promptowy.com / AI-begrippenlijst
AI-begrippenlijst
AI-termen helder uitgelegd, zonder jargon. Elk begrip heeft een duidelijke definitie, een alledaags voorbeeld en antwoorden op veelgestelde vragen.
77 termen
Basis
AGI (artificial general intelligence)AGI staat voor algemene kunstmatige intelligentie: een theoretisch systeem dat op elk intellectueel domein minstens net zo bekwaam is als een mens.AI (kunstmatige intelligentie)AI of kunstmatige intelligentie is een verzamelnaam voor computersystemen die taken uitvoeren waar vroeger menselijk denkvermogen voor nodig was.LLM (large language model)Een LLM (large language model) is een AI-model dat getraind is op enorme hoeveelheden tekst om menselijke taal te begrijpen, te analyseren en te genereren.Generatieve AI (Generatieve Kunstmatige Intelligentie)Generatieve AI is kunstmatige intelligentie die zelfstandig nieuwe inhoud maakt, zoals teksten, afbeeldingen, computercode, audio of realistische video.Machine learning (machinaal leren)Machine learning is een vorm van AI waarbij een systeem zelf patronen ontdekt in gegevens om voorspellingen te doen, zonder dat elke regel vooraf is geprogrammeerd.ChatbotEen chatbot is een computerprogramma dat geautomatiseerd gesprekken voert met mensen, via geschreven tekst of gesproken taal.Multimodale AI (multimodaliteit)Multimodale AI is kunstmatige intelligentie die verschillende soorten invoer, zoals tekst, beeld, audio en video, tegelijkertijd kan begrijpen en verwerken.Neuraal netwerk (kunstmatige intelligentie)Een neuraal netwerk is een wiskundig rekenmodel dat patronen in data herkent door via verbonden rekenlaagjes invoer om te zetten in bruikbare voorspellingen.Parameters in AI (modelparameters)Parameters zijn de interne getallen in een AI-model die tijdens de training worden aangepast om patronen te herkennen en voorspellingen te doen.TuringtestDe Turingtest is een klassiek gedachte-experiment om te bepalen of een machine menselijke intelligentie kan vertonen tijdens een tekstgesprek.NLP (Natural Language Processing)Natural Language Processing (NLP) is het AI-vakgebied dat computers leert om menselijke taal te begrijpen, te analyseren en zelfstandig te genereren.Transformer-modelEen transformer-model is een AI-architectuur die via een slim aandachtsmechanisme verbanden legt tussen woorden in een tekst, ongeacht hun onderlinge afstand.
Prompts
Chain-of-thought promptingChain-of-thought prompting is een techniek waarbij een AI-model eerst stap voor stap redeneert voordat het tot een definitief antwoord komt.PromptEen prompt is de instructie, vraag of tekst die je aan een AI-model geeft om een specifieke taak uit te voeren of een antwoord te genereren.Few-shot prompting (leren van voorbeelden)Few-shot prompting is een techniek waarbij je een AI-model een paar concrete voorbeelden geeft van de gewenste invoer en uitvoer voordat het aan de slag gaat.System prompt (systeemprompt)Een system prompt is een overkoepelende instructie die de rol, de toon en de vaste regels van een AI-model bepaalt voor de rest van het gesprek.Negative promptEen negative prompt is een instructie voor een AI-beeldgenerator waarin je beschrijft welke elementen, stijlen of fouten juist niet op de afbeelding mogen verschijnen.Prompt chaining (prompts aaneenschakelen)Prompt chaining is een AI-techniek waarbij je een complexe taak opknipt in opeenvolgende stappen: de uitvoer van de ene prompt dient als invoer voor de volgende.Zero-shot promptingZero-shot prompting is een techniek waarbij je een AI-model een directe opdracht geeft zonder vooraf voorbeelden van het gewenste antwoord te tonen.Prompt engineeringPrompt engineering is het doelgericht en gestructureerd formuleren van instructies om een AI-model zo nauwkeurig en bruikbaar mogelijk te laten antwoorden.Iteratief promptenIteratief prompten is een werkwijze waarbij je een AI-antwoord stapsgewijs verfijnt door gerichte correcties en aanvullingen in hetzelfde gesprek.
