Co mówi art. 4 i od kiedy obowiązuje

W teście, który 24 września 2026 zrobiłem na dziewięciu modelach AI, tylko jeden wiedział, że Digital Omnibus w ogóle przyjęto. Gemini 3.8 Flash napisał bez zastrzeżeń, że takie rozporządzenie „nie istnieje”. Dla trenera to nie ciekawostka. Omnibus zmienił brzmienie art. 4 AI Act, czyli przepisu, na którym stoi cały ten kurs, i kto przygotuje slajdy z pomocą czatu, pokaże zarządowi tekst nieaktualny od 27 lipca 2026.

W tej lekcji czytam art. 4 zdanie po zdaniu, tak jak rozpisałem go w przewodniku po AI Act na promptowy.com, a potem w materiałach platformy Biegli w AI: kto jest zobowiązany, co ma robić, czego przepis nie wymaga i dlaczego nie kończy się na jednym szkoleniu. Opisuję stan prawny na 1 października 2026. Przed pierwszym szkoleniem otwórz w EUR-Lex wersję skonsolidowaną z 27 lipca 2026 albo nowszą i sprawdź, czy coś się od tego czasu nie zmieniło.

Krok 1. Dwie daty i trzecia, od której ktoś może zapytać

Art. 4 obowiązuje od 2 lutego 2025 (art. 113 lit. a AI Act), razem z zakazanymi praktykami z art. 5. Nowe, łagodniejsze brzmienie nadało mu rozporządzenie (UE) 2026/1744, czyli Digital Omnibus, w art. 1 pkt 5. To brzmienie obowiązuje od 27 lipca 2026.

Firma, która przez półtora roku nic nie zrobiła, nie jest więc „przed terminem”. Jest spóźniona, tylko do niedawna w Polsce nikt nie mógł tego sprawdzić. To zmieniła polska ustawa.

Na sali wystarczą trzy daty: luty 2025, lipiec 2026 i 28 października 2026. Resztę trzymam w notatkach na wypadek pytania.

Krok 2. Zdanie pierwsze: kto i co ma robić

Ust. 1 w nowym brzmieniu zaczyna się tak:

„Dostawcy i podmioty stosujące systemy AI podejmują środki, które wspierają rozwój kompetencji w zakresie AI wśród swojego personelu i innych osób zajmujących się działaniem i wykorzystaniem systemów AI w ich imieniu”.

Rozkładam je na cztery kawałki.

1. „Dostawcy i podmioty stosujące”. Dostawca tworzy system AI albo wprowadza go pod własną nazwą. Podmiot stosujący używa cudzego systemu w działalności zawodowej (art. 3 pkt 4). Prawie każda firma, którą będziesz szkolić, jest podmiotem stosującym: biuro rachunkowe z Copilotem, agencja z Midjourney, sklep, który pisze opisy produktów w ChatGPT. Wielkość firmy nie gra roli. Poza zakresem zostaje tylko użytek czysto prywatny (art. 2 ust. 10), a jednoosobowa działalność, która pisze w czacie oferty dla klientów, prywatna już nie jest.
2. „podejmują środki”. Przepis nie mówi, jakie. Nie ma w nim szkolenia o określonej długości, testu ani certyfikatu. Komisja Europejska w pytaniach i odpowiedziach o art. 4 pisze, że wystarczy wewnętrzny rejestr szkoleń i innych działań. Szkolenie jest po prostu środkiem najłatwiejszym do udokumentowania.
3. „wspierają rozwój kompetencji”. Definicja jest w art. 3 pkt 56: umiejętności, wiedza i zrozumienie, które pozwalają świadomie wdrażać systemy AI oraz rozumieć szanse, ryzyka i szkody, jakie AI może wyrządzić. Ostatnie słowa są dla ciebie ważne. Dzień ze sztuczkami w promptach tej definicji nie pokrywa.
4. „innych osób … w ich imieniu”. Według Komisji to także wykonawcy, freelancerzy i usługodawcy. Jeśli sklep zleca agencji obsługę czatu z klientami na swoim narzędziu AI, ludzie z agencji też powinni wiedzieć, z czym pracują. O to pytam w rozmowie z zarządem (lekcja 6).

Krok 3. Trzy rzeczy, które trzeba wziąć pod uwagę

Dalej ust. 1 mówi, co uwzględnić przy doborze środków:

• wiedzę techniczną, doświadczenie, wykształcenie i wyszkolenie tych osób,
• kontekst, w którym systemy AI mają być używane: branżę, cel, skalę,
• osoby lub grupy osób, wobec których systemy AI są stosowane, na przykład klientów, kandydatów do pracy, uczniów.

Dla trenera to najważniejszy fragment przepisu, bo uzasadnia program pod konkretny dział. Księgowa, która streszcza maile w Copilocie, potrzebuje czegoś innego niż rekruterka z narzędziem do selekcji CV. Jedno dwugodzinne webinarium „o możliwościach AI” dla całej firmy uważam za najczęstszy błąd na tym rynku, bo nie odpowiada na żaden z tych trzech punktów.

