Przejdź do treści
promptowy.com / Yapay Zeka Sözlüğü

Yapay Zeka Sözlüğü

Teknik terimler olmadan, sade bir dille açıklanan yapay zeka terimleri. Her başlık net bir tanım, günlük hayattan bir örnek ve en çok merak edilen soruların yanıtlarını içerir.

77 terim

Temel Bilgiler

Çok Modlu Yapay Zeka (Multimodal AI)Çok modlu yapay zeka; metin, görsel, ses ve video gibi farklı veri türlerini aynı anda algılayıp bir arada işleyebilen yapay zeka mimarisidir.AGI (Genel Yapay Zeka)AGI, insanın zihinsel olarak yapabildiği her türlü karmaşık görevi en az bir insan seviyesinde kavrayıp yerine getirebilen varsayımsal yapay zeka sistemidir.Yapay Zeka (AI)Yapay zeka (AI), bilgisayar sistemlerinin verileri analiz ederek anlama, öğrenme, tahmin yürütme ve içerik üretme yeteneği kazanmasını sağlayan teknolojilerdir.Transformer Mimarisi (Transformer Architecture)Transformer mimarisi, metinlerdeki kelimelerin birbirleriyle olan anlamsal bağını dikkat mekanizmasıyla aynı anda analiz eden modern yapay zeka altyapısıdır.NLP (Doğal Dil İşleme)Doğal Dil İşleme (NLP), bilgisayarların insan dilini anlamasını, yorumlamasını ve metin ya da konuşma şeklinde yeniden üretmesini sağlayan yapay zeka alanıdır.LLM (Büyük Dil Modeli)LLM, devasa metin verileriyle eğitilen ve verilen bağlama göre yeni metinler üretebilen gelişmiş bir yapay zeka modelidir.Üretken Yapay Zeka (Generative AI)Üretken yapay zeka, mevcut verileri analiz ederek metin, görsel, ses ve yazılım kodu gibi tamamen yeni ve orijinal içerikler üretebilen sistemlerdir.Yapay Sinir Ağları (YSA)Yapay sinir ağları, insan beynindeki biyolojik nöronlardan esinlenerek veriler arasındaki karmaşık ilişkileri öğrenen matematiksel hesaplama modelleridir.Chatbot (Sohbet Botu)Chatbot, kullanıcılarla metin ya da ses yoluyla doğal dilde iletişim kurarak soruları yanıtlayan ve işlemleri gerçekleştiren yazılımdır.Makine Öğrenimi (Machine Learning)Makine öğrenimi, bilgisayarların önceden yazılmış kurallar olmadan verilerdeki kalıpları inceleyerek tahmin veya karar üretmesini sağlayan yapay zeka alt dalıdır.Turing TestiTuring Testi, bir makinenin insanla girdiği yazılı sohbette insan kadar doğal davranıp davranamadığını ölçen klasik bir yapay zeka değerlendirme yöntemidir.Model Parametresi (Yapay Zeka Parametresi)Model parametresi, bir yapay zeka sisteminin eğitim sırasında öğrendiği ve kararlarını şekillendiren milyarlarca ayarlanabilir sayısal değerdir.