Modellen en training
LoRA (Low-Rank Adaptation)LoRA (Low-Rank Adaptation) is een efficiënte techniek om AI-modellen aan te passen met een klein extra bestand zonder het hele basismodel opnieuw te trainen.Overfitting (overleren)Overfitting is de situatie waarin een AI-model trainingsdata uit het hoofd leert in plaats van patronen te begrijpen, waardoor het faalt op nieuwe data.Fine-tuning (fijnafstemming)Fine-tuning is het bijspijkeren van een bestaand taalmodel met gerichte voorbeelden, zodat het leert communiceren in een specifieke stijl, toon of vast format.Synthetische dataSynthetische data zijn digitaal gegenereerde trainingsgegevens die echte data nabootsen zonder privacygevoelige of moeilijk vindbare bronnen te gebruiken.Kwantisatie (quantization)Kwantisatie is een techniek om AI-modellen compacter en sneller te maken door getallen met minder precisie op te slaan, met minimaal kwaliteitsverlies.Model weights (gewichten in AI)Model weights zijn de getallen in een neuraal netwerk die bepalen hoe sterk signalen doorwegen en samen de opgeslagen kennis van het model vormen.Modeltraining (AI-model trainen)Modeltraining is het proces waarin een algoritme leert patronen in data te herkennen door miljoenen voorbeelden te analyseren en interne parameters aan te passen.RLHF (Reinforcement Learning from Human Feedback)RLHF is een trainingsmethode waarbij menselijke feedback een AI-model leert om behulpzame, veilige en maatschappelijk gewenste antwoorden te formuleren.Mixture of Experts (MoE)Mixture of Experts is een AI-architectuur waarbij een model bestaat uit gespecialiseerde deelsystemen, waarvan er per taak slechts enkele tegelijk actief zijn.TrainingsdataTrainingsdata is de verzameling teksten, beelden of metingen waarmee een algoritme patronen leert herkennen om zelfstandig taken uit te voeren.AI alignment (waardegericht afstemmen)AI alignment is het proces waarbij kunstmatige intelligentie zo wordt getraind dat haar gedrag, keuzes en doelen aansluiten bij menselijke normen en bedoelingen.Open-source AI-model (open weights)Een open-source AI-model is een kunstmatige intelligentie waarvan de gewichten publiek beschikbaar zijn om lokaal te draaien, aan te passen en te beheren.Model distillatie (Knowledge Distillation)Model distillatie is een techniek waarbij een compact AI-model leert van een veel groter model om dezelfde taken sneller, lichter en efficiënter uit te voeren.Reasoning models (redeneermodellen)Reasoning models zijn AI-systemen die eerst een intern denkproces doorlopen om aannames te toetsen voordat ze een definitief antwoord formuleren.
Technologie
Latency (vertraging)Latency is de reactietijd tussen het versturen van een vraag aan een AI-systeem en het moment waarop het model daadwerkelijk begint met antwoorden.GPU (grafische kaart)Een GPU is een processor die duizenden berekeningen gelijktijdig uitvoert, wat essentieel is voor het trainen en gebruiken van moderne AI-modellen.API (Application Programming Interface)Een API is een digitale schakel waarmee twee computerprogramma's automatisch en gestructureerd gegevens of functies met elkaar uitwisselen.Token (AI)Een token is de kleinste brok tekst die een taalmodel verwerkt, variërend van een enkele letter of leesteken tot een heel woord.VRAM (videogeheugen)VRAM is het speciale werkgeheugen op een grafische kaart waarin AI-modellen, invoergegevens en tussenresultaten worden bewaard tijdens berekeningen.RAG (retrieval-augmented generation)RAG is een AI-methode die een taalmodel koppelt aan externe documenten, zodat het antwoorden formuleert op basis van actuele en controleerbare feiten.Inference (AI inferentie)Inference of inferentie is de fase waarin een getraind AI-model actief aan het werk wordt gezet om nieuwe invoer te verwerken en antwoorden te genereren.Embeddings (vectoren)Embeddings zijn reeksen getallen waarmee kunstmatige intelligentie de betekenis van woorden, teksten of afbeeldingen meetbaar en vergelijkbaar maakt.Context window (contextvenster)Het context window is de maximale hoeveelheid tekst en data die een taalmodel tegelijkertijd kan verwerken en onthouden tijdens een interactie.Grounding in AI (verankering van modellen)Grounding in AI betekent dat antwoorden van een taalmodel strikt worden gebaseerd op controleerbare bronnen zoals documenten, databases of zoekresultaten.Vectordatabase (vector database)Een vectordatabase is een gespecialiseerd opslagsysteem dat data bewaart als getallenreeksen om razendsnel te zoeken op inhoudelijke betekenis in plaats van exacte trefwoorden.TokenisatieTokenisatie is het proces waarbij een AI-taalmodel gewone tekst opknipt in kleinere bouwstenen, zogeheten tokens, om de inhoud wiskundig te verwerken.Seed (startgetal in AI)Een seed is een startgetal waarmee een AI-model toeval controleert, waardoor je met dezelfde instellingen en invoer exact hetzelfde resultaat kunt reproduceren.Streaming (AI-respons)Streaming bij AI is het direct en woord voor woord verzenden van een antwoord naar de gebruiker, nog terwijl het taalmodel de rest van de tekst berekent.Temperatuur (AI)Temperatuur is een parameter bij taalmodellen die bepaalt hoe voorspelbaar of juist creatief en verrassend de gegenereerde teksten zijn.
