A24 - dlaczego to najgorętsza wytwórnia kina

👁 114 przeczytań

A24 to niezależne studio z Nowego Jorku, założone w 2012 roku przez trzech ludzi z branży, którego filmy w 14 lat zebrały 21 Oscarów z 98 nominacji. Zaczynało od kupowania cudzych filmów, dziś samo je produkuje, a jego logo stało się dla widzów czymś w rodzaju gwarancji. Najnowszy dowód to „Zobaczysz wszystko” o Elizabeth Holmes - dokument, który w USA otworzył się na 15,6 mln dolarów.

A24 zaczęło jako dystrybutor, a nazwę wzięło z włoskiej autostrady

Trzej założyciele nie byli nowicjuszami. Daniel Katz kierował zespołem finansowania filmów w Guggenheim Partners, David Fenkel był prezesem i wspólnikiem w Oscilloscope Laboratories, a John Hodges szefował produkcji w Big Beach Films. Firmę ogłosili w sierpniu 2012 roku, a Variety opisało ją od razu jako dystrybutora, który chce też finansować i produkować, z planem 8-10 tytułów rocznie.

Nazwa nie ma ukrytego znaczenia. Katz jechał włoską autostradą A24, kiedy uznał, że czas założyć własną firmę - tak tę historię opisuje GQ. Pieniądze na start dał Guggenheim Partners.

Pierwszym filmem w kinach był „A Glimpse Inside the Mind of Charles Swan III” Romana Coppoli. Rozgłos przyniósł dopiero „Spring Breakers” Harmony’ego Korine’a. W 2013 doszły „Bling Ring” Sofii Coppoli i „The Spectacular Now”.

Pierwsze sukcesy A24 to były cudze filmy

Przez pierwsze lata A24 głównie kupowało prawa. „Pod skórą” Jonathana Glazera, „Ex Machina” Alexa Garlanda i „Pokój” Lenny’ego Abrahamsona wyprodukowali inni (m.in. Film4, DNA Films), a A24 wypuściło je w kinach w USA. Do tego „Czarownica” Roberta Eggersa, do której prawa A24 kupiło razem z DirecTV.

Na gali w 2016 roku to się zwróciło: Brie Larson dostała Oscara za „Pokój”, „Ex Machina” za efekty specjalne, a „Amy” za najlepszy dokument. Trzy statuetki, ale żadna za film, który A24 samo wyprodukowało.

„Moonlight” był pierwszą własną produkcją i od razu najlepszym filmem

To jest moment, w którym A24 przestało być tylko dobrym kupcem. „Moonlight” Barry’ego Jenkinsa to pierwsza produkcja studia (razem z Plan B i Pastel). Na gali w 2017 film dostał trzy Oscary z ośmiu nominacji: za najlepszy film, scenariusz adaptowany i drugoplanową rolę Mahershali Aliego.

Potem poszło już seriami. A24 współprodukowało „Lighthouse”, „Nieoszlifowane diamenty”, „Dziedzictwo. Hereditary” i „Midsommar”, a w 2022 przyszło „Wszystko wszędzie naraz” - pierwszy film studia, który przekroczył 100 mln dolarów w kasie. Pełną listę z miejscami w polskim VOD masz w tekście najlepsze filmy A24.

Rok 2023 był najmocniejszy w historii studia

Na 95. gali A24 miało 18 nominacji, najwięcej ze wszystkich studiów, i wygrało 9. „Wszystko wszędzie naraz” zgarnęło siedem statuetek, w tym za najlepszy film, reżyserię i trzy aktorskie (Michelle Yeoh, Ke Huy Quan, Jamie Lee Curtis). „Wieloryb” dołożył Oscara dla Brendana Frasera i za charakteryzację. Według Wikipedii to pierwszy raz, kiedy niezależne studio w jednym roku wygrało najlepszy film, reżyserię i wszystkie cztery kategorie aktorskie.

Na gali w 2026 A24 miało trzy filmy z nominacjami, w tym „Wielkiego Marty’ego” Josha Safdiego z dziewięcioma.

