AI, które miało bronić sieci, zniknęło w tydzień. Czy zakaz Fable 5 osłabi cyberbezpieczeństwo?

👁 168 przeczytań

„Jeśli główne europejskie banki upadną, zaszkodzi to Stanom Zjednoczonym” - ostrzega Peter Swire, profesor Georgia Institute of Technology i były doradca Białego Domu. Ta uwaga nie dotyczy jednak kryzysu finansowego, lecz niespodziewanego wyłączenia jednego z najpotężniejszych modeli sztucznej inteligencji, który zaledwie kilka dni wcześniej trafił do rąk specjalistów od cyberbezpieczeństwa.

Model, który zniknął z dnia na dzień

9 czerwca 2026 roku firma Anthropic udostępniła model Claude Fable 5 - system zaprojektowany do zaawansowanych zadań z zakresu cyberbezpieczeństwa. Miał pomagać obrońcom sieci w znajdowaniu luk, zanim zrobią to hakerzy. Kilka dni później model zniknął. Administracja Trumpa, powołując się na bezpieczeństwo narodowe, nakazała firmie zablokowanie dostępu dla obcokrajowców. Anthropic poszło o krok dalej i wyłączyło Fable 5 oraz pokrewny model Mythos 5 dla wszystkich użytkowników, w tym Amerykanów.

Powód? Restrykcje objęły „każdego obcokrajowca, niezależnie od tego, czy przebywa w kraju, czy nie”, w tym pracowników samego Anthropic. Firma uznała, że nie jest w stanie technicznie rozdzielić dostępu i po prostu pociągnęła za hamulec bezpieczeństwa. Jak donosi Scientific American, ruch ten odsłonił fundamentalny dylemat: te same narzędzia AI mogą służyć zarówno obrońcom, jak i atakującym.

Co stracili obrońcy

Stawka nie jest abstrakcyjna. Mozilla ujawniła, że jej zespół Firefoxa wykorzystał wcześniejszą wersję Mythos Preview do zidentyfikowania 271 podatności, które załatano w Firefoksie 150. Wcześniejsza współpraca z modelem Opus 4.6 pomogła wykryć 22 krytyczne błędy w Firefoksie 148. Cloudflare testowało natomiast Mythos na żywym kodzie swojej infrastruktury - model potrafił łączyć luki o niskiej wadze i generować proof-of-concept, by sprawdzić, czy da się je wykorzystać w praktyce.

Te przykłady pokazują, że zaawansowane AI nie jest już tylko ciekawostką laboratoryjną. To narzędzie, które realnie skraca czas między odkryciem dziury w zabezpieczeniach a jej załataniem. Gdy znika z dnia na dzień, zespoły bezpieczeństwa na całym świecie tracą przewagę tempa - a w cyberbezpieczeństwie tempo decyduje o wszystkim.

„Idąc naprzód, banki i inna infrastruktura krytyczna powinny używać najlepszego AI do skanowania własnych systemów w celach obronnych” - zaznacza Swire.

Efekt mrożący i chińska alternatywa

Alan Woodward, profesor cyberbezpieczeństwa na University of Surrey, nazywa restrykcje „bardzo tępym narzędziem”. Jego zdaniem decyzja Waszyngtonu wysyła sygnał, który może odbić się rykoszetem. „Obawiam się, że Chińczycy wkroczą - a oni już to robią, co widzieliśmy przy DeepSeek - i przejmą rynek, kontrolując nasze użycie AI w zupełnie inny sposób” - ocenia Woodward.

W praktyce oznacza to fragmentację globalnego ekosystemu bezpieczeństwa. Firmy spoza USA, odcięte od Fable 5, mogą sięgnąć po chińskie odpowiedniki, nad którymi amerykańskie agencje nie mają żadnej kontroli. Paradoks polega na tym, że w świecie wzajemnie połączonych systemów finansowych i łańcuchów dostaw oprogramowania słabość partnera za granicą szybko staje się problemem wewnątrz USA. Atakujący potrafią wejść przez europejski bank i przemieścić się bocznie do amerykańskich sieci.

Lekcja z lat 90.

Swire przywołuje analogię do walki o szyfrowanie z początku lat 90. Wówczas amerykańskie przepisy traktowały produkty kryptograficzne jak amunicję i surowo ograniczały ich eksport. Efektem był sztuczny podział na to, co dostępne w kraju, i to, co wolno wysłać za granicę - aż administracja Clintona złagodziła kontrole pod koniec dekady. Dziś historia zdaje się zataczać koło, tyle że zamiast algorytmów szyfrujących na cenzurowanym znalazły się modele językowe zdolne do audytu kodu.

Eksperci z branży cyberbezpieczeństwa wystosowali list otwarty, wzywając rząd do zniesienia ograniczeń. Argumentują, że odcięcie dostępu spowalnia tych, którzy próbują znaleźć i załatać luki, zanim wykorzystają je hakerzy. Swire pointuje to krótko: „USA szkodzą własnemu bezpieczeństwu narodowemu, jeśli infrastruktura krytyczna sojuszników jest osłabiana przez blokadę najlepszych narzędzi dla obrońców”.

Pytanie, przed którym stoi Waszyngton, brzmi: czy utrudniono właśnie niebezpieczne użycie AI, czy po prostu spowolniono legalną obronę. Woodward nie ma wątpliwości - całkowity zakaz powoduje, że „efektywnie traci się kontrolę, bo ludzie znajdą inne sposoby, by go obejść”.

// czytaj dalejChiński model AI dogonił amerykańskiego lidera w cyberbezpieczeństwie. Zakazy nie pomogły?NaukaCzy lek na cukrzycę może osłabić drogę od impulsu do przemocy?NaukaZwierzęta, które wyszły na ląd, nie potrzebowały metamorfozy. Nowe skamieniałości obalają podręcznikową teorięNauka