Promptlar

Prompt (Komut İstemi)Prompt, yapay zeka modellerine ne yapması gerektiğini anlatan, soru, talimat veya bağlam içeren metin tabanlı komuttur.Few-Shot Prompting (Az Örnekli Komut Verme)Few-shot prompting, yapay zeka modeline uzun açıklamalar yapmak yerine birkaç somut girdi ve çıktı örneği göstererek istenen sonucu alma tekniğidir.Prompt Engineering (Prompt Mühendisliği)Yapay zeka modellerinden en doğru ve verimli yanıtları alabilmek için komutları yapılandırma, geliştirme ve optimize etme sürecidir.Zero-Shot Prompting (Örneksiz İstem)Yapay zeka modeline daha önce hiçbir örnek sunmadan, yalnızca doğrudan verilen bir talimat üzerinden yanıt üretmesini sağlayan istem yöntemidir.System Prompt (Sistem İstemi)System prompt, bir yapay zeka modeline sohbet başlamadan önce verilen ve modelin rolünü, kurallarını, tonunu ve sınırlarını belirleyen temel talimattır.Negative Prompt (Negatif İstem)Görsel üretiminde yapay zekaya nihai karede nelerin, hangi stillerin veya hangi hataların yer almaması gerektiğini bildiren hariç tutma komutudur.Chain of Thought (Düşünce Zinciri)Yapay zekanın karmaşık soruları doğrudan yanıtlamak yerine adım adım mantık yürüterek çözmesini sağlayan etkili bir istem tekniğidir.Prompt Chaining (İstem Zincirleme)Prompt chaining, karmaşık bir görevi ardışık adımlara bölerek bir istemin çıktısını bir sonraki istemin girdisi haline getirme yöntemidir.İteratif Prompting (Adım Adım Prompt Geliştirme)Yapay zeka ile tek seferde kusursuz komut yazmak yerine, çıktıları aşama aşama inceleyip komutu yönlendirerek hedefe ulaşma tekniği.

Modeller ve eğitim

Fine-Tuning (İnce Ayar)Fine-tuning, önceden eğitilmiş bir yapay zeka modelinin belirli bir alana, üsluba veya formata uyum sağlaması için ek verilerle yeniden eğitilmesidir.Açık Kaynak Model (Open Weights)Açık kaynak model, eğitilmiş ağırlıkları kamuya sunulan, kullanıcıların kendi donanımında çalıştırıp özelleştirebildiği yapay zeka sistemidir.Aşırı Öğrenme (Overfitting)Aşırı öğrenme, yapay zeka modelinin eğitim verilerini ezberleyerek genel kuralları kaçırması ve yeni verilerle karşılaştığında başarısız olması durumudur.LoRA (Low-Rank Adaptation)LoRA, büyük yapay zeka modellerinin ana ağırlıklarını dondurarak küçük ek matrisler üzerinden verimli şekilde özelleştirilmesini sağlayan bir ince ayar yöntemidir.Model Eğitimi (Training)Model eğitimi, bir yapay zekanın devasa veri kümelerini işleyerek parametrelerini ayarladığı ve problem çözme becerisi kazandığı ana öğrenme sürecidir.Sentetik Veri (Synthetic Data)Yapay zeka modellerini eğitmek amacıyla gerçek dünya süreçleri yerine algoritmalar tarafından yapay olarak üretilen dijital verilerdir.MoE (Mixture of Experts - Uzmanlar Karışımı)MoE, büyük bir yapay zeka modelinin tüm parametreleri yerine sadece ilgili konudaki uzman alt ağları çalıştırarak hızlı yanıt vermesini sağlayan bir mimaridir.Eğitim Verisi (Training Data)Eğitim verisi, bir yapay zeka modelinin örüntüleri öğrenmesi ve tahminler yapabilmesi için kullanılan metin, görsel, ses veya kod gibi materyallerin bütünüdür.Kuantizasyon (Quantization)Kuantizasyon, yapay zeka modellerinin ağırlık hassasiyetini düşürerek bellek kullanımını azaltan ve standart bilgisayarlarda çalışmalarını sağlayan optimizasyon tekniğidir.Model Ağırlıkları (Weights)Model ağırlıkları, eğitilmiş bir yapay zeka modelinin öğrendiği tüm bilgiyi ve bağlantıları temsil eden milyarlarca sayısal parametre değeridir.Model Damıtma (Knowledge Distillation)Büyük ve hantal bir yapay zeka modelinin bilgisini, daha hızlı ve hafif bir öğrenci modele aktararak verimlilik sağlayan eğitim yöntemidir.RLHF (İnsan Geri Bildirimiyle Pekiştirmeli Öğrenme)RLHF, yapay zeka modellerinin insan tercihleri ve puanlamaları doğrultusunda eğitilerek daha faydalı, güvenli ve tutarlı yanıtlar vermesini sağlayan yöntemdir.AI Alignment (Yapay Zeka Hizalaması)AI alignment (yapay zeka hizalaması), sistemlerin insanların gerçek niyetlerine, ahlaki değerlerine ve güvenlik ilkelerine uygun çalışmasını sağlama sürecidir.Akıl Yürüten Modeller (Reasoning Modelleri)Kullanıcıya yanıt vermeden önce içsel bir düşünme süreci yürüten, mantık hatalarını denetleyen ve karmaşık sorunları adım adım çözen yapay zeka modelleridir.