W przewodniku po art. 4 zaproponowałem cztery poziomy: podstawowy dla wszystkich (90-120 minut), rolowy dla działów z ryzykiem (2-4 godziny), zaawansowany dla IT i osób nadzorujących systemy wysokiego ryzyka (1-2 dni) i osobne spotkanie dla zarządu (60-90 minut). To moja propozycja. Przepis nie podaje żadnych godzin.

Krok 4. Zdanie, które zmienia ton rozmowy

Do lipca 2026 przepis kazał „zapewnić, w możliwie największym stopniu, odpowiedni poziom kompetencji”. Wokół słów „odpowiedni poziom” narosły spory w komentarzach, a w ofertach szkoleniowych i odpowiedziach czatbotów to brzmienie żyje do dziś. Omnibus dopisał na końcu ust. 1 zdanie, że obowiązek „nie oznacza, że dostawcy lub podmioty mają zapewniać osiągnięcie określonego poziomu kompetencji w zakresie AI przez poszczególne osoby”.

Wynika z tego jedno. Nie sprzedajesz gwarancji, że każdy pracownik „umie AI”. Sprzedajesz środki dopasowane do ról i ślad w dokumentach, że zostały podjęte. Test wiedzy na koniec dnia nie jest wymagany, ale ten ślad zostawia.

Krok 5. Dlaczego jedno szkolenie nie zamyka tematu

Przepis opisuje stan, który trwa, dopóki firma używa AI. Widzę cztery powody, dla których firma po pierwszym szkoleniu powinna wrócić:

• Narzędzia zmieniają się co kilka miesięcy. Asystent, który wiosną tylko poprawiał styl, jesienią czyta załączniki i sam odpisuje na maile.
• Przychodzą nowi ludzie, a firma nie zorganizuje dla jednej osoby dnia na sali. Stąd w cenniku tego kursu kurs online pod marką klienta.
• Polska ustawa wprost przewiduje sprawdzanie kompetencji. Przewodnicząca KRiBSI określi w zarządzeniu „sposób i metodę sprawdzania poziomu wiedzy i kompetencji podmiotów kontrolowanych” (art. 25 pkt 3), a coroczne sprawozdanie dla Sejmu ma zawierać informacje o „ogólnym poziomie wiedzy oraz kompetencjach” kontrolowanych firm (art. 26 ust. 2 pkt 2). Czytam to tak, że kompetencje będą punktem kontroli także wtedy, gdy przyjdzie ona w innej sprawie.
• Zmieniają się przepisy. Ten kurs piszę dwa miesiące po zmianie, która przesunęła terminy i przepisała art. 4.

Przegląd raz na 12 miesięcy i przy każdym nowym narzędziu to moje minimum, nie wymóg. W teczce art. 4, którą zaprojektowałem w Biegłych w AI, jest to piąty dokument: plan odświeżenia. Ten sam dokument otwiera drogę do drugiego zlecenia.

Protip: kiedy zarząd pyta, od kiedy to obowiązuje, podaj dwie daty naraz: luty 2025 i lipiec 2026. Sama pierwsza brzmi jak termin, który już minął i nic się nie stało. Obie razem pokazują, że przepis się zmienił i że ty to śledzisz. Na tym polega twoja przewaga nad trenerem z zeszłorocznymi slajdami.

Poniżej otwarcie dnia szkoleniowego, które ułożyłem na podstawie slajdów 3-10 prezentacji z Biegłych w AI. Trzy minuty, zanim ludzie zaczną sprawdzać telefony.

ART. 4 W TRZY MINUTY - otwarcie szkolenia, zaraz po przywitaniu

0:00  Pytanie do sali: „Podnieś rękę, jeśli w tym tygodniu użyłeś AI w pracy”.
      Odczekaj 3 sekundy. „Czyli art. 4 AI Act dotyczy was wszystkich”.
0:30  Dwie daty: 2 lutego 2025 obowiązek, 27 lipca 2026 nowe brzmienie.
      Kontrole KRiBSI od 28 października 2026.
1:00  Kogo: każdą firmę, która używa AI zawodowo. Wielkość nie ma znaczenia.
      Także freelancerów i agencje pracujące na waszych narzędziach.
1:30  Co: „podejmować środki, które wspierają rozwój kompetencji”.
      Bez certyfikatu, bez egzaminu państwowego, bez AI officera.
2:00  Jak: pod wiedzę ludzi, pod branżę i pod osoby,
      wobec których używacie AI (klienci, kandydaci).
2:30  Co z tego dnia zostanie: rejestr narzędzi i projekt polityki
      powstają na sali, reszta teczki art. 4 przychodzi w ciągu 3 dni.
3:00  Przejście: „Zacznijmy od tego, czego używacie”.

STOPKA KAŻDEGO SLAJDU: Stan prawny 1.10.2026. To nie jest porada prawna.