Agents en tools
AI Agent (autonoom handelende software)Een AI-agent is een slim systeem dat zelfstandig doelen bereikt door plannen te maken, externe softwaretools aan te sturen en fouten onderweg zelf te corrigeren.MCP (Model Context Protocol)Model Context Protocol (MCP) is een open standaard waarmee AI-modellen veilig en gestandaardiseerd kunnen communiceren met externe databronnen en bedrijfssystemen.Vibe codingVibe coding is een manier van software bouwen waarbij je in gewone taal praat met AI, die de code schrijft terwijl jij vooral stuurt op het gewenste resultaat.Computer use (AI)Computer use is de vaardigheid van AI om een computer te besturen zoals een mens: door naar het scherm te kijken, te klikken en tekst in te typen.Function callingFunction calling is een techniek waarmee een taalmodel externe software of databases kan aanroepen via gestructureerde instructies, meestal in JSON.Benchmark (AI-test)Een AI-benchmark is een gestandaardiseerde test waarmee je de prestaties van verschillende taalmodellen objectief kunt meten en vergelijken.
Beeld, video en audio
AI upscaling (beeldvergroting met AI)AI upscaling is het vergroten van een afbeelding of video waarbij een getraind algoritme ontbrekende pixels en details op een geloofwaardige manier bijtekent.Lip sync (lipsynchronisatie met AI)AI-lipsynchronisatie past de mondbewegingen en mimiek van een persoon op video automatisch aan op een nieuw geluidsspoor of een andere taal.TTS en STT (tekst- en spraakconversie)TTS zet geschreven tekst om in gesproken audio, terwijl STT spraak omzet in tekst. Samen maken ze natuurlijke steminteractie met AI mogelijk.Img2img (image-to-image)Img2img is een AI-methode waarbij een bestaande afbeelding samen met een tekstuele prompt als basis dient om een nieuwe visuele variant te genereren.Text-to-image (tekst naar afbeelding)Text-to-image is een AI-technologie die geschreven beschrijvingen, ook wel prompts genoemd, automatisch omzet in unieke beelden, illustraties of foto's.InpaintingInpainting is een AI-techniek waarmee je een specifiek deel van een afbeelding aanpast, verwijdert of toevoegt, terwijl de omringende stijl behouden blijft.Stem klonen (voice cloning)Stem klonen is een AI-techniek waarmee je op basis van een kort audiofragment een synthetische, natuurgetrouwe kopie van een menselijke stem maakt.Text-to-video (tekst naar video)Text-to-video is een AI-technologie waarmee je automatisch bewegende videobeelden genereert op basis van een geschreven tekstuele beschrijving.Diffusion model (diffusiemodel)Een diffusiemodel is een AI-model dat beelden, video of audio genereert door willekeurige digitale ruis stap voor stap om te zetten in een scherp eindresultaat.
Veiligheid en kwaliteit
DeepfakeEen deepfake is een video, afbeelding of geluidsopname waarin artificiële intelligentie iemands uiterlijk of stem overtuigend nabootst.AI-watermerk (watermarking)Een AI-watermerk is een vaak onzichtbare digitale stempel in synthetische tekst, audio of beeld, waarmee software kan herkennen dat content door AI is gemaakt.Jailbreak (AI prompts)Een jailbreak bij AI is een techniek om de ingebouwde veiligheidsregels en filters van een taalmodel te omzeilen via slim geformuleerde opdrachten.Hallucinatie (AI hallucinaties)Een AI-hallucinatie is een situatie waarin een taalmodel overtuigend klinkende feiten, bronnen of details verzint die inhoudelijk niet kloppen.AI Guardrails (digitale vangrails)AI guardrails zijn veiligheidsregels en filters die voorkomen dat een AI-model schadelijke, ongepaste of irrelevante antwoorden genereert.Prompt injectionPrompt injection is een beveiligingslek waarbij kwaadwillenden verborgen instructies meesturen in data, waardoor een taalmodel onbedoelde acties uitvoert.AI slop (digitale pulp)AI slop is een term voor massaal geproduceerde, waardeloze digitale inhoud van kunstmatige intelligentie die het internet overspoelt.Contentmoderatie (content moderation)Automatische contentmoderatie is het inzetten van AI-filters om schadelijke, ongepaste of illegale inhoud in gebruikersinvoer en AI-antwoorden te blokkeren.
AI op het web
GEO (Generative Engine Optimization)Generative Engine Optimization (GEO) is het optimaliseren van online content zodat AI-systemen en chatbots jouw informatie als bron benutten en citeren.Zero-click zoekopdrachten (zero-click searches)Een zoekopdracht waarbij de gebruiker direct antwoord krijgt op de resultatenpagina of via AI, zonder door te klikken naar een externe website.llms.txtEen gestructureerd Markdown-bestand in de hoofdmap van een website dat AI-modellen overzichtelijk naar de meest waardevolle informatie leidt.AI crawlers (GPTBot en webscrapers)AI crawlers zijn geautomatiseerde bots waarmee AI-bedrijven websites scannen om data te verzamelen voor het trainen van taalmodellen of voor directe zoekantwoorden.
Deze begrippenlijst in andere talen
