgrać PDF bezpośrednio jako załącznik, co jest wygodniejsze przy dłuższych dokumentach.
Czy AI może wskazać haczyki w umowie przed podpisaniem?
Tak, AI potrafi wylistować ryzykowne zapisy, takie jak kary umowne, jednostronne prawo do zmiany warunków, zakazy konkurencji czy automatyczne przedłużenie umowy. Artykuł zaleca jednak, by przy kontraktach za duże pieniądze lub dotyczących zakupu nieruchomości traktować wyniki AI jako punkt wyjścia do rozmowy z prawnikiem, nie jako ostateczną ocenę.
Do czego służy NotebookLM przy analizie umów?
NotebookLM od Google pozwala wrzucić wiele plików naraz i zadawać pytania o całą kolekcję dokumentów jednocześnie, np. sprawdzić, czy załącznik numer dwa jest zgodny z paragrafem siódmym umowy głównej. Jest bezpłatny i nie wymaga instalacji, choć polskie teksty mogą dawać nieco gorsze wyniki niż angielskie.
Jak porównać dwie wersje umowy za pomocą AI?
Wklejasz obie wersje do jednej wiadomości, oznaczając każdą jako wersję pierwszą i drugą, i prosisz AI o znalezienie wszystkich różnic oraz ocenę, czy każda zmiana jest korzystna, czy niekorzystna dla podpisującego. Artykuł ostrzega jednak, by przejrzeć wynik samodzielnie, bo AI może przeoczyć drobne zmiany formatowania.
Szkoła AI, lekcja 5: Trudny mail, reklamacja, pismo do urzędu - gotowe w kwadrans i we właściwym toniePremium
Szkoła AI, lekcja 3: Zamień czat w eksperta od swojej sprawy - sztuczka z rolą i kontekstemPremium
Szkoła AI, lekcja 2: Cztery składniki promptu, które zmieniają rozczarowanie w odpowiedź w punktPremiumPodobne tematy na Promptowym
