Kasandra czy sprzedawca przyszłości? Elon Musk twierdzi, że za 10 lat pieniądze przestaną mieć znaczenie

👁 262 przeczytań

„Zrobię kolejną przepowiednię. Pieniądze przestaną mieć znaczenie w 2036 roku” - powiedział Elon Musk Zanny Minton Beddoes, redaktor naczelnej „The Economist”, w dziewięćdziesięciominutowej rozmowie nagranej w teksańskiej fabryce Tesli i opublikowanej 23 lipca. Pytanie dotyczyło przyszłych źródeł przychodów Tesli i SpaceX. Odpowiedzi w postaci liczby albo strategii nie było.

Z rozmowy wychodzą trzy daty: 2031, 2036 i 2046. Najpierw AI „lepsza niż ludzie” we wszystkim, potem świat, w którym „pieniądze przestaną mieć znaczenie”, na końcu wojna domowa w Wielkiej Brytanii. Sceneria aż za dobra: mówi to człowiek, za którego plecami samochody zjeżdżają z linii montażowej.

„Ludzie nie zdają sobie sprawy, że to, co mówię, się spełni” - dodaje Musk, który lubi porównywać się do Kasandry. Analogia kuleje, bo Kasandrze nikt nie wierzył, a jemu wierzą inwestorzy.

Po co komu pieniądze

Rozumowanie Muska jest krótkie. „Po co wam pieniądze?” - pyta i sam odpowiada: „Chcecie pieniędzy na dobra i usługi, prawda? Chcecie pieniędzy oczywiście na jedzenie, mieszkanie, transport, rozrywkę”. Potem dorzuca warunek: „Jeśli tego będzie tak dużo, to po co w takim razie pieniądze?”. W innej rozmowie ujął to jeszcze mocniej: „pieniądz znika jako pojęcie”.

Motorem ma być „niesamowita obfitość” w ciągu dekady, wytwarzana przez „masową proliferację robotów”, które zaspokoją ludzkie potrzeby „bez wysiłku”. Zapytany, z czego ludzie będą żyć po utracie pracy, odpowiedział dwoma słowami: „Powszechny wysoki dochód”. Przyznał, że przejście będzie „wyboiste”, a problemem może się okazać nie inflacja, lecz deflacja. Wypłaty, sugerował, mógłby słać obywatelom „bezpośrednio” resort skarbu.

To nie jest u niego nowa myśl. W listopadzie 2025 r. na forum inwestycyjnym USA i Arabii Saudyjskiej mówił: „jeśli pójść wystarczająco daleko w przyszłość, zakładając dalszy postęp w AI i robotyce, co wydaje się prawdopodobne, pieniądze w pewnym momencie przestaną być istotne”. I dalej: „w pewnym momencie waluta staje się nieistotna”. Wtedy jednak daty nie podał. Teraz podał.

2031, czyli maszyny mądrzejsze od nas wszystkich razem

Najmocniej brzmi zdanie o przewadze maszyn: „Nie będzie właściwie niczego, czego AI nie zrobi lepiej niż ludzie - poza, być może, byciem człowiekiem”. Termin: około 2031 r., kiedy łączna inteligencja maszyn ma przekroczyć sumę inteligencji wszystkich ludzi.

Tylko jak zmierzyć „sumę ludzkiej inteligencji”, skoro taka jednostka nie istnieje. Da się porównywać wyniki egzaminów czy zadań z programowania, nie da się ich zsumować w licznik przeskakujący pewnego wtorku „z 99 na 101 procent człowieczeństwa”. Zdanie o tym, że „nie będzie właściwie niczego, czego AI nie zrobi lepiej”, jest efektowne i praktycznie niefalsyfikowalne.

Reakcje: „tylko jeśli polityka pozwoli”

Vinod Khosla, jeden z najbardziej wpływowych inwestorów Doliny Krzemowej, zgodził się z Muskiem połowicznie. Wizja obfitości sprawdzi się, napisał na X, „tylko jeśli polityka na tę wielką obfitość pozwoli”. Ostrzegł, że „AI może stworzyć świat, w którym mała elita prosperuje, a reszta mierzy się z niestabilnością ekonomiczną”. To ta sama prognoza z odwróconym znakiem.

W komentarzach pod przepowiednią przewijały się dwa zarzuty. Pierwszy praktyczny: „policjanci, strażacy, lekarze i pielęgniarki nie będą po prostu pracować za darmo”. Drugi dotyczył kalendarza: „Elon często ma ostatecznie rację, ale zwykle jakieś 10-15 lat za wcześnie”. Gizmodo pisało wprost o „załamaniu” u miliardera.

Ekonomiści, wśród nich Tyler Cowen i Noah Smith, wskazali na to, czego w wizji brakuje: rzadkość się nie kończy, tylko przenosi „na energię, ziemię i uwagę”. Unikatowe dobra, „dom z konkretnym widokiem” czy „miejsca w najlepszych szkołach”, pozostaną ograniczone, choćby roboty produkowały resztę za darmo. Gdzie rzadkość, tam wraca cena.

Czego Musk nie mówi

Trzy przepowiednie brzmią jak osobne, a są jednym ciągiem: maszyny produkują inteligencję, „masowa proliferacja robotów” wynosi ją do fabryk i mieszkań, koszt dóbr leci w dół, państwo wypłaca „powszechny wysoki dochód”, a „pieniądz znika jako pojęcie”.

Pytania bez odpowiedzi zaczynają się w tym miejscu. Kto kontroluje systemy kontrolujące prawie wszystko. Kto ustala wysokość „powszechnego wysokiego dochodu” i co się dzieje, gdy ustali inaczej. Skąd energia dla robotów. Co z krajami, w których fabryk Tesli nie ma i nie będzie. Khosla odpowiada na to jednym warunkiem: „tylko jeśli polityka na tę wielką obfitość pozwoli”.

Warto pamiętać, kto to mówi. Zapowiada „masową proliferację robotów” i sprzedaje roboty. Zapowiada koniec pracy kierowcy i sprzedaje autonomiczne samochody. Prognoza jest tu jednocześnie ofertą, a „niesamowita obfitość” pełni funkcję materiału inwestorskiego.

Może się mylić co do dat i mieć rację co do kierunku, jak w komentarzu, że „Elon często ma ostatecznie rację, ale zwykle jakieś 10-15 lat za wcześnie”. Może też trafić w termin i pomylić się w podziale. Pytanie „po co wam pieniądze” ma bowiem sens dopiero wtedy, gdy odpowiedź brzmi: wystarczy wszystkim. Na razie odpowiedzi brakuje nawet na pytanie prostsze, postawione pod jego wpisem: „policjanci, strażacy, lekarze i pielęgniarki nie będą po prostu pracować za darmo”.

// czytaj dalejAI vs. Ludzkość: Kto wygra bitwę w przyszłości?ArtykułyAI w sprzedaży przestaje być CRM-em z lepszym tekstem. Największa wartość jest w pamięci kontekstuPremiumOpenAI przestaje sprzedawać sam model. Teraz chce wejść firmom do środkaPremium