Teknoloji

Inference (Çıkarım)Yapay zeka modellerinin eğitildikten sonra yeni veriler veya sorular karşısında yanıt, tahmin ve içerik üretme sürecidir.Gecikme Süresi (Latency)Gecikme süresi (latency), bir yapay zeka modeline gönderilen komut ile modelin ilk yanıtı üretmeye başladığı an arasında geçen bekleme süresidir.VRAM (Video Belleği)VRAM, grafik işlemcisinin yapay zeka modellerini, görsel verileri ve hesaplama adımlarını geçici olarak sakladığı yüksek hızlı özel donanım belleğidir.GPU (Grafik İşlem Birimi / Ekran Kartı)GPU, binlerce küçük çekirdeğiyle paralel matematiksel hesaplamaları aynı anda yürüterek yapay zeka modellerini eğiten ve çalıştıran temel donanım birimidir.API (Uygulama Programlama Arayüzü)API, iki farklı yazılımın insan müdahalesine gerek duymadan birbiriyle güvenli, standart ve otomatik şekilde veri alışverişi yapmasını sağlayan köprüdür.RAG (Retrieval-Augmented Generation)RAG, büyük dil modellerinin harici belgelerden arama yaparak bulduğu güvenilir bilgilere dayanarak yanıt üretmesini sağlayan bir yapay zeka mimarisidir.Seed (Tohum Değeri)Seed, yapay zekada rastgelelik sürecini başlatan ve aynı komutla aynı sonucun tekrar üretilmesini sağlayan sayısal bir başlangıç değeridir.Grounding (Dayanaklama)Yapay zekanın yanıtlarını ezbere tahminler yerine somut belgelere, verilere veya harici bilgi kaynaklarına dayandırmasını sağlayan yöntemdir.Bağlam Penceresi (Context Window)Bağlam penceresi, bir yapay zeka modelinin tek seferde işleyebildiği, hatırlayabildiği ve yanıt üretirken dikkate alabildiği en yüksek metin sınırıdır.TokenToken, büyük dil modellerinin metinleri anlamak ve üretmek için parçalara böldüğü, hece veya harf öbeklerinden oluşan temel işlem birimidir.Tokenizasyon (Tokenization)Tokenizasyon, yapay zeka modellerinin metinleri işleyebilmesi için cümleleri kelime, ek veya karakter öbekleri gibi küçük parçalara ayırma sürecidir.Embedding (Vektör Gömme)Embedding, metin veya görsellerin anlamını bilgisayarların kıyaslayabileceği çok boyutlu sayı dizilerine dönüştüren yapay zeka yöntemidir.Vektör Veritabanı (Vector Database)Vektör veritabanı, verilerin matematiksel sayı dizilerine dönüştürülmüş anlamlarını saklayan ve anlamsal benzerliğe göre hızlı arama yapılmasını sağlayan sistemdir.Sıcaklık (Temperature)Yapay zeka modellerinde üretilen yanıtların rastgeleliğini, yaratıcılığını ve tahmin edilebilirliğini denetleyen temel bir parametredir.Streaming (Akış)Yapay zekanın ürettiği cevabı tek seferde topluca iletmek yerine, üretildiği anda parça parça ve gerçek zamanlı olarak ekrana yansıtması yöntemidir.