Model jest prosty: mało filmów, autorzy i zaufanie

A24 wypuszcza ok. 18-20 filmów rocznie. To mało jak na studio, ale każdy dostaje uwagę. Reżyserzy wracają: Ari Aster, Robert Eggers, Alex Garland, bracia Safdie, Celine Song, Yorgos Lanthimos. GQ w tekście z 2017 roku opisywało, że twórcy dostają tam spokój od notatek z góry i wsparcie dla filmów, które gdzie indziej uznano by za trudne do sprzedania.

Założyciele prawie nie udzielają wywiadów. Variety w 2023 pisało, że Katz i Fenkel konsekwentnie unikają rozgłosu i wolą, żeby mówiły filmy. W tym samym tekście padło też coś mniej laurkowego: konkurencja zarzuca A24, że przepłaca za marketing, a głośne hity przykrywają długą listę filmów, które straciły pieniądze.

Za tym stoją duzi inwestorzy. W 2022 fundusz Stripes poprowadził rundę na 225 mln USD przy wycenie 2,5 mld. W 2024 Thrive Capital Josha Kushnera wyceniło studio na ok. 3,5 mld USD (Variety, The Hollywood Reporter). W czerwcu 2026 Google zainwestował ok. 75 mln USD w ramach współpracy z DeepMind nad narzędziami AI do produkcji filmów (WSJ, Variety, Deadline). Część fanów przyjęła to bardzo chłodno.

A24 to też telewizja: „Euforia”, „Beef”, „Hazbin Hotel” i „The Curse” z Nathanem Fielderem.

Marketing A24 to memy zamiast billboardów

Od początku studio stawiało na tanią, celowaną promocję w sieci zamiast drogich kampanii w telewizji i na billboardach. GQ przypomina dwa numery: przerobione plakaty „Spring Breakers” w kampanii oscarowej dla Jamesa Franco i chatbota na Tinderze z twarzą Alicii Vikander przy „Ex Machina”.

Z czasem wokół logo wyrósł fanklub, który Vulture nazwał wręcz kultem. A24 to wykorzystuje: od 2022 działa płatne członkostwo AAA24 (bilety, zin, gadżety), od 2020 studio licytuje rekwizyty i kostiumy z filmów na cele charytatywne. Przy „Wielkim Martym” Timothée Chalamet sam nakręcił udawaną rozmowę na Zoomie z działem marketingu A24, którą chwaliło m.in. GQ.

Od arthouse’u do hitów za setki milionów

Do 2022 roku żaden film A24 nie przekroczył 100 mln dolarów na świecie. „Civil War” (2024) kosztował 50 mln USD i był wtedy najdroższą własną produkcją studia. W 2026 przyszedł przełom: „Backrooms. Bez wyjścia” Kane’a Parsonsa, najmłodszego reżysera w historii studia, otworzył się na 81,4 mln USD w USA (Variety, Deadline) i jako pierwszy film A24 przekroczył 200 mln na świecie. Według Wikipedii to dziś ponad 402 mln USD.

W kwietniu 2026 studio zapowiedziało też adaptację gry „Elden Ring” w reżyserii Garlanda na 2028 rok. IndieWire cytował wcześniej anonimowego szefa z Hollywood, według którego A24 chce być dużą firmą medialną, a nie butikiem.

Gdzie w tym wszystkim jest „Zobaczysz wszystko”

„Zobaczysz wszystko” (You Can See Everything) to produkcja A24 razem z Blow Out Productions i To Be Formed. A24 dało twórcom zgodę bez terminu i bez obowiązku zrobienia filmu z nakręconego materiału. Bez takiej swobody trudno byłoby kręcić kogoś przez trzy lata bez gwarancji, że coś z tego wyjdzie. Szczegóły kręcenia rozpisałem w tekście jak nakręcono „Zobaczysz wszystko”.