Ajanlar ve araçlar

Görsel, video ve ses

TTS ve STT (Ses Teknolojileri)TTS metni doğal insan sesine dönüştürürken, STT konuşulan ses kayıtlarını anında yazılı metne çeviren temel yapay zeka ses teknolojileridir.Metinden Görsele (Text to Image)Metinden görsele (text to image), yazılı komutları gelişmiş yapay zeka algoritmalarıyla doğrudan dijital çizim veya fotoğraflara dönüştüren teknolojidir.Ses Klonlama (Voice Cloning)Ses klonlama, gerçek bir konuşmacıya ait kısa ses kayıtlarının yapay zeka ile analiz edilerek aynı ses tonunda yeni konuşmalar üretilmesini sağlayan teknolojidir.Upscaling (Çözünürlük Yükseltme)Düşük çözünürlüklü bir görsel veya videonun boyutunu artırırken yapay zeka modelleriyle mantıklı detaylar ekleyerek netlik kazandırma işlemidir.Dudak Senkronizasyonu (Lip Sync)Yapay zeka dudak senkronizasyonu, videodaki bir kişinin ağız ve yüz hareketlerini harici bir ses kaydına piksel düzeyinde uyarlama teknolojisidir.Metinden Videoya (Text to Video)Yazılı komutları veya statik görselleri analiz ederek fizik kurallarına uygun hareketli video sahnelerine dönüştüren üretici yapay zeka teknolojisi.Inpainting (Görsel İçi Boyama)Inpainting, bir görselin belirli bir alanını maskeleyerek yapay zeka yardımıyla silme, değiştirme veya dokuya uygun şekilde yeniden tamamlama işlemidir.Difüzyon Modelleri (Diffusion Models)Difüzyon modelleri, rastgele gürültüyü adım adım temizleyerek metin komutlarından yüksek kaliteli görsel, ses ve video üreten modern yapay zeka mimarisidir.Görselden Görsele (Img2img)Mevcut bir görseli referans alarak yazılı komutlar doğrultusunda yeni bir görüntü oluşturan yapay zeka üretim yöntemi.

Güvenlik ve kalite

Filigran (Dijital Watermark)Yapay zeka ile üretilen metin, görsel veya ses dosyalarına algoritmik olarak gizlenen, insan gözüyle fark edilmeyen dijital imza tekniğidir.DeepfakeDeepfake, yapay zeka algoritmaları kullanılarak bir kişinin yüzünün, sesinin veya hareketlerinin gerçeğe çok yakın şekilde taklit edildiği sahte medya türüdür.Yapay Zeka Halüsinasyonu (Hallucination)Yapay zeka halüsinasyonu, dil modellerinin gerçeğe dayanmayan bilgileri son derece ikna edici ve kendinden emin bir dille uydurması durumudur.Jailbreak (Yapay Zeka Kırma)Jailbreak, büyük dil modellerinin güvenlik filtrelerini ve etik kurallarını kurnazca kurgulanmış komutlarla aşma işlemidir.Guardrails (Yapay Zeka Korkulukları)Guardrails, büyük dil modellerinin zararlı, yasa dışı veya belirlenen amaç dışındaki yanıtlar vermesini önleyen yazılımsal güvenlik ve denetim mekanizmalarıdır.İçerik Moderasyonu (Content Moderation)Yapay zeka sistemlerinde kullanıcı girdilerini ve üretilen yanıtları zararlı, sakıncalı veya yasa dışı unsurlara karşı otomatik olarak denetleme süreci.Prompt Injection (İstem Enjeksiyonu)Prompt injection, yapay zekanın işlediği metin veya belgelere gizlenen komutlarla sistemin kandırılması ve istem dışı eylemler yaptırılmasıdır.AI Slop (Yapay Zeka Çöpü)Yapay zeka ile seri üretilen, hiçbir katma değer sağlamayan, arama motorlarını ve sosyal medyayı dolduran kalitesiz ve yüzeysel dijital içeriktir.

Web'de yapay zeka

🛒 Sklep Kinetyka CapCut Pro 460 zł/rok Lovable Pro 450 zł/rok Replit Core 119 zł/rok Zobacz wszystko →
× ‹ powiększenie ›