Wynik jest nietypowy jak na dokument. Otwarcie w USA: 15,6 mln dolarów w 855 kinach i ponad 2000 wyprzedanych seansów. To drugie najlepsze otwarcie filmu dokumentalnego w historii, po „Fahrenheit 9/11”. Przy budżecie 7 mln USD film ma już 31,8 mln USD (Wikipedia, stan 24.10.2026).

Ciekawostka: w maju 2025 A24 zamknęło swój wewnętrzny dział dokumentalny i zwolniło pięć osób (Variety, Deadline, THR). Półtora roku później to właśnie dokument A24 ma drugie najlepsze otwarcie w historii gatunku.

W Polsce film wprowadza Gutek Film, premiera 6.11.2026. Obejrzałem go na pokazie przedpremierowym 24.10 i dałem 9/10 - tu moja recenzja bez spoilerów.

Najczęstsze pytania

Co to jest A24?

Amerykańskie niezależne studio z Nowego Jorku, które produkuje i dystrybuuje filmy oraz seriale. Znane głównie z autorskiego kina i horrorów, takich jak „Dziedzictwo. Hereditary” czy „Midsommar”.

Kto założył A24?

Daniel Katz, David Fenkel i John Hodges, w sierpniu 2012 roku. Hodges odszedł w 2018, studiem dalej kierują Katz i Fenkel.

Skąd nazwa A24?

Od włoskiej autostrady A24, którą jechał Daniel Katz, gdy zdecydował o założeniu firmy.

Ile Oscarów ma A24?

21 statuetek z 98 nominacji (stan po gali w 2026 roku). Najwięcej, bo 9, w 2023 roku.

Kto jest właścicielem A24?

To spółka prywatna. Inwestowali w nią m.in. Guggenheim Partners (na start), Stripes, Thrive Capital i Google. Pełnej struktury udziałów nie udało mi się potwierdzić.

Czy A24 dystrybuuje filmy w Polsce?

W Polsce filmy A24 wprowadzają lokalni dystrybutorzy, np. Gutek Film („Zobaczysz wszystko”, „Strefa interesów”). Polskiego oddziału A24 nie znalazłem.

Czytasz Promptowego częściej? Dodaj go do preferowanych źródeł w Google, a nowe teksty będą wyżej w Twoich wynikach.

Źródła i data sprawdzenia

• Wikipedia EN - A24 - historia, założyciele, Oscary 21/98, kasa, Backrooms, Elden Ring, AAA24, aukcje (odczyt 24.10.2026)
• Variety, 20.08.2012 - założenie, wcześniejsze stanowiska, plan 8-10 filmów rocznie (odczyt 24.10.2026)
• GQ, 9.05.2017 - nazwa od autostrady, marketing, podejście do twórców (odczyt 24.10.2026)
• Variety, 14.03.2023 - 9 Oscarów, założyciele unikają rozgłosu, Stripes 225 mln, krytyka wydatków na marketing (odczyt 24.10.2026)
• Variety, 2024 i The Hollywood Reporter, 2024 - Thrive Capital, wycena ok. 3,5 mld USD (odczyt 24.10.2026)
• Variety, 2026 i Deadline, 06.2026 - inwestycja Google ok. 75 mln USD, DeepMind (odczyt 24.10.2026)
• Deadline, 05.2026 - otwarcie Backrooms 81,4 mln USD w USA, 118 mln na świecie (odczyt 24.10.2026)
• Variety, 05.2025 i Deadline, 05.2025 - zamknięcie działu dokumentalnego (odczyt 24.10.2026)
• Wikipedia EN - Moonlight - pierwsza produkcja A24, 3 Oscary z 8 nominacji (odczyt 24.10.2026)
• Wikipedia EN - You Can See Everything - studia, otwarcie 15,6 mln USD, budżet, wpływy (odczyt 24.10.2026)
• Gutek Film - Zobaczysz wszystko - dystrybucja w Polsce, premiera 6.11.2026 (odczyt 24.10.2026)
• a24films.com - oficjalna strona, opis studia jako niezależnego (odczyt 24.10